مدار رأس‌الجدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۳°۲۶′۱۵″ جنوبی ۰°۰′۰″ غربی / ۲۳.۴۳۷۵۰° جنوبی -۰.۰۰۰۰۰° شرقی / -23.43750; -0.00000

نقشه زمین که راس‌الجدی در آن مشخص شده‌است
مدار رأس‌الجَدی در نقشه ساموئل دان

مدار رأس‌الجَدی خطی فرضی در جغرافیای زمین است که جنوبی‌ترین عرضی را نشان می‌دهد که خورشید را می‌توان در بالای سر (خط سرسو) مشاهده کرد. قرار گرفتن خورشید در خط سرسو در این مدار یک بار در سال به هنگام انقلاب زمستانی رخ می‌دهد. رأس‌الجَدی یکی از پنج مدار مهم زمین است که غالبا در نقشه‌ها مشخص می‌شود.

این مدار، در سال ۲۰۰۰ موازی با عرض جغرافیایی "۲۱،۵ '۲۶ °۲۳ جنوب استوا بوده و طی نوساناتی تا سال ۲۰۱۴ به عرض جغرافیایی "۱۴،۹ '۲۶ °۲۳- و تا سال ۲۰۲۰ به عرض جغرافیایی "۱۲،۱ '۲۶ °۲۳- رانده خواهد می‌شود. این مدار نوسانات پیچیده‌ای دارد؛ طبق اطلاعات در دست در سال ۴۷۱۳ قبل از میلاد در عرض جغرافیایی "۵۸،۶ '۰۸ °۲۴- بوده (و بنظر می‌رسد پیش از آن چنان در جنوبی‌ترین میل بوده که موجب دوران یخبندان شده است[نیازمند منبع]) تا سال ۱۲۰۳۱ میلادی به نزدیکترین حد خود به استوا یعنی "۴۱،۳۰۷ '۳۶ °۲۲- می‌رسد و سپس مجددا بتدریج به جنوب میل پیدا می‌کند و در سال ۱۸۷۳۹ به جایگاه کنونی می‌رسد، آنگاه همچنان میل جنوبی را ادامه می‌دهد و در سال ۲۰۰۰۰ اندکی از ۲۴- درجه می‌گذرد. در سال ۲۵۰۰۰ آنسوتر از مدار ۳۳- قرار دارد (بنظر می‌رسد که در دوره دیگری از یخبندان باشد[نیازمند منبع]) و در سال ۳۰۰۰۰ در ۸۳- درجه نزدیک قطب جنوب می‌رسد و در سال ۳۰۷۳۵ گویی بر فراز قطب جنوب متمرکز می‌شود.[۱] در دهه‌های اخیر این مدار سالانه "۰،۴۷ (۰،۴۷ ثانیه قوسی) یعنی حدود ۱۵ متر به جنوب عقب می‌کشد.[۲]

|این مدار که معنی نام آن «سر بزغاله» است مدار عرض جغرافیایی ۲۳ درجه و حدود ۲۷ دقیقه جنوبی کره زمین است. آفتاب در روز اول زمستان (روز اول برج جدی) در نیم‌کرهٔ جنوبی به نقاط واقع در روی این مدار عمودی می‌تابد، به عبارت دیگر روز اول برج جدی در نیم‌کرهٔ شمالی مقارن روز اول تابستان در نیم‌کرهٔ جنوبی زمین می‌شود.[۳] در انقلاب زمستانی، در مناطقی که در این ناحیه از زمین قرار دارند هنگام ظهر خورشید در سرسو یعنی دقیقاً در بالای سر قرار می‌گیرد. در مناطق پایین‌تر از این مدار خورشید همیشه در شمال نقطه سرسو قرار دارد. جدی (بزغاله) نام صورت فلکی جنوبی‌ای است که خورشید در حدود ۲۰۰۰سال پیش در آن قرار می گرفته است. امروزه به دلیل حرکت تقدیمی زمین صورت فلکی کمان در این مکان قرار دارد.

مدار رأس‌الجدی به موازات خط استوا است و منطقهٔ گرمسیری (حاره) بین دو مدار رأس‌الجدی و رأس‌السرطان قرار دارد. محدوده شمال آن تا خط استوا منطقه گرمسیری جنوبی، و محدوده جنوب آن تا مدار قطب جنوب، منطقه معتدل جنوبی نامیده می‌شود.

یکی از دو نوع باد دائمی بادهای بسامان[۴] نامیده می‌شوند. بادهای بسامان شمال شرقی و بسامان جنوب شرقی از مدار رأس‌الجدی و رأس‌السرطان که به ترتیب ۲۳ درجه و ۲۷ دقیقه جنوب و شمال خط استوا واقع‌اند به طرف خط استوا می‌وزند.

