اسکاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
موشک اسکاد

اسکاد نوعی موشک بالیستیک کوتاه‌برد است که موتور آن از سوخت مایع استفاده می‌کند. این موشک در راستای عمودی پرتاب و معمولاً بر روی سکوهای کوچک و متحرک سوار می‌شود.[۱]

موشک اسکاد نخستین‌بار توسط اتحاد جماهیر شوروی طی جنگ سرد تولید شد و به صورت گسترده به دیگر کشورهای هم‌پیمان با کشور شوراها خصوصاً کشورهای جهان سوم صادر شد. «اسکاد» نامی است که توسط ناتو به این سری موشک‌ها داده شد و معمولاً برای اشاره به تمامی موشک‌هایی که در کشورهای مختلف بر اسا تکنولوژی اسکاد ساخته شده‌اند نیز استفاده می‌شود. نام روسی این موشک‌ها آر-۱۱ (اولین نمونه)، آر-۱۷ و آر-۳۰۰ البروس است.

نحوه عمل‌کرد و قابلیت‌ها[ویرایش]

موشک اسکاد مسیری کمانی‌شکل را در طول پرتاب خود طی می‌کند. در مقطع اول، اوج می‌گیرد و به کمک موتورهایش از جو زمین خارج می‌شود. سپس وارد یک مقطع پرواز آزاد می‌شود، تا لحظه‌ای که مجدداً به جو زمین برمی‌گردد و به سمت زمین سقوط می‌کند. ژیروسکوپ‌های موجود بر روی راکت، آن را در مقطع اوج‌گیری هدایت می‌کنند. هرگاه که موتورها خاموش شوند، به تبع آن موشک اسکاد به سمت هدف خود سرازیر می‌شود. دقت اسکاد در زمینه هدف‌گیری ضعیف است.[۲]

موشک‌های اسکاد می‌توانند حامل بمب‌های متعارف یا کلاهک هسته‌ای یا شیمیایی باشند.[۳]

توسعه[ویرایش]

موشک اسکاد

اولین استفاده از اصطلاح اسکاد توسط ناتو به نام «اس اس-1بی اسکاد-اِی» بود، که همان موشک «آر-۱۱» بالستیک است. موشک اسکاد از نظر تکنولوژی پایه‌ای، تفاوت چندانی با راکت «وی-۲» که توسط ارتش آلمان نازی ساخته شد، ندارد.[۴]

در اوایل موشک آر-1 با نام SS-1 Scunner توسط ناتو شناخته می‌شد، ولی طراحی بسیار متفاوتی داشت. موشک «آر-۱۱» از تکنولوژی «وی-2» استفاده کرده بود، ولی یک طراحی جدید داشت، کوجک تر از موشک‌های «وی-2» و «آر-1» بود و شکل متفاوتی نسبت به آن‌ها داشت. موشک «آر-11» توسط شرکت شرکت موشکی اس‌پی کارالیوف و صنایع فضایی انرگیا ساخته شد و از سال ۱۹۵۷ وارد خدمت شد. انقلابی ترین ابداع در موشک‌های «آر-11» موتور آن بود که توسط شرکت A.M. Isaev ساخته شد. این موشک خیلی ساده تر از طراحی چند محفظه‌ای موشک «وی-2» بود و دز آن از صفحه ضد لرزش استفاده شده بود تا از منفجر شدن جلوگیری کند. این موتور یک پیشرو نسبت به موتورهای بزرگ تری بود که در وسایل پرتاب شوروی استفاده می‌شد.

کاربرد[ویرایش]

اسکاد از معروف‌ترین و شایع‌ترین موشک‌های بالستیک است و از نظر تعداد شلیک در جنگ‌های واقعی رتبه دوم را پس از موشک آلمانی وی-۲ دارد. نخستین مورد استفاده از اسکاد به جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل باز می‌گردد که در جریان آن سه موشک مصری به سوی سرپل‌های ارتباطی ارتش اسراییل در ساحل غربی کانال سوئز شلیک شدند که به مرگ هفت سرباز اسرائیلی منجر شد. یکی از مهمترین موارد استفاده از این موشک نیز به جنگ ایران و عراق مربوط می‌شود که هر دو کشور به صورت گسترده‌ای از موشک‌های اسکاد علیه شهرها و مراکز استراتژیک یکدیگر استفاده کردند. ارتش لیبی نیز در سال ۱۹۸۶ در پاسخ به حمله هوایی آمریکا با شلیک دو موشک اسکاد نیروهای ساحلی آمریکایی مستقر در جزیره لامپدوزای ایتالیا را هدف قرار داد که هر دو موشک به خطا رفتند. نیروهای ارتش سرخ و جمهوری دمکراتیک افغانستان نیز در جریان جنگ دهه ۱۹۸۰ افغانستان از موشک‌های اسکاد علیه پایگاه‌های مخالفان اسلام‌گرای خود در افغانستان و پاکستان استفاده کردند. در جریان جنگ داخلی سال ۱۹۹۴ یمن و جنگ سال ۱۹۹۶ روسیه در چچن، و جنگ داخلی ۲۰۱۱ لیبی نیز به طور محدودی از اسکاد استفاده شد و گزارش‌هایی از شلیک اسکاد در جنگ داخلی سوریه نیز منتشر شده‌است.

