آربیتراژ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آربیتراژ در علم اقتصاد و مالیه به معنای بهره گرفتن از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار برای کسب سود است. به عبارتی سود آربیتراژی زمانی ایجاد می‌شود که یک کالای مشابه در دو بازار مختلف یا در مواردی خاص در دو قالب متفاوت عرضه می‌شود اما قیمت‌های یکسانی ندارد. وجود آربیتراژ نتیجه ناکارآمد بودن بازار است و مکانیزمی ایجاد می‌کند که موجب می‌شود قیمت‌ها به طرز قابل‌توجهی از ارزش منصفانه و واقعی‌شان در درازمدت منحرف نشوند. برای مثال فرض کنیم یک بانک آمریکایی یک شعبه در ایران و یک شعبه در آمریکا داشته باشد، حال اگر انتقال پول بین دوکشور کاملاً آزاد باشد این بانک می‌تواند از شعبه آمریکا که پول بیشتری درآن ذخیره شده مقداری را به شعبه ایران منتقل کند و در ایران به عنوان وام بفروش برساند، طبق فرایندهای عرضه و تقاضا بسادگی می‌توان دریافت که به علت کاهش عرضه وام درمبدا یعنی آمریکا نرخ بهره وام بالا می‌رود و در ایران برعکس!

اثرات آربیتراژ[ویرایش]

یکی از ویژگی‌های آربیتراژ این است که می‌تواند به عنوان عاملی در برابر تحریم‌های اقتصادی عمل کند، دوم اینکه سود سرمایه‌گذاری در کشورهای مختلف جهان برابر می‌شود و فقط مزیت‌های نسبی طبیعی مانند عوامل جغرافیایی به علاوه احساسات ملی گرایانه تعیین کننده ترجیحات سرمایه گذاران خواهند بود. آربیتراژ در جاهای دیگری چون بورس نیز امکان‌پذیر است.

اربیتراژ آزاد[ویرایش]

اگر قیمت‌های بازاری برای اربیتراژ سود اور نباشد گفته می‌شود قیمت‌ها تعادل اربیتراژ را تشکیل می‌دهند. تعادل اربیتراژ یک پیش شرط است برای تعادل عمومی اقتصاد. فرض بر این است که از اربیتراژ در مالی کمی برای محاسبهٔ خطر خنثی شدن قیمت مشتقات استفاده نمی‌شود.

شرایط اربیتراژ[ویرایش]

فرصت آربیتراژی از یکی از طرق زیر حاصل خواهد شد:

  • یک دارایی در بازارهای مختلف با قیمت‌های متفاوتی معامله می‌شود.
  • دو دارایی با جریان‌های نقدی مشابه با قیمت‌های متفاوتی معامله می‌شوند.
  • یک دارایی که قیمت آینده آن مشخص است، امروز با قیمتی متفاوت از تنزیل آن با نرخ تنزیل بازده بدون ریسک معامله می‌شود.