همانند با مدار رأس‌السرطان، بیشتر مناطق واقع‌شده بر روی مدار رأس‌الجدی نیز آب‌وهوایی خشک یا نیمه‌خشک دارند. این وضعیت در مدار رأس‌الجدی وخیم‌تر است زیرا در استرالیا و آفریقای جنوبی که در مسیر آن قرار دارند به خاطر نبود فعالیت‌های زمین‌ساختی و نبود یخچال‌سازی طبیعی از دوران کربونیفر، یعنی ۳۰۰ میلیون سال پیش، زمین‌ها نیز به‌شدت نابارور و غیرحاصل‌خیز هستند.


گذر از مناطق[ویرایش]

از نصف‌النهار مبدأ شروع می‌شود از مناطق زیر گذر می‌کند:

مختصات‌ها کشور، قلمرو یا دریا توضیحات
۲۳°۲۶′ جنوبی ۰°۰′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۰.۰۰۰° شرقی / -23.433; 0.000 (Prime Meridian) اقیانوس اطلس
۲۳°۲۶′ جنوبی ۱۴°۲۷′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۱۴.۴۵۰° شرقی / -23.433; 14.450 (Namibia) Flag of Namibia.svg نامیبیا
۲۳°۲۶′ جنوبی ۲۰°۰′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۲۰.۰۰۰° شرقی / -23.433; 20.000 (Botswana) Flag of Botswana.svg بوتسوانا Kgalagadi District, Kweneng District and Central District
۲۳°۲۶′ جنوبی ۲۷°۱۸′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۲۷.۳۰۰° شرقی / -23.433; 27.300 (South Africa) Flag of South Africa.svg آفریقای جنوبی لیمپوپو
۲۳°۲۶′ جنوبی ۳۱°۳۳′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۳۱.۵۵۰° شرقی / -23.433; 31.550 (Mozambique) Flag of Mozambique.svg موزامبیک Gaza and Inhambane provinces
۲۳°۲۶′ جنوبی ۳۵°۲۶′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۳۵.۴۳۳° شرقی / -23.433; 35.433 (Indian Ocean) اقیانوس هند کانال موزامبیک
۲۳°۲۶′ جنوبی ۴۳°۴۵′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۴۳.۷۵۰° شرقی / -23.433; 43.750 (Madagascar) Flag of Madagascar.svg ماداگاسکار تولیارا (استان) and فیانارانسوا (استان) provinces
۲۳°۲۶′ جنوبی ۴۷°۳۹′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۴۷.۶۵۰° شرقی / -23.433; 47.650 (Indian Ocean) اقیانوس هند
۲۳°۲۶′ جنوبی ۱۱۳°۴۷′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۱۱۳.۷۸۳° شرقی / -23.433; 113.783 (Australia) Flag of Australia.svg استرالیا استرالیای غربی, قلمرو شمالی (استرالیا) and کوئینزلند
۲۳°۲۶′ جنوبی ۱۵۱°۳′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۱۵۱.۰۵۰° شرقی / -23.433; 151.050 (Coral Sea) دریای کورال Passing just south of Cato Reef in Flag of Australia.svg استرالیا's Coral Sea Islands Territory
۲۳°۲۶′ جنوبی ۱۶۶°۴۶′ شرقی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۱۶۶.۷۶۷° شرقی / -23.433; 166.767 (Pacific Ocean) اقیانوس آرام Passing just north of the جمهوری مینروا (Flag of Tonga.svg تونگا), and just south of Tubuai (Flag of French Polynesia.svg پولی‌نزی فرانسه)
۲۳°۲۶′ جنوبی ۷۰°۳۶′ غربی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۷۰.۶۰۰° غربی / -23.433; -70.600 (Chile) Flag of Chile.svg شیلی Antofagasta Region
۲۳°۲۶′ جنوبی ۶۷°۰۷′ غربی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۶۷.۱۱۷° غربی / -23.433; -67.117 (Argentina) Flag of Argentina.svg آرژانتین ایالت خوخوی, ایالت سالتا, ایالت خوخوی (again) and ایالت فرموزا provinces
۲۳°۲۶′ جنوبی ۶۱°۲۳′ غربی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۶۱.۳۸۳° غربی / -23.433; -61.383 (Paraguay) Flag of Paraguay.svg پاراگوئه Boquerón, Presidente Hayes, Concepción, San Pedro and حوزه امامبای departments
۲۳°۲۶′ جنوبی ۵۵°۳۸′ غربی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۵۵.۶۳۳° غربی / -23.433; -55.633 (Brazil) Flag of Brazil.svg برزیل ماتوگروسو جنوبی, پارانا (برزیل), and ایالت سائوپائولو states
۲۳°۲۶′ جنوبی ۴۵°۲′ غربی / ۲۳.۴۳۳° جنوبی ۴۵.۰۳۳° غربی / -23.433; -45.033 (Atlantic Ocean) اقیانوس اطلس

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «Obