آگاتا کریستی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بانو آگاتا کریستی
زادروز ۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰
تورکی، دوون
Flag of England.svg انگلستان
درگذشت ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶
والینگفورد، آکسفوردشر
Flag of England.svg انگلستان
علل طبیعی
ملیت انگلیسی
پیشه نویسنده
لقب ملکه جنایت
همسر آرچیبالد کریستی
مکس ای. ال. مالوون
وبگاه
http://www.agathachristie.com
صفحه در وب‌گاه IMDb

بانو آگاتا کریستی، DBE (به انگلیسی: Dame Agatha Christie, DBE) (زاده ۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰ - درگذشته ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶) نویسنده انگلیسی داستان‌های جنایی و ادبیات کارآگاهی بود. او با نام مستعار مِری وستماکوت (به انگلیسی: Mary Westmacott) داستان‌های عاشقانه و رومانتیک نیز نوشته‌است، ولی شهرت اصلی اش به خاطر ۶۶ رمان جنایی اوست. داستان‌های آگاتا کریستی، به خصوص آن دسته که درباره ماجراهای کارآگاه هرکول پوآرو یا خانم مارپل هستند، نه تنها لقب «ملکه جنایت» را برای او به ارمغان آوردند بلکه وی را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و مبتکرترین نویسندگانی که در راه توسعه و تکامل داستان‌های جنایی کوشیده‌اند نیز معرفی و مطرح کردند.

آگاتا کریستی در کتاب رکوردهای گینس مقام اول در میان پرفروش‌ترین نویسندگان کتاب در تمام دوران‌ها و مقام دوم (بعد از ویلیام شکسپیر)در میان پرفروش‌ترین نویسندگان در هر زمینه‌ای را به خود اختصاص داده‌است. تخمین زده شده‌است که یک میلیارد نسخه از کتاب های او به زبان اصلی (انگلیسی) و یک میلیارد نسخه دیگر در ترجمه‌های گوناگون به ۱۰۳ زبان دنیا به فروش رسیده‌است [۱]. محبوبیت جهانی کریستی به آن درجه‌ است که به طور مثال در کشوری چون فرانسه تعداد کتاب هایی که از او تا سال ۲۰۰۳ به فروش رسیده بالغ بر ۴۰ میلیون جلد بوده‌است.

آگاتا کریستی

تله موش که یکی از آثار معروف اوست اولین بار در ۲۵ نوامبر ۱۹۵۲ در لندن (تئاتر آمباسادورها) به روی صحنه رفت و از آن تاریخ تا زمان حاضر و در طول بیش از ۵۰ سال همیشه بر روی صحنه بوده‌است و از این نظر رکورددار است. این نمایش نامه تاکنون فقط در لندن بیش از ۲٬۰۰۰ بار به روی صحنه رفته‌است.

در سال ۱۹۵۵ آگاتا کریستی نخستین کسی بود که جایزهٔ استاد اعظم را از مجمع معمایی‌نویسان آمریکا دریافت کرد.[۲] در همان سال نمایش نامه او به نام شاهد پرونده (به انگلیسی: Witness for the Prosecution) به‌عنوان بهترین نمایشنامه برندهٔ جایزه ادگار گردید.

بیشتر کتاب ها و داستان‌های کوتاه او (و بعضی‌ها از آنها چندین بار) به فیلم درآمده‌اند که از آن میان می‌توان فیلم‌های قتل در قطار سریع‌السیر شرق، مرگ در رودخانه نیل و قطار ساعت ۴:۵۰ پدینگتون نام برد. بسیاری از نوشته‌های آگاتا کریستی بارها برای تهیه برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

زندگی نامه[ویرایش]

آگاتا کریستی با نام اصلی آگاتا مری کلاریسا میلر (به انگلیسی: Agatha Mary Clarissa Miller) در شهر تورکی در ناحیه دوون انگلستان به دنیا آمد. پدر آمریکایی اش فردریک میلر نام داشت. مادرش کلارا بومر انگلیسی و از خانواده ای اشرافی بود. آگاتا به دلیل آمریکایی بودن پدر می‌توانست تبعه ایالات متحده نیز باشد، ولی هرگز از آن کشور تقاضای تابعیت نکرد. آگاتا دارای یک خواهر و یک برادر بود که هردوی آنها از وی بزرگ تر بودند.