اربیتراژ صرفاً عمل خرید در یک بازار و فروش در بازار دیگر برای قیمت بالاتر بعد از گذشت مدت زمانی نیست. بیشتر مبادلات برای جلوگیری از از قرار گرفتن در معرض ریسک بازار یا ریسک تغییر قیمت در بازار قبل از آنکه هر دو مبادله کامل شود، به صورت همزمان اتفاق می‌افتد. به طور کلی اربیتراژتنها با اوراق بهادار و محصولات مالی ممکن است که می‌توانند به صورت الکترونیکی معامله شوند، پس از ان زمانی که هر دو مبادله انجام شود قیمتها در بازار ممکن است حرکت کند. برای مثال در نظر بگیرید که قیمت گندم در مناطق کشاورزی کمتر از شهرهاست، بازرگانان ممکن است کالا بخرند و ان را به مناطق دیگر برای فروش با قیمت بالاتر انتقال دهند. این نوع از اربیتراژ قیمت خیلی رایج است اما در این مثال ساده هزینهٔ حمل و نقل، نگه داری، ریسک و بقیهٔ فاکتورها در نظر گرفته نشده است. در واقع اربیتراژ نیازمند انست که در بازار ریسکی وجود نداشته باشد. جایی گه اوراق بهادار بیش از یک بار معامله می‌شوند، اربیتراژتوسط خرید در یک بازار و فروش در بازلر دیگر به طور همزمان رخ می‌دهد برای قیمت‌گذاری یک دارایی می‌توان یک پورتفولیو ساخت که جریان نقدی آن پورتفولیو مشابه جریان نقدی مشابه دارایی مورد نظر در زمان آینده باشد و قیمت امروز آن مشخص باشد. در این صورت بر اساس اصل عدم وجود آربتراژ قیمت دارایی مزبور با ارزش آن پورتفولیو یکسان خواهد بود. یک مثال ساده می‌توان راهگشا باشد. فرض کنید اختیار خرید اروپایی (European call option) سهمی با قیمت توافقی ۱۰۰ دلار و تاریخ انقضای (expiration date) شش ماه آینده، ۸ دلار قیمت دارد. بر این اساس یک فرد (خریدار اختیار خرید) می‌تواند اکنون با پرداخت ۸ دلار، شش ماه آینده سهم مورد نظر را به قیمت ۱۰۰ دلار خریداری کند (اگر به صرفش باشد). در صورت اعمال اختیار خرید، فروشنده اختیار (که ۸ دلار را دریافت کرده است) باید سهم را به قیمت ۱۰۰ دلار بفروشد. هم اکنون قیمت سهم ۱۰۰ دلار است. ارزش اختیار فروش اروپایی سهم با همان تاریخ انقضا (شش ماه آینده) و همان قیمت توافقی (۱۰۰ دلار)، ۶ دلار است. اوراق قرضه‌ای که سررسید آن ۶ ماه دیگر است و ارزش اسمی آن ۱۰۰ دلار است (۶ ماه آینده ۱۰۰ دلار ارزش دارد) امروز در بازار ۹۷ دلار معامله می‌شود. خرید اختیار خرید و اوراق قرضه و فروش اختیار فروش و سهم معادل یک دلار نصیب فرد سرمایه‌گذاری کند. (۱=۱۰۰+۶+۹۷–۸-). بدون توجه به ارزش سهم در تاریخ سررسید این پورتفولیو هیچ ارزشی ندارد؛ بنابراین اگر می‌خواستیم ارزش اختیار فروش را تعیین کنیم به راحتی می‌توانستیم بگوییم که بر این اساس اختیار فروش ۵ دلار ارزش دارد تا ارزش امروز پورتفولیو هم صفر شود. توجه کنید که می‌توانستیم ۱ دلار عایدی را در نرخ بازده بدون ریسک سرمایه‌گذاری کنیم و در پایان دوره آن را (همراه با سودش) برداشت کنیم.

قیمت همگن[ویرایش]

اربیتراژ بر همگن شدن قیمت‌ها در بازارهای مختلف تأثیر دارد در نتیجه اربیتراژ، قیمت کالاها، قیمت اوراق بهادار در بازارهای مختلف به سمت همگرا شدن متمایل می‌شوند سرعتی که هر کدام از آنها دارند معیاری است برای اندازه‌گیری بازده بازار. اربیتراژ قصد دارد تا تبعیض قیمت را کاهش دهد به این گونه که مردم را تشویق می‌کند تا کالایی را در جایی که قیمت ان پایین‌تر است بخرند و ان را در جایی که قیمت ان بالاتر است بفروشند. اربیتراژ ارزهای مختلف را به سمت برابری قدرت خرید سوق می‌دهد. به عنوان مثال فرض می‌کنیم که قیمت خرید خودرو در آمریکا کمتر از قیمت همان خودرو در کانادا است. کانادایی‌ها خودرو خود را از آن طرف مرز خریداری می‌کنند تا شرایط اربیتراژ محقق شود همزمان امریکایی‌ها خودروی آمریکایی خریداری می‌کنند. آنها را از طریق مرزها حمل می‌کنند و سپس در کانادا به فروش می‌رسانند. کانادایی‌ها برای خرید خودروی آمریکایی باید دلار آمریکا بخرند و امریکایی‌ها باید دلار کانادایی که در این تبدیل ارز بدست اورده‌اند را بفروشند. این عمل باعث افزایش تقاضای دلار آمریکا و عرضهٔ دلار کانادا می‌شوند. در نتیجه شاهد بالا رفتن بهای دلار آمریکا هستیم. این عمل باعث می‌شود خودروی آمریکایی گران‌تر شود و خودروی کانادایی ارزانتر تا جایی که قیمت هر دو برابر شود. در مقیاس بزرگتر فرصتهای اربیتراژ بین‌المللی در اجناس، کالاها، اوراق بهادار و ارز، نرخ تبدیل را تغییر می‌دهد تا قدرت خرید برابر شود. در حقیقت دارای بیشترین تفاوت‌ها میان کشورها را نمایش می‌دهد. هزینه‌های مبادله، مالیاتها، و هزینه‌های دیگر مانعی برای این نوع اربیتراژ ایجاد می‌کنند، به همین ترتیب، اربیتراژ بر تفاوت نرخ بهره ای که اوراق قرضه دولتی پرداخت می‌کند تأثیر می‌گذارد.

