گفتار در روش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گفتار در روش راهبرد عقل (به فرانسوی: Discours de la méthode) اولین متن فلسفی است که توسط رنه دکارت منتشر شده و در ژوئن سال ۱۶۳۷ انتشار یافته است. این کتاب را دکارت مستقیما به زبان فرانسه نوشته است تا با سنت مرسوم کتابت متون علمی به زبان لاتین هم مخالفت کرده باشد.

نام اصلی کتاب[ویرایش]

نام اولیهٔ کتاب «طرح علمی جامع که بتواند طبیعت ما را به بالاترین درجهٔ کمال خود برساند؛ به علاوهٔ انکسار نور، کائنات جو و هندسه را که در آن‌ها دقیق‌ترین موضوعاتی که نویسنده توانسته است انتخاب کند چنان شرح داده شده است که حتی درس نخوانده‌ها هم می‌توانند آن‌را دریابند». اما بعد این عنوان را به کتاب می‌دهد: «گفتار در روش راهبرد عقل و جستجوی حقیقت در علوم به علاوه انکسار نور، کائنات جو و هندسه که کوشش‌هایی برای به کار بستن این روش است». نام کتاب در فرانسه «DISCOURS DE LA MÉTHODE POUR BIEN CONDUIRE SA RAISON, ET CHERCHER LA VÉRITÉ DANS LES SCIENCES» و به انگلیسی«DISCOURSE ON THE METHOD OF RIGHTLY CONDUCTING THE REASON, AND SEEKING TRUTH IN THE SCIENCES» است.

ترجمهٔ فارسی کتاب[ویرایش]

این کتاب اول بار در ۱۲۷۹ (قمری) هجری قمری و به دستور آرتور دو گوبینو به دست ملا لاله‌زار با همکاری امیل برنه تحت عنوان «حکمت ناصریه» و با اغلاط فراوان به فارسی ترجمه شد. در این ترجمه نام مؤلف «دیاکرت» نوشته شده و حتی تاریخ درگذشت دکارت ۱۶۱۵ ذکر شده درحالی که صحیح آن ۱۶۵۰ است و از دو گوبینو به عنوان کانت دوقوبینو، «وزیر مختار و ایلچی مخصوص دولت فرانسه» نام برده شده است.[۱]

ترجمه دیگری هم از سوی افصل‌الملک کرمانی با نام «نطق» از روی متن ترجمه شده ترکی، انجام شده که متاسفانه تاکنون منتشر نشده و تنهامیکروفیلم نسخه دست‌نویس باقی مانده است. ترجمهٔ کنونی کتاب از محمدعلی فروغی است و در آغاز به‌عنوان ضمیمهٔ جلد اول کتاب عنوان «سیر حکمت در اروپا» منتشر شد.[۲]

تا کنون متن ترجمه شده محمدعلی فروغی تنها متن ترجمه شده‌ای است که مورد توجه قرار گرفته و می‌توان آنرا سر منشا آشنایی ایرانیان با فلسفه غرب دانست.

تحقیق‌ها در ترجمه‌های فارسی[ویرایش]

از سوی دکتر کریم مجتهدی در تعدادی از مقالات و کتاب نخستین آشنایی ایرانیان با فلسفه غرب به این ترجمه‌ها اشاره‌ای کرده است. در تعدادی دیگر از مقالات نیز به این ترجمه‌ها اشاره شده است.

پانوشت‌ها[ویرایش]