جنگ ایران و عراق[ویرایش]

یکی از مهمترین موارد استفاده از این موشک به جنگ ایران و عراق مربوط می‌شود که هر دو کشور به صورت گسترده‌ای از موشک‌های اسکاد علیه شهرها و مراکز استراتژیک یکدیگر استفاده کردند. در حالی‌که عراقی‌ها از پیش از جنگ موشک‌های اسکاد و موشک بالستیک کوتاه‌بردتر فراگ-۷ را از شوروی خریداری کرده بودند، ایرانی ها تا سال ۱۹۸۵ موفق به تهیه این موشک نشده بودند. ایران در این سال تعداد کمی اسکاد-بی از لیبی دریافت کرده ودر اختیار یک واحد ویژه سپاه پاسداران قرار داد تا بغداد و کرکوک را هدف قرار دهند. این در حالی‌بود که عراقی‌ها با توجه به بعد مسافت امکان هدف قرار دادن پایتخت ایران را نداشتند. وقتی شوروی حاضر نشد موشک‌های بالستیک دوربردتر تی‌آر-۱ تمپ (اس‌اس-۱۲) را به عراق بفروشد، آنها تصمیم به ساخت مدل تولید داخل دوربردتر اسکاد با نام موشک الحسین گرفتند. ایرانی‌ها نیز برای دریافت موشک‌های بالستیک به کره شمالی متوسل شدند تا علاوه بر خریداری مدل‌های کره‌ای اسکاد، آن‌ها را در داخل ایران هم تولید کنند. زمستان سال ۱۳۶۷ با به بن‌بست رسیدن جنگ در مرزها «جنگ شهرها» به اوج خود رسید. در این مرحله از جنگ که به «دوئل اسکاد» معروف شده بود، عراقی‌ها در طول حدود ۵۰ روز به شلیک ۱۸۹ موشک، که بیشتر آن‌ها از نوع الحسین بودند، اقدام کردند که ۱۳۵ فروند از آن‌ها در تهران، ۲۳ فروند در قم، ۲۲ فروند در اصفهان و تعدادی در تبریز و شیراز و کرج فرود آمد. این حملات بیش از ۲ هزار ایرانی را کشته و یک‌چهارم جمعیت تهران را فراری داد. ایرانی‌ها هم با شلیک ۷۵ تا ۷۷ موشک هواسونگ-۵ مدل تولید کره‌شمالی اسکاد که بیشتر آن‌ها در بغداد فرود آمدند به این حمله پاسخ دادند.

کشورهایی که از این موشک دارند[ویرایش]

موشک اسکاد در رژه اردوی ملی افغانستان.

کشورهای دارنده اسکاد یا نسخه‌های مشابه‌اش:[۵]

Flag of Armenia.svg ارمنستان
(اسکاد-بی، اسکاد-سی)
Flag of Peru.svg پرو
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg جمهوری دموکراتیک کنگو
(اسکاد-بی)
Flag of Egypt.svg مصر
(اسکاد-بی، هوسانگ-۶)
Flag of Iran.svg ایران
(اسکاد-بی، هوسانگ-۵، شهاب-۱، شهاب-۲، رودونگ-۱)
Flag of Kazakhstan.svg قزاقستان
(اسکاد-بی)
Flag of Libya.svg لیبی
(اسکاد-بی)
Flag of North Korea.svg کره شمالی
(اسکاد-بی، اسکاد-سی، هوسانگ-۵، هوسانگ-۶، رودونگ-۱)
Flag of Syria.svg سوریه
(اسکاد-بی، اسکاد-سی، اسکاد-دی، هوسانگ-۶، رودونگ-۱)
Flag of Oman.svg عمان
(اسکاد-بی)
Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا
c. ۳۰ Scud-B missiles and four TELs acquired in 1995, and converted into targets by لاکهید مارتین.[۵]
Flag of Vietnam.svg ویتنام
(اسکاد-بی، هوسانگ-۶?)
Flag of Yemen.svg یمن
(اسکاد-بی)

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اسکاد موجود است.