خطرات[ویرایش]

در بازارهای اوراق بهادار مدرن شامل ریسک‌های روزمره نسبتاً کم است، اما در موقعیت‌های نادر [۴]، به ویژه بحران‌های مالی، می‌تواند در معرض خطر بسیار زیاد باشد و می‌تواند منجر به ورشکستگی شود. به صورت رسمی معاملات arbitrage دارای نقص منفی هستند - قیمت‌ها می‌توانند مقدار کمی نزدیک (اما اغلب نزدیک به ۰)، در حالی که می‌توانند بسیار دور از ان هم باشند. خطرات روزمرگی به طور کلی کوچک است زیرا معاملات شامل تفاوت‌های کوچک در قیمت هستند، بنابراین شکست اجرایی معمولاً باعث زیان‌های کوچک می‌شود (مگر اینکه تجارت بسیار بزرگ باشد یا قیمت به سرعت در حال حرکت باشد). ریسک موارد نادر بسیار زیاد است زیرا این تفاوت‌های کوچک قیمت‌ها از طریق اهرم قدرت نفوذ (پول قرض گرفته شده) به سود بزرگ تبدیل می‌شوند و در موارد نادر از یک حرکت بزرگ قیمت ممکن است زیان بزرگی را متحمل شود.

خطر اصلی روزمره گی این است که بخشی از معامله شکست خورده است - ریسک اجرایی. خطرات اصلی نادر عبارتند از ریسک نقدی و خطرات نقدینگی - که متقاضی یک معامله بزرگ یا بسیاری از معامله‌ها نمی‌توانند پرداخت کنند یا اینکه یک علامت برای انجام ان لازم است و پولی برای انجام آن نیست.

در ادبیات آکادمیک، این ایده که معاملات تجاری آربیتراژ با خطر بسیار پایین ممکن است مورد استفاده قرار نگیرد به خاطر این مشخصه‌ها، و دیگر ملاحظاتی هست که اغلب به عنوان محدودیت‌هایی برای arbitrage اشاره می‌کند. [۵] [۶] [۷]

ریسک طرف مقابل[ویرایش]

آربیتراژ به طور کلی شامل حرکت‌های بعدی پول نقد است، که در معرض خطر ریسک متقابل هستند: اگر یک طرف قرارداد نتواند وظایف خود را نسبت به طرف مقابل انجام دهد. این یک مشکل جدی است اگر یک تجارت منفرد یا بسیاری از معاملات مرتبط با یک طرف قرارداد واحد داشته باشند شکست یکی از طرفین تهدیدی است یا در صورت بحران مالی زمانی که بسیاری از معامله گران شکست می‌خورند. این خطر به دلیل مقادیر زیاد آن باید جدی گرفته شود تا بتواند به دلیل تفاوت قیمت‌های کوچک سود برساند.

برای مثال، اگر یک اوراق قرضه مورد ریسک را خریداری می‌کنید، آنها را با CDSها بیمه می‌کنید و از تفاوت بین گسترش پیوند اوراق قرضه و حق بیمه CDS سود می‌برید، در بحران مالی اوراق قرضه ممکن است به طور پیش فرض ممکن است CDS نویسنده / فروشنده شکست بخورد، استرس بحران، موجب می‌شود داور یا داوران دائماً با خسارات تند و تیز مواجه شوند.

ناسازگاری[ویرایش]

برای اطلاعات بیشتر در مورد این موضوع، نگاه کنید به تجارت همگانی.

اگر اقلام خریداری شده و فروخته شده یکسان نباشد خطر دیگری رخ می‌دهد و ارزیابی آربیتراژ بر اساس این فرض است که قیمت اقلام وابسته یا قابل پیش بینی است؛ این به وضوح به یک تجارت همگانی اشاره می‌کند. در موارد شدید این آربیتراسیون است که در زیر در مقایسه با معامله سریع آربیتراژ شرح داده شده است، چنین عملیاتی می‌تواند خسارات فاجعه آمیز ایجاد کند.

