پرش به محتوا

بیگانه (فیلم ۱۹۷۹)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بیگانه
پوستر اکران در سینما، کارِ فیلیپ گیپس
کارگردانریدلی اسکات
تهیه‌کننده
فیلمنامه‌نویسدان اوبانون
داستان
بازیگران
موسیقیجری گلدسمیت
فیلم‌برداردرک ونلینت
تدوینگرتری رالینگز
شرکت
تولید
توزیع‌کنندهفاکس قرن بیستم
تاریخ‌های انتشار
  • ۲۵ مه ۱۹۷۹ (۱۹۷۹-۰۵-۲۵) (ایالات متحده)
  • ۶ سپتامبر ۱۹۷۹ (۱۹۷۹-۰۹-۰۶) (بریتانیا)
مدت زمان
۱۱۶ دقیقه[۳]
کشور
  • بریتانیا
  • ایالات متحده[۱][۲]
زبانانگلیسی
هزینهٔ فیلم۸٫۴–۱۴ میلیون دلار[الف][۵]
فروش گیشه۱۸۸ میلیون دلار[۵][۶]

بیگانه (به انگلیسی: Alien) فیلم علمی تخیلی ترسناک محصول سال ۱۹۷۹ است که به کارگردانی ریدلی اسکات و نویسندگی دان اوبانون ساخته شده است. داستان فیلم بر اساس ایده‌ای از اوبانن و رونالد شوست شکل گرفته و دربارهٔ گروهی از خدمه یک سفینه تجاری است که یک ناو فضایی متروکه را بررسی می‌کنند و در این میان قربانی موجودی بیگانه و کشنده می‌شوند. از بازیگران این فیلم می‌توان به تام اسکریت، سیگورنی ویور، ورونیکا کارترایت، هری دین استنتون، جان هرت، ایان هولم و یافت کوتو اشاره کرد. این فیلم توسط گوردون کارول، دیوید گیلر و والتر هیل از طریق شرکت براندی‌واین پروداکشنز تهیه شده و توسط فاکس قرن بیستم توزیع گردید. گیلر و هیل در نگارش فیلمنامه بازنگری و اصلاحاتی انجام دادند و شوسِت به عنوان مدیر اجرایی تولید پروژه فعالیت داشت. موجودات بیگانه و محیط‌های فیلم توسط هنرمند سوئیسی اچ. آر. گیگر طراحی شده‌اند، در حالی که رون کُب و کریس فاس طراحان مفهومی سایر لوکیشن‌ها بودند.

بیگانه در ۲۵ مه ۱۹۷۹، در اولین شب جشنواره بین‌المللی فیلم سیاتل به نمایش درآمد.[۷][۸][۹] و در ۲۲ ژوئن به صورت گسترده منتشر شد. در بریتانیا نیز در ۶ سپتامبر به اکران درآمد. ابتدا نظرات متفاوتی دربارهٔ فیلم وجود داشت، اما در نهایت این فیلم جایزه اسکار بهترین جلوه‌های تصویری، سه جایزه ساترن (بهترین فیلم علمی-تخیلی، بهترین کارگردانی برای اسکات و بهترین بازیگر مکمل زن برای کارترایت) و جایزه هوگو بهترین نمایش درام را دریافت کرد. بیگانه در اولین اکران خود در آمریکا حدود ۷۸٫۹ میلیون دلار و در بریتانیا ۷٫۸ میلیون پوند فروش داشت. مجموع فروش جهانی آن تا امروز بین ۱۰۴ تا ۲۰۳ میلیون دلار تخمین زده شده است.

