گفتار در روش
گفتار در روش راهبرد عقل (به فرانسوی: Discours de la méthode) اولین متن فلسفی است که توسط رنه دکارت نوشته شده و در ژوئن سال ۱۶۳۷ انتشار یافته است. این کتاب را دکارت مستقیما به زبان فرانسه نوشته است تا با سنت مرسوم کتابت متون علمی به زبان لاتین هم مخالفت کرده باشد.
محتویات |
نام اصلی کتاب [ویرایش]
نام اوليهی کتاب «طرح علمی جامع که بتواند طبيعت ما را به بالاترين درجهى کمال خود برساند؛ به علاوهى انکسار نور، کائنات جو و هندسه را که در آنها دقيقترين موضوعاتى که نويسنده توانسته است انتخاب کند چنان شرح داده شده است که حتى درس نخواندهها هم مىتوانند آنرا دريابند». اما بعد اين عنوان را به کتاب مىدهد: «گفتار در روش راهبرد عقل و جستجوى حقيقت در علوم به علاوه انکسار نور، کائنات جو و هندسه که کوششهايى براي به کار بستن اين روش است». نام کتاب در فرانسه « DISCOURS DE LA MÉTHODE POUR BIEN CONDUIRE SA RAISON, ET CHERCHER LA VÉRITÉ DANS LES SCIENCES» و به انگليسى« DISCOURSE ON THE METHOD OF RIGHTLY CONDUCTING THE REASON, AND SEEKING TRUTH IN THE SCIENCES» است که به نظر محمد رضا عطایی در کتاب گفتار دکارت بهترين نام براي آن «گفتار در روش درست هدايت عقل و يافتن حقيقت در علوم» است.[۱]
ترجمهی فارسی کتاب [ویرایش]
عنوان کامل کتاب «گفتار در روش راهبردن عقل و جستجوی حقیقت در علوم» است. این کتاب اول بار در ۱۲۷۹ (قمری) هجری قمری و به دستور آرتور دو گوبینو به دست ملالالهزار با همکاری امیل برنه تحت عنوان «حکمت ناصریه» و با اغلاط فراوان به فارسی ترجمه شد. در این ترجمه نام مؤلف «دیاکرت» نوشته شده و حتی تاریخ درگذشت دکارت ۱۶۱۵ ذکر شده درحالی که صحیح آن ۱۶۵۰ است و از دو گوبینو به عنوان کانت دوقوبینو، «وزیر مختار و ایلچی مخصوص دولت فرانسه» نام برده شده است.[۲]
ترجمه دیگری هم از سوی افصلالملک کرمانی با نام «نطق» از روی متن ترجمه شده ترکی، انجام شده که متاسفانه تاکنون منتشر نشده است.
ترجمهٔ کنونی کتاب از محمدعلی فروغی است و در آغاز بهعنوان ضمیمهٔ جلد اول کتاب عنوان «سیر حکمت در اروپا» منتشر شد.[۳]
تحقیقها در ترجمههای فارسی [ویرایش]
از سوی دکتر کریم مجتهدی در تعدادی از مقالات و کتاب نخستین آشنایی ایرانیان با فلسفه غرب به این ترجمهها اشارهای کرده است. در تعدادی دیگر از مقالات نیز به این ترجمهها اشاره شده است.
به تازگی محمد رضا عطایی مشغول انجام کار تحقیقاتی روی دو ترجمه اول آغاز کرده است که قرار است تحت عنوان گفتار دکارت منتشر شود. جلد اول به بررسی حکمت ناصریه، جلد دوم به بررسی نطق و جلد سوم ترجمهای تحقیقاتی از این کتاب است.