انواع اربیتراژ[ویرایش]

اربیتراژ فاصله ای

به عنوان ساده‌ترین نوع اربیتراژ شناخته می‌شود. اربیتراژگر به دنبال اختلاف قیمت‌ها در بازارهای جغرافیایی جداگانه است. برای مثال، ممکن است که یک فروشنده اوراق قرضه در ویرجینیا اوراق را در ۲۳/۱۲ ۱۰۰ ارایه دهد و یک فروشنده در واشینگتن ۲۳/۱۵ ۱۰۰ همان اوراق قزضه را ارایه بدهد. در این شرایط اربیتراژگر، اوراق قرضهٔ خود را از ویرجینیا می‌خرد و در واشینگتن می‌فروشد.

اربیتراژ ادغام کننده[ویرایش]

همچنین arbitrage risk نامیده می‌شود. اربیتراژادغام به طور کلی شامل خرید و نگهداری سهام شرکت است که هدفش بدست آوردن اکثریت سهام شرکت است

معمولاً قیمت بازار شرکت هدف کمتر از قیمت ارائه شده توسط شرکت خریدار است. گسترش بین این دو قیمت به طور عمده بستگی به احتمال و زمان تحویل و همچنین میزان غالب نرخ بهره دارد.

شرط در آربیتراسیون ادغام این است که چنین گسترش در نهایت صفر خواهد بود، اگر زمان برداشت کامل شود. خطر این است که معامله «شکسته شود»

سقوط مدیریت بلند مدت سرمایه[ویرایش]

مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) در سپتامبر سال جاری، مبلغ ۶/۴ میلیارد دلار درآمد ثابت خود را در آربیتراژ از دست داد. مدیریت بلند مدت سرمایه (LTCM) در تلاش بود تا از تفاوت قیمت بین اوراق قرضه مختلف پولی کسب کند. برای مثال، اوراق بهادار خزانه داری ایالات متحده را می‌فروخت و اوراق قرضه ایتالیا را خریداری می‌کرد. این به این دلیل بود که معاملات آتی اوراق قرضه ایتالیا دارای بازار بی اثرتری بوده، و در کوتاه مدت، معاملات اوراق قرضه ایتالیایی بازده بالاتری نسبت به اوراق قرضه ایالات متحده داشتند، اما در بلندمدت قیمت‌ها همگرا می‌شدند. از آنجا که این تفاوت کوچک بود، برای خرید و فروش سود آور، باید مقدار زیادی پول قرض گرفته می‌شد.

سقوط این سیستم در تاریخ ۱۷ اوت ۱۹۹۸ آغاز شد، در حالی که روسیه بدهی‌های روبل و بدهی‌های داخلی خود را پیش بینی کرده بود. از آنجا که بازار به دلیل بحران مالی آسیا در حال حاضر متشنج بود، سرمایه گذاران شروع به فروش وام‌های خزانه داری غیر آمریکایی و خرید اوراق بهادار ایالات متحده کردند که به عنوان یک سرمایه‌گذاری مطمئن محسوب می‌شد. در نتیجه، قیمت خزانه داری ایالات متحده شروع به افزایش کرد ودر بازگشت شروع به کاهش کرد زیرا خریداران زیادی داشتند و بازده (عملکرد) اوراق قرضهٔ دیگر شروع به افزایش کرد، زیرا تعداد زیادی از فروشندگان وجود داشت (یعنی قیمت آن اوراق قرضه کاهش یافت). این باعث اختلاف بین قیمت اوراق بهادار ایالات متحده و دیگر اوراق قرضه در حال افزایش شد، نه به آن صورت که کاهش مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) انتظارمی رفت. در نهایت این باعث شد که مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) برابر شود، و طلبکاران آنها مجبور بودند که وام گیرند. بحث برانگیزتر آنکه، مقامات فدرال رزرو در مذاکراتی را ترتیب داد که منجر به این کمک مالی گردید، به این دلیل که بسیاری از شرکت‌ها و معاملات با مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) در ارتباط بودند، در صورتی که مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) در واقع شکست خورده بود، آنها همچنین باعث فروپاشی اعتماد به سیستم اقتصادی شدند. به این ترتیب مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) به عنوان صندوق دائمی درآمد ثابت شکست خورد، اگر چه مشخص نیست کدام نوع از سود توسط بانک‌هایی که مدیریت بلند مدت سرمایه LTCM)) را رها کردند، تحقق بخشیده شد.

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]