آگاتا در سال ۱۹۱۴ با یک سرهنگ نیروی هوایی به نام آرچیبالد کریستی ازدواج کرد که ازدواج موفقی نبود و زندگی مشترک آنان بعد از ۱۴ سال عاقبت در سال ۱۹۲۸ به جدایی انجامید. دختری به نام روزالیند هیکز حاصل این ازدواج بود.

آگاتا در زمان جنگ جهانی اول در بیمارستان و سپس در داروخانه کار می‌کرد؛ شغلی که تأثیر زیادی بر نوشته‌های او داشته‌است: بسیاری از قتل‌هایی که در کتاب هایش رخ می‌دهند از طریق خوراندن سم به مقتولان صورت می‌گیرند.

اتاق آگاتا کریستی در هتل پرا پالاس استانبول. او کتاب قتل در قطار سریع‌السیر شرق را در زمان اقامت در این اتاق نوشت.

در هشتم دسامبر ۱۹۲۶ وقتی در سانینگ دیل واقع در برکشر زندگی می‌کرد به مدت ده روز ناپدید گردید و روزنامه‌ها در این مورد جاروجنجال فراوانی به پا کردند. اتومبیل او در یک گودال گچ پیدا شد و خود او را نیز نهایتاً در هتلی واقع در هروگیت یافتند. آگاتا اتاق هتل را با نام خانمی که اخیراً شوهرش اعتراف کرده بود با وی رابطه عاشقانه دارد کرایه کرده بود و در توضیح این ماجرا ادعا کرده بود که در اثر ضربه روحی ناشی از مرگ مادر و خیانت شوهر دچار فراموشی گردیده بوده‌است. در مورد این که آیا کل این ماجرا یک کار تبلیغاتی بوده‌است یا خیر، کماکان نظرات ضدونقیض اند. در آن زمان نگاه کلی مردم نسبت به ناپدید شدن آگاتا منفی بود و بسیاری بر این باور بودند که آن ترفند تبلیغاتی مبالغ قابل توجهی هزینه روی دست مالیات دهندگان کشور گذاشته‌است. در سال ۱۹۷۹ این ماجرای ناپدید شدن دست مایه فیلمی شد به نام آگاتا که در آن وانسا ردگریو در نقش آگاتا کریستی ظاهر می‌شود.

آگاتا در سال ۱۹۳۰ با باستان‌شناسی به نام سِر ماکس مالووان که ۱۴ سال از او جوان‌تر بود ازدواج کرد و با او به سفرهای فراوانی رفت. رد پای این سفرها و شهرها و کشورهایی را که او از آنها دیدن می‌کرد می‌توان در بیشتر داستان‌هایش که وقایع آنها در کشورهای شرقی (خاورمیانه) رخ می‌دهند دید. ازدواج او با مالووان در ابتدا ازدواجی موفق و شاد بود. این ازدواج توانست با وجود ماجراجویی‌های عشقی خارج از ازدواج مالووان مدتی نسبتاً طولانی دوام بیاورد.

آگاتا کریستی رمان قتل در قطار سریع‌السیر شرق را در سال ۱۹۳۴ وقتی در هتل پرا پالاس استانبول سکونت داشت نوشت. استانبول آخرین ایستگاه شرقی قطار سریع‌السیر اورینت بود که در آن زمان بین غرب و شرق اروپا در تردد بود. اتاقی که آگاتا کریستی در آن می‌زیست توسط مقامات هتل پرا پالاس به‌عنوان یادبود این نویسنده نامدار در همان حال و هوای زمان اقامت کریستی حفظ و نگهداری شده‌است.

آگاتا کریستی در ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶ در ۸۵ سالگی به مرگ طبیعی درگذشت. او تنها یک فرزند به نام روزالیند هیکز داشت که او نیز در ۸۵ سالگی به تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۰۴ درگذشت. در حال حاضر تمام حقوق مربوط به نشر و فروش کتاب های آگاتا کریستی در اختیار و مالکیت نوهٔ او ماتیو پریچارد است.