در سال‌های بعد، بیگانه مورد بازبینی و تحسین دوباره قرار گرفت و اکنون به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین فیلم‌های علمی تخیلی و ترسناک تاریخ شناخته می‌شود. در سال ۲۰۰۲، این فیلم توسط کتابخانه کنگره آمریکا به عنوان اثری «دارای اهمیت فرهنگی، تاریخی یا هنری» شناخته شده و برای نگهداری در فهرست ملی ثبت فیلم انتخاب شد. در سال ۲۰۰۸، انستیتوی فیلم آمریکا آن را هفتمین فیلم برتر ژانر علمی تخیلی نامید و همچنین در رتبه ۳۳ بهترین فیلم‌های تاریخ از دید مجله امپایر قرار گرفت. موفقیت بیگانه منجر به شکل‌گیری مجموعه رسانه‌ای شامل فیلم‌ها، کتاب‌ها، بازی‌های ویدیویی و اسباب‌بازی‌ها شد و مسیر حرفه‌ای ویور در بازیگری را هموار کرد؛ داستان شخصیت او و رویارویی‌اش با موجودات بیگانه محور اصلی و موضوعی دنباله‌های بیگانه‌ها (۱۹۸۶)، بیگانه ۳ (۱۹۹۲) و بیگانه: رستاخیز (۱۹۹۷) بود. همچنین دو فیلم پیش‌درآمد پرومتئوس (۲۰۱۲) و بیگانه: کاوننت (۲۰۱۷) به کارگردانی اسکات ساخته شدند و در سال ۲۰۲۴ هم دنبالهٔ مستقل بیگانه: رومولوس اکران شد. همچنین مجموعهٔ تلویزیونی بیگانه: زمین در سال ۲۰۲۵ پخش شد.

داستان

[ویرایش]

سفینهٔ فضایی تجاری نوسترومو (Nostromo) در حال بازگشت به زمین است. این سفینه حامل هفت خدمه است که در وضعیت «خواب مصنوعی» یا انجماد قرار دارند: کاپیتان دالاس، افسر ارشد کین، افسر فنی ریپلی، ناوبر لمبرت، افسر علمی اش، و دو مهندس پارکر و برت، به‌همراه گربهٔ کشتی به نام جونز. رایانه مرکزی کشتی که «مادر» (Mother) نام دارد، سیگنالی را از یک سیاره ناشناس شناسایی کرده و خدمه را بیدار می‌کند.

طبق سیاست‌های شرکت مالک سفینه، آن‌ها موظف‌اند هرگونه سیگنال احتمالی حاوی نشانه‌هایی از حیات هوشمند را بررسی کنند؛ بنابراین، بر روی سطح سیاره فرود می‌آیند، اما در حین فرود، نوسترومو آسیب می‌بیند. در حالی که مهندسان مشغول تعمیر کشتی هستند، تیمی شامل دالاس، کین و لمبرت به محل منبع سیگنال می‌روند و با لاشه یک سفینه بیگانه قدیمی روبه‌رو می‌شوند. درون آن، جسد فسیل‌شده‌ای از یک موجود فضایی عظیم‌الجثه دیده می‌شود که در قفسه سینه‌اش یک حفره بزرگ وجود دارد. در همان حال، «مادر» موفق می‌شود بخشی از سیگنال را رمزگشایی کند و ریپلی متوجه می‌شود که پیام، برخلاف تصور اولیه، درخواست کمک (SOS) نیست، بلکه پیام هشدار است.

کین وارد اتاقکی می‌شود که پر از تخم‌های بزرگ بیگانه است. هنگامی که یکی از آن‌ها را لمس می‌کند، موجودی شبیه به حشره به‌یک‌باره از تخم بیرون می‌جهد، به کلاه فضایی‌اش نفوذ می‌کند و به صورتش می‌چسبد. دالاس و لمبرت او را بیهوش به نوسترومو بازمی‌گردانند. ریپلی با ورود آن‌ها به کشتی مخالفت می‌کند و به مقررات قرنطینه استناد می‌کند، اما «اش» به‌عنوان افسر علمی، با نادیده گرفتن دستور ریپلی، در را باز می‌کند و آن‌ها را وارد می‌کند. در حین تلاش برای جدا کردن این موجود از صورت کین، اش متوجه می‌شود که خون آن ماده‌ای بسیار خورنده و اسیدی است که می‌تواند هم به بدن کین و هم به بدنه کشتی آسیب بزند، بنابراین از ادامه کار صرف‌نظر می‌کند. این موجود پس از مدتی خودبه‌خود از صورت کین جدا می‌شود و می‌میرد. کین به‌هوش می‌آید و به‌نظر می‌رسد در سلامت کامل است. اما در جریان آخرین وعده غذایی خدمه پیش از بازگشت به حالت خواب مصنوعی، کین ناگهان دچار تشنج می‌شود و موجودی کوچک از درون سینه‌اش بیرون می‌جهد، او را می‌کشد و سپس درون کشتی فرار می‌کند.

