منطقه همگرایی درون‌گرمسیری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
توفان‌های منطقه همگرایی درون‌گرمسیری خط مشخصی را در شرق اقیانوس آرام پدید می‌آورند.
محل منطقه همگرایی درون‌گرمسیری

برخورد بادهای بسامان (بادهای تجارتی) با یکدیگر در منطقه باریکی صورت می‌گیرد که منطقه همگرایی درون‌گرمسیری نامیده می‌شود.

منطقه همگرایی میان‌گرمسیری بخش بزرگی از منطقه مدارگان را تحت نفوذ خود دارد. در این منطقه بادهای بسامان که از دو نیمکره به طرف استوا در حال حرکت است، پیش از رسیدن به استوا به علت گرمای زیاد ناپایدار شده و به سمت بالا صعود می‌کنند. به علت عدم وجود عامل بازدارنده صعود تا ارتفاع بسیار زیاد (مرز تروپوسفر یا تروپاز استوایی ۱۷ کیلومتر ارتفاع دارد) ادامه می‌یابد و همین امر به تشکیل ابرهای حجیم و ریزش باران‌های فراوان می‌انجامد.

گرچه متوسط موقعیت منطقه همگرایی میان‌گرمسیری بر روی استوا منطبق می‌باشد، با عزیمت مولفه عمودی خورشید به سوی مدارت گرمسیری (راس السرطان و راس الجدی) در طی تابستان نیمکره مربوطه، منطقه همگرایی میان‌گرمسیری به پیروی از این مولفه به سمت شمال و جنوب انتقال می‌یابد.

در نواحی استوایی توزیع فعالیتهای همرفتی قوی در اتمسفر به میزان زیادی به همگرایی بادهای تجارتی و دمای سطح دریا بستگی دارد به طوری که منطقه همگرایی درون‌گرمسیری و منطقه همگرایی آرام جنوبی SPCZ بر روی مناطقی واقع شده‌اند که دارای آب‌های سطحی با دمای بالاتر از ۲۷ درجه سانتیگراد می‌باشند.

چگونگی شکل‌گیری[ویرایش]

از دو کمربند پرفشار نیمه‌گرمسیری (جنب حاره)، شیب اختلاف فشار به طرف استواست، که به سمت چاله کم‌فشار استوایی هدایت می‌شود. بر پایه این الگو، هوایی که از پرفشار به کم‌فشار حرکت می‌کند به وسیله اثر کریولیس منحرف می‌شود. در نتیجه بادهای بسامان بوجود می‌آیند که از آنها در تحت عنوان بادهای بسامان شمال خاوری و بادهای بسامان جنوب خاوری یاد می‌شود. این بادها، بادهای بسیار پایدار و مداومی هستند که بسیار کم انحراف حاصل می‌کنند. بادهای بسامان در محلی نزدیک استوا همگرا می‌شوند. برخورد بادهای بسامان با یکدیگر در منطقه باریکی صورت می‌گیرد که منطقه همگرایی درون‌گرمسیری نامیده می‌شود. بادهای همگرا مستلزم صعود هوا هستند تا حجم هوای تازه‌واردی را فراهم سازند. در امتداد قسمت‌هایی از چاله کم‌فشار استوایی در مواقع معینی از سال بادهای بسامان همگرا نمی‌شوند و در عوض کمربندی از بادهای متغیر تشکیل می‌شوند که آرامگان استوایی نامیده می‌شوند.

بادهای بسامان، آرامگان استوایی و منطقه همگرایی میان‌گرمسیری، همراه با تغییر مکان کمربندهای فشار و خطوط همدما، بطور فصلی به طرف شمال و جنوب تغییر مکان می‌دهند. منطقه همگرایی میان‌گرمسیری در روی اقیانوس‌های آرام و اطلس فقط چند درجه عرض جغرافیایی به شمال و جنوب حرکت می‌کند، اما به اندازه ۲۰ تا ۳۰ درجه عرض جغرافیایی را در روی آمریکای جنوبی، آفریقا و ناحیه بزرگ جنوب شرقی آسیا و اقیانوس هند را زیر پوشش قرار می‌دهد. تغییرات فصلی مهم در بادها، ابرناکی و بارندگی این تغییر مکان‌های منطقه همگرایی میان‌گرمسیری و بادهای بسامان را همراهی می‌کنند.

در کمربندهای پرفشار نیمه‌گرمسیری هسته‌های پرفشار بزرگ و ساکن (واچرخندها) وجود دارند. در مراکز این هسته‌ها، بادها ضعیف هستند و در اطراف برد وسیعی از جهات قطب‌نما، توزیع شده‌اند. بعلت فراوانی زیاد آرامگان، دریانوردان این کمربند را عرض‌های اسبی نامیده‌اند.

منابع[ویرایش]

  • Barry, Roger Graham; Chorley, Richard J. (۱۹۹۲). Atmosphere, weather, and climate. London: Routledge. ISBN ۹۷۸-۰-۴۱۵-۰۷۷۶۰-۶.
  • Djurić, D: Weather Analysis. Prentice Hall, ۱۹۹۴. ISBN ۰-۱۳-۵۰۱۱۴۹-۳.