دسیکاتور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
انواع دسیکاتور خلاء و ساده
دو نوع دسیکاتور ( دسیکاتور سمت چپ تصویر یک دسیکاتور خلاء و تصویر سمت راست یک دسیکاتور ساده حاوی سیلیکا ژل می باشد )

دسیکاتور (به فرانسوی: Dessiccateur) (به انگلیسی: Desiccator) یکی از ابزارهای آزمایشگاهی است که برای خشک کردن مواد جامد به‌ویژه رسوبات از آن استفاده می‌شود.

بوته‌ های چینی برروی پایه‌ هایی در دسیکاتور قرار گرفته و درِ دسیکاتور با روغنی چفت می‌شود (برای جلوگیری از اتلاف انرژی) و باعث می‌شود دمای بسیار بالایی در دسیکاتور ایجاد شود.[۱]

دسیکاتور یکی از شیشه آلات پر کاربرد در آزمایشگاه و از جنس شیشه soda lime یا پیرکس می باشد که به شکل یک ظرف درب دار قابلمه مانند بطوریکه هوا امکان نفوذ به داخلش را ندارد می باشد و در دو نوع شیردار ( دسیکاتور خلاء ) و بدون شیر موجود است

بوته های چینی یا پلاتینی پس‌ از بیرون آمدن از کوره آزمایشگاهی و نیز مواد خشک شده در آون را برای سرد کردن و جلوگیری از جذب رطوبت در دسیکاتور نگهداری می‌کنند

ساختمان دسیکاتور[ویرایش]

دسیکاتور دارای دو بخش می باشد که بخش پایینی جابی قرار گیری ماده جاذب رطوبت است و معمولا حاوی مواد نم گیر مانند اسید سولفوریک غلیظ ، سیلیکا ژل ، فسفر پنتا اکسید و کلسیم کلرید بی آب می باشد و بخش بالای آن محل قرار گیری ماده ای است که به منظور خشک کردن درون ظرف گذاشته شده است ، بخش بالایی ظرف به وسیله دیسک متخلخلی از بخش پایینی جدا می شود .

کاربرد دسیکاتور[ویرایش]

از دسیکاتور برای خشک کردن نمونه های جامد آزمایشگاهی و بطور کلی تر برای نگه داشتن مواد شیمیایی که به رطوبت حساسند مانند کلرید کبالت و از بین بردن رطوبت مواد مرطوب ( یا خشک کردن مواد نم دار ) استفاده می شود

در دسیکاتور خلاء هوا و رطوبت به وسیله یک پمپ خلا که به شیر خروجی دسیکاتور وصل می شود خارج می شود اما در نوع ساده که شیر خروجی ندارد مواد جاذب رطوبت مانند سیلیکا ژل در بخش پایینی ظرف قرار گرفته و باعث جذب رطوبت نمونه می شوند

نحوه کار با دسیکاتور[ویرایش]

در بخش پایینی دسیکاتور مقداری ماده خشک کننده شیمیایی قرار می دهند ؛ سیلیکا ژل، کلرید سدیم بی آب ، سولفات کلسیم (Drierite) و پرکلرات منیزیم (Anhydrone یاDehydrite) از جمله مواد خشک کننده مورد استفاده در دسیکاتور هستند.

این مواد پس از اینکه رطوبت را جذب می کنند تغییر رنگ می دهند و غیرفعال می‌شوند لذا برای احیاء این مواد ، آنها را در آون آزمایشگاهی قرار می‌دهند.

بعنوان مثال سیلیکا ژل را در دما ی 180- 150 درجه حرارت و Drierite را در دمای 250 – 230 درجه حرارت در آون آزمایشگاهی قرار داده و احیاء می‌کنند.

در دسیکاتور معمولا بوته یا ظرف حاوی نمونه روی یک دیسک سوراخ‌ دار می‌گذارند. لبه‌ های سمباده‌ ای که کمی گریس کاری شده ، اتصال محکمی بین ظرف و درب ظرف بوجود می‌آورد.

نکات ایمنی کار با دسیکاتور[ویرایش]

  • وقتی بوته گرم در ظرف گذاشته شد، در حدود 5 تا 10 ثانیه زمان لازم است تا هوای درون ظرف گرم و منبسط شود سپس باید درب را آرام روی ظرف قرار داد. درصورت باز کردن مجدد درب ، باید آنرا به آرامی بر روی آن لغزاند
  • باید با کمی وازلین سفید یا روغن خاص دیگر مانند گریس سیلیکون ، لبه‌ های سنباده‌ ای ظرف را آغشته کرد تا کاملا محکم شود . روغن اضافی ممکن است باعث لغزیدن درپوش و شکستن آن شود
  • باید درب همیشه روی ظرف باشد و اگر مدت زیادی درب را باز نگه دارند ، ماده خشک کننده ( مانند سیلیکا ژل ) رطوبت جذب کرده و غیرفعال می‌شود و نیز ممکن است مدتی طول بکشد تا ماده خشک کننده بتواند رطوبت هوای وارد شده به ظرف را جذب کند و دوباره فضای خشک درون ظرف مانند قبل شود .
  • حین خنک شدن نمونه چند مرتبه شیر هوا را باز و بسته کنید تا از ایجاد خلاء در داخل ظرف جلوگیری کنید
  • از آنجا که دسیکاتور کمی لغزنده است ، باید هنگام جابه جا کردنش ، درب آن را با دست، محکم نگهداشت .

پانویس[ویرایش]

  1. جانزاده، عباس، و دیگران. آزمایشگاه شیمی عمومی ۱. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تربیت معلم، ۱۳۸۶.ISBN 964-6653-37-5

منابع[ویرایش]