پس از پرتاب پیکر کین به فضا، خدمه با استفاده از دستگاه‌های ردیاب، در تلاش برای یافتن و نابودی این موجود بیگانه برمی‌آیند. برت در حالی که در تعقیب گربهٔ کشتی، جونز، وارد یکی از بخش‌های فرود سفینه شده، توسط موجودی که حالا به‌طور کامل رشد کرده، کشته می‌شود. مشخص می‌شود که موجود از تونل‌های تهویه برای جابه‌جایی استفاده می‌کند. دالاس با استفاده از شعله‌افکن وارد این تونل‌ها می‌شود تا آن را به سمت قفل هوایی هدایت کند، اما او نیز به دست بیگانه کشته می‌شود. لمبرت پیشنهاد می‌دهد که با شاتل فرار کنند، اما شاتل تنها ظرفیت سه نفر را دارد.

ریپلی، که اکنون فرماندهی را به عهده دارد، تصمیم می‌گیرد بیگانه را از مخفیگاهش بیرون بکشد. در همین حین، او با دسترسی به رایانه مادر، متوجه می‌شود که شرکت سازندهٔ سفینه، به‌طور پنهانی به «اش» دستور داده تا موجود فضایی را برای مطالعه به زمین بازگرداند و جان خدمه برای شرکت اهمیتی ندارد. ریپلی اش را به چالش می‌کشد، اما او به او حمله می‌کند. پارکر مداخله کرده و ضربه‌ای به او می‌زند که باعث جدا شدن سر اش و افشای حقیقت شوکه‌کننده‌ای می‌شود: اش در واقع یک اندروید (ربات انسان‌نما) بوده است. آن‌ها سر جداشدهٔ اش را دوباره فعال می‌کنند تا اطلاعات بیشتری بگیرند. اش تأیید می‌کند که مأموریت او بازگرداندن موجود بیگانه است و این‌که این موجود قابل‌کشتن نیست. او از توانایی‌های بیگانه تمجید می‌کند و احتمال زنده ماندن خدمه را ناچیز می‌داند. ریپلی او را غیرفعال کرده و پارکر او را می‌سوزاند.

خدمه تصمیم می‌گیرند نوسترومو را نابود کرده و با شاتل فرار کنند. در حالی که پارکر و لمبرت در حال جمع‌آوری تجهیزات هستند، توسط موجود کشته می‌شوند. اکنون ریپلی تنها مانده است. او دستور خودنابودسازی کشتی را فعال می‌کند، اما بیگانه مسیر او به شاتل را مسدود می‌کند. او عقب‌نشینی می‌کند و تلاش می‌کند فرایند خودنابودسازی را لغو کند، اما موفق نمی‌شود. در نهایت، به‌همراه گربه‌اش جونز، موفق می‌شود با شاتل فرار کند، در حالی که نوسترومو منفجر می‌شود. در حالی که ریپلی خود را برای ورود به خواب مصنوعی آماده می‌کند، متوجه می‌شود که بیگانه در یکی از بخش‌های باریکی از شاتل پنهان شده است. او با پوشیدن لباس فضانوردی و استفاده از تفنگ قلاب‌انداز، خود را به صندلی می‌بندد و با انتشار گاز، موجود را از مخفیگاهش بیرون می‌کشد. بیگانه سعی می‌کند به او حمله کند، اما ریپلی دریچه شاتل را باز می‌کند و فشار هوا، بیگانه را به بیرون پرتاب می‌کند.

موجود در لحظه آخر به در ورودی چنگ می‌زند، اما ریپلی با شلیک قلاب به سمتش، آن را به فضا می‌فرستد. قلاب در درِ در حال بسته شدن گیر می‌کند و موجود را به سمت محفظه موتور شاتل می‌کشد. ریپلی موتورها را روشن می‌کند و موجود را برای همیشه نابود می‌سازد. ریپلی گزارش مأموریت را ضبط می‌کند و به‌همراه جونز وارد خواب مصنوعی می‌شود تا سفر خود را به‌سوی زمین آغاز کند.

بازیگران

[ویرایش]

تولید

[ویرایش]

مریل استریپ برای این نقش در نظر گرفته شده بود، اما با او تماس گرفته نشد زیرا شریک زندگی‌اش جان کازال اخیراً درگذشته بود.[۱۰] هلن میرن نیز تست بازیگری داد.[۱۱] ویور که تجربه بازی در برادوی را داشت اما در سینما نسبتاً ناشناخته بود، با تست بازیگری خود اسکات، گیلر و هیل را تحت تأثیر قرار داد. او آخرین بازیگری بود که برای این فیلم انتخاب شد و بیشتر تست‌های بازیگری خود را در استودیو و همزمان با ساخت صحنه‌ها انجام داد.[۱۲][۱۳]

بازخورد

[ویرایش]

گیشه

[ویرایش]

فیلم از نظر گیشه فروش بسیار خوبی را تجربه کرد؛ به طوری که با بودجهٔ ۱۱ میلیون دلاری و فروش ۱۰۵ میلیون دلاری توانست حدود ۱۰ برابر بودجه خود فروش کند.

شرکت فاکس قرن بیستم مدعی شد که بیگانه در طی یازده ماه نخست پس از اکران، با دو میلیون دلار زیان مالی مواجه شده است. این ادعا با واکنش منفی حسابداران صنعت سینما روبه‌رو شد و آن را نمونه‌ای از «حسابداری خلاقانه» هالیوود دانستند؛ روشی که برای پنهان کردن سود واقعی فیلم و جلوگیری از پرداخت سهم شرکت تولیدکنندهٔ براندی‌واین به کار گرفته می‌شود. تا ماه اوت ۱۹۸۰، فاکس این رقم را به چهار میلیون دلار سود تعدیل کرد، اما این ادعا نیز مورد تردید قرار گرفت. شرکت براندی‌واین که مشتاق آغاز ساخت دنباله‌ای برای بیگانه بود، به دلیل نحوهٔ توزیع سود، از فاکس شکایت کرد، اما فاکس در پاسخ ادعا کرد که فیلم از نظر مالی موفق نبوده و ساخت دنباله‌ای برای آن توجیه ندارد. این دعوای حقوقی سرانجام در سال ۱۹۸۳ با توافقی خاتمه یافت که طی آن، فاکس پذیرفت بودجه ساخت قسمت دوم را تأمین کند.[۱۴]

واکنش منتقدان

[ویرایش]

واکنش‌های اولیه به فیلم بیگانه در میان منتقدان، متفاوت و تا حدی ضد و نقیض بود. برخی از منتقدانی که معمولاً با ژانر علمی تخیلی میانه‌ای نداشتند، مانند بری نورمن از برنامه فیلم در شبکه بی‌بی‌سی، نگاه مثبتی به فیلم داشتند و جنبه‌های برجسته آن را تحسین کردند.[۱۵] اما در مقابل، تعدادی از نشریات و منتقدان مطرح، نقدهایی منفی یا دست‌کم خنثی نسبت به فیلم داشتند. از جمله مجله ورایتی، سایت اند ساوند، و منتقدانی همچون وینسنت کنبی و لئونارد ملتین.[ب] این افراد یا فیلم را نپسندیدند یا آن را اثری متوسط ارزیابی کردند.[۱۷]

نشریه تایم اوت در نقدی تند، فیلم را «کیسه‌ای خالی از حقه‌های سینمایی» توصیف کرد و نوشت که ارزش‌های تولید بالا و جلوه‌های ویژه گران‌قیمت آن نمی‌توانند فقر خلاقیت را پنهان کنند.[۱۸] جین سیسکل و راجر ایبرت، در مجموع رأی مثبت به فیلم دادند و آن را با دو رأی «بله» تأیید کردند. ایبرت آن را «یکی از ترسناک‌ترین اپراهای فضایی کلاسیک» دانست که به خاطر می‌آورد. سیسکل نیز با ترسناک بودن فیلم موافقت کرد، اما گفت که این فیلم در اصل یک «فیلم خانهٔ ارواح» است که فقط در یک سفینه فضایی رخ می‌دهد. او افزود که بیگانه «بهترین فیلم علمی تخیلی تاریخ نیست.»[۱۹] در نقد مکتوب خود، سیسکل سه ستاره از چهار ستاره به فیلم داد و آن را «اثری ماهرانه و سرگرم‌کننده در ژانر ترسناک» توصیف کرد. او بازی سیگورنی ویور را تحسین کرده و نوشت که «وی بازیگری است که باید به یک ستاره بزرگ بدل شود.» البته از دید او، یکی از نقاط ضعف فیلم این بود که «شکل نهایی بیگانه، از نظر من، ترسناک‌ترین شکل آن نبود.»[۲۰]

میراث

[ویرایش]

ارزیابی مجدد منتقدان

[ویرایش]

با وجود نقدهای اولیهٔ ضد و نقیض، فیلم بیگانه در طول سال‌ها تحسین فراوان منتقدان را به خود جلب کرده است؛ به‌ویژه به خاطر فضای واقع‌گرایانه و منحصربه‌فردش.[۲۱] این فیلم به عنوان یکی از بهترین آثار سال ۱۹۷۹ شناخته می‌شود.[۲۲][۲۳]

بیگانه یکی از تأثیرگذارترین فیلم‌های ژانر علمی تخیلی محسوب می‌شود.[۲۴][۲۵] وبگاه راتن تومیتوز بر اساس ۲۰۵ نقد، امتیاز ۹۳ درصد را به این فیلم اختصاص داده است. خلاصه نظر منتقدان در این سایت چنین است: «یک کلاسیک مدرن که با ترکیب هنر علمی تخیلی، ترسناک و شعری تلخ، اثری بی‌نقص و یکپارچه خلق کرده است.»[۲۶] متاکریتیک نیز میانگین وزنی ۸۹ از ۱۰۰ را از میان ۳۴ منتقد گزارش کرده که نشان‌دهنده «تحسین همگانی» نسبت به فیلم است.[۲۷] راهنمای فیلم هالیول این فیلم را با چهار ستاره کامل ارزیابی کرده و آن را اثری ماندگار در تعلیق و طراحی هنری توصیف می‌کند.[۱۸] آلن جونز از ریدیو تایمز هم پنج ستاره کامل به فیلم داده و آن را یک «سفر هیجان‌انگیز و انقلابی در قالب یک خانهٔ ارواح فضایی» می‌داند؛ فیلمی که با شوک‌های پشت سر هم، بیننده را مبهوت می‌کند. او بازیگری عالی، طراحی خلاقانه موجودات بیومکانیکی و نگاه دقیق اسکات به جزئیات را ستوده که باعث شده ترکیبی بی‌نظیر از ترس گوتیک و علمی تخیلی خلق شود.[۲۸]

یادداشت‌ها

[ویرایش]
  1. ↑ اسناد رسمی فیلم حاکی از آن است که بودجه ۱۱ میلیون دلار بوده است، اما منابع دیگر اعداد متفاوتی را ارائه می‌دهند. سیگورنی ویور اظهار داشته است که بودجه ۱۴ میلیون دلار بوده است، در حالی که ریدلی اسکات، ایور پاول و تام اسکریت هر کدام به یاد می‌آورند که بودجه نزدیک به ۸٫۴ میلیون دلار بوده است[۴]
  2. ↑ ملتین پس از انتشار نسخه کارگردان، فیلم را دوباره ارزیابی کرد و به بیگانه نظر مثبتی داد.[۱۶]

منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 Pulleine, Tim (1979). "Alien". Monthly Film Bulletin. Vol. 46, no. 540. London: انستیتوی فیلم بریتانیا. p. 191. ISSN 0027-0407. p.c — 20th Century-Fox (London), A Brandywine-Ronald Shushett production
  2. 1 2 "Alien". انستیتوی فیلم آمریکا. Archived from the original on September 6, 2015. Retrieved August 25, 2015. Production Company: 20th Century-Fox Film Corp. Production Text: a Brandywine-Ronald Shusett production
  3. ↑ "Alien". هیئت رده‌بندی سنی فیلم بریتانیا. Archived from the original on April 16, 2022. Retrieved April 16, 2022.
  4. ↑ McIntee, 14–15.
  5. 1 2 "Alien (1979)". Box Office Mojo. IMDb. Archived from the original on October 25, 2019. Retrieved October 25, 2019.
  6. ↑ "Alien (1979)". The Numbers. Nash Information Services, LLC. Archived from the original on May 7, 2019. Retrieved May 7, 2019.
  7. ↑ Caldbick, John (May 1, 2012). "First Seattle International Film Festival (SIFF) opens at Moore Egyptian Theatre on May 14, 1976". HistoryLink.org. Archived from the original on July 25, 2020. Retrieved April 22, 2020.
  8. ↑ "Memory — The Origins of Alien". SIFF.net. Archived from the original on July 25, 2020. Retrieved April 22, 2020.
  9. ↑ McKittrick, Christopher. "Seattle International Film Festival (SIFF): History and Winners". LiveAbout.com. Archived from the original on July 2, 2020. Retrieved April 22, 2020.
  10. ↑ Weiner, David (May 24, 2019). "Ridley Scott on the Hard Road to 'Alien'". The Hollywood Reporter. Retrieved September 3, 2023.
  11. ↑ "Helen Mirren on the Tempest and Stealing All Her Best Roles from Men". December 13, 2010.
  12. ↑ "Truckers in Space: Casting", The Beast Within: The Making of Alien.
  13. ↑ McIntee, 30.
  14. ↑ Macek, J.C. III (May 12, 2015). "Hollywood Creative Accounting, or, How to Hide a Hit and Still Profit From It". PopMatters. OCLC 1122752384. Archived from the original on February 4, 2023. Retrieved May 9, 2024.
  15. ↑ McIntee, 40–41.
  16. ↑ Christopher, Rob (September 17, 2013). "Interview: Leonard Maltin Discusses 45 Years Of His Movie Guide". Chicagoist. Archived from the original on September 26, 2013. Retrieved October 12, 2015.
  17. ↑ "Anti Reviews on Movie-Film-Review". Christopher Tookey. Archived from the original on July 27, 2010. Retrieved October 11, 2009.
  18. 1 2 Halliwell, Leslie (2001). Walker, John (ed.). Halliwell's Film & Video Guide 2001 (16th ed.). London: HarperCollins. p. 16. ISBN 0-00-653219-5.
  19. ↑ "Sneak Previews Season 1 Episode 18". IMDB. Archived from the original on November 14, 2020. Retrieved September 12, 2020.
  20. ↑ Siskel, Gene (May 25, 1979). "Faint praise: Alien' succeeds in the scare department". Chicago Tribune. Section 3, p. 2.
  21. ↑ Mackinder, Adrian (January 1, 2002). "Alien (1979) Movie Review". Future Movies. Archived from the original on December 22, 2013. Retrieved July 2, 2008.
  22. ↑ "Top 100 Movies of 1979". Rotten Tomatoes. Archived from the original on November 24, 2016. Retrieved November 24, 2016.
  23. ↑ "Best Films of 1979 list". Listal. Archived from the original on February 7, 2017. Retrieved November 24, 2016.
  24. ↑ Howell, Peter (September 3, 2015). "Why Alien is one of the most influential movies ever made". The Toronto Star. Archived from the original on November 24, 2016. Retrieved November 24, 2016.
  25. ↑ Moore, Nolan (May 25, 2015). "Which films influenced "Alien" and how?". Screen Prism. Archived from the original on November 25, 2016. Retrieved November 24, 2016.
  26. ↑ "Alien (1979)". Rotten Tomatoes. Fandango. Archived from the original on February 4, 2017. Retrieved January 15, 2026. ویرایش در ویکی‌داده
  27. ↑ "Alien Reviews". Metacritic. CBS Interactive. Archived from the original on October 9, 2014. Retrieved April 9, 2019.
  28. ↑ Jones, Alan. "Alien". Radio Times. Retrieved October 9, 2021.

پیوند به بیرون

[ویرایش]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=بیگانه_(فیلم_۱۹۷۹)&oldid=42464286»