آثار[ویرایش]

رمان ها[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی مترجم ناشر فارسی و
سال انتشار
۱۹۲۰ ماجرای اسرارآمیز در استایلز The Mysterious Affair at Styles

|

۱۹۲۲ دشمن مخفی The Secret Adversary
۱۹۲۴ مردی با لباس قهوه‌ای The Man in the Brown Suit محمدعلی ایزدی انتشارات کارآگاه ۱۳۸۵
۱۹۲۶ قتل راجر آکروید The Murder of Roger Ackroyd
۱۹۲۷ چهار قدرت بزرگ The Big Four
۱۹۲۸ راز قطار آبی The Mystery of the Blue Train مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۳۱ راز سیتافورد The Sittaford Mystery مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۳۴ قتل در قطار سریع‌السیر شرق Murder on the Orient Express
۱۹۳۵ تراژدی در سه پرده Three Act Tragedy تهران، هرمس، ۱۳۸۵
۱۹۳۵ مرگ در میان ابرها Death in the Clouds محمد علی ایزدی تهران، هرمس، ۱۳۸۷
۱۹۳۶ قتل به ترتیب الفبا The A.B.C. Murders محمد علی ایزدی تهران، هرمس، ۱۳۸۷
۱۹۳۶ قتل در بین‌النهرین Murder in Mesopotamia
۱۹۳۷ مرگ بر روی نیل Death on the Nile
۱۹۳۹ قتل آسان است Murder is Easy مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۹
۱۹۴۱ شرارتی زیر آفتاب Evil Under the Sun مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۴۱ ان یا ام N or M?
۱۹۴۲ جسدی در کتابخانه The Body in the Library مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۴۲ پنج خوک کوچک Five Little Pigs
۱۹۴۴ به طرف صفر Towards Zero مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۵۰ اعلام یک قتل A Murder is Announced محمد علی ایزدی تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۵۲ مرگ خانم مک‌گینتی Mrs McGinty's Dead مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۹
۱۹۵۳ پس از تشعیع جنازه After the Funeral رویا سعیدی کاراگاه، ۱۳۸۹
۱۹۵۳ جیب پر از چاودار A Pocket Full of Rye مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۵۷ قطار ساعت 4:50 از پدینگتون 4.50from Paddington محمد علی ایزدی تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۵۸ مصیبت بی گناهی Ordeal by Innocence مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۸
۱۹۵۹ گربه‌ای میان کبوتران Cat among the pigeons فرزام حبیبی اصفهانی نشر هرم
۱۹۶۵ در هتل برترام At Bertram's Hotel
۱۹۶۶ دختر سوم Third Girl مهتاب بخارایی تهران، هرمس، ۱۳۸۶
۱۹۶۷ شب بی پایان Endless Night مجتبی عبدالله نژاد تهران، هرمس، ۱۳۸۷
۱۹۷۱ نمسیس Nemesis
۱۹۷۲ فیل‌ها به یاد می‌آورند Elephants Can Remember
۱۹۷۵ پرده* Curtain
۱۹۷۶ جنایت خفته Sleeping Murder گلرخ سعیدنیا تهران، هرمس، ۱۳۸۷
  • آخرین اثری که هرکول پوارو در آن نقش دارد

مجموعه داستان ها[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی
۱۹۶۱ گناه مضاعف Double Sin and Other Stories
۱۹۷۴ اولین پرونده‌های پوآرو Poirot's early cases

نمایش نامه[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی مترجم ناشر فارسی و
سال انتشار
۱۹۴۳ و سپس هیچکس نبود And then there were none فرزام حبیبی اصفهانی نشر هرم
۱۹۵۲ تله موش The Mousetrap مریم ذکریا تهران، هرمس، ۱۳۸۷

سایر آثار[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی
مرگ، نقطهٔ پایان
عروسکی در دودکش بخاری
تعطیلات برای قتل
مصیبت بی گناهی
قتل در آشیانه کلاغ

بازی[ویرایش]

از روی آثار او بازی‌های رایانه‌ای هم ساخته شده‌اند:

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آگاتا کریستی موجود است.
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  1. وب‌گاه رسمی آگاتا کریستی
  2. زندگینامه آگاتا کریستی در انتشارات کاروان