بیماری‌های ذخیره‌ای لیزوزومال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بیماریهای ذخیره‌ای لیزوزومال
Gaucher disease - very high mag.jpg
عکاسی ریزنگاری of Gaucher disease, with cells that have the characteristic crumpled tissue paper-like سیتوپلاسم. H&E stain.
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
تخصصغدد درون ریز و متابولیسم
آی‌سی‌دی-۱۰E75-E77
سمپD016464

بیماری‌های ذخیره‌ای لیزوزومال (به انگلیسی: Lysosomal storage disease) حدود پنجاه بیماری نادر ارثی هستند که اشکالات متابولیکی در عملکرد لیزوزوم‌ها (یک اندامک داخل سلولی) وجود دارد.

بیماری فابری با نقص در فعالیت یا کمبود آنزیم آلفا - گالاکتوزیداز (alpha-galactosidase A)، بیماری گوشه با نقص در آنزیم بتا-گلوکوسربروزیداز و بیماری نیمن پیک از این گروه هستند.

بیماریزایی[ویرایش]

داخل همه سلول‌های بدن اندامکی به نام لیزوزوم وجود دارد که توسط آنزیم‌هایی که درون آن وجود دارد مواد زائد و برخی مولکول های بزرگ موجود در سلول تجزیه شده و از بین می روند و یا برای استفاده مجدد و بازیافت، به اشکال ساده تر تبدیل می شوند. در این بیماریها به علت کمبود یکی از آنزیم‌های لیزوزوم اختلالاتی در کارکرد سلول به وجود می‌آید که باعث تجمع ماده زائد ( لیپید، گلیکوپروتئین یا موکو پلی ساکارید) در بدن شده و به سلول آسیب رسانده و یا باعث مرگ سلول می شود. در این بیماری ها علائم پیشرونده، دائمی، در همه بیماران تقریباً یکسان و بی ارتباط با تغذیه و حوادث استرس‌زا می‌شود. این بیماری ها نادر هستند و معمولا به دلیل وقوع جهش های ژنتیکی اتفاق می افتند. نحوه وراثت این بیماری ها اغلب اتوزومال مغلوب است اما وراثت تعداد کمی از آن ها همچون بیماری فابری و سندرم هانتر به صورت وابسته به اکس مغلوب است.[۱] این بیماری ها عموما باعث مرگ کودکان در ماه ها و سال های ابتدایی زندگی می شوند.

طبقه‌بندی[ویرایش]

به روش‌های مختلف میتوان این بیماریها را طبقه‌بندی کرد مثلاً براساس نوع ماده‌ای که متابولیزه نمی‌شود و در سلول‌ها تجمع می یابد (طبقه بندی استاندارد)

الف. بیماری های ذخیره‌ای چربی

- اسفنگولیپیدوزها مانند بیماری گوشه و نیمن پیک

- گانگلیوزیدوزها مانند تای ساکس

- لکودیستروفی ها

ب. بیماریهای ذخیره‌ای موکوپلی ساکارید (موکوپلی‌ساکاریدوزها) مانند سندرم هانتر و بیماری هورلر

ج. بیماری های ذخیره‌ای گلیکوپروتئین

د. موکولیپیدوزها

طبقه‌بندی دیگر براساس نوع نقص که در این جدول نمایش داده شده است:

نوع نقص پروتئینی مثالهایی از بیماری پروتئین گرفتار
نقص اولیه آنزیمهای لیزوزومی بیماری تای ساکس, I-cell disease,[۲] و اسفنگولیپیدوزها
(مانند gangliosidosis ، بیماری گوشه و بیماری نیمن پیک)
متنوع
پیرایش پسارونویسی آنزیمها کمبود مالتیپل سولفاتاز Multiple sulfatases
پروتئین‌های ترابری غشاء موکولیپیدوزها type II and IIIA N-acetylglucosamine-1-phosphate transferase
Enzyme protecting proteins گالاکتوسیالیدوز Cathepsin A
Soluble nonenzymatic proteins GM2-AP deficiency, variant AB, Niemann-Pick disease, type C2 GM2-AP , NPC2
Transmembrane proteins SAP deficiency Sphingolipid activator protein s
Niemann-Pick disease, type C1 NPC1
بیماری ذخیره اسید سیالیک Sialin
Unless else specified in boxes, then ref is:[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Meikle, P. J.; Hopwood, J. J.; Clague, A. E.; Carey, W. F. (1999-01-20). "Prevalence of lysosomal storage disorders". JAMA. 281 (3): 249–254. doi:10.1001/jama.281.3.249. ISSN 0098-7484. PMID 9918480.
  2. Medical Physiology (2nd Edition) – W. Boron & E. Boulpaep, Saunders Press
  3. Table 7-6 in:Mitchell, Richard Sheppard; Kumar, Vinay; Abbas, Abul K.; Fausto, Nelson (2007). Robbins Basic Pathology. Philadelphia: Saunders. ISBN 1-4160-2973-7. 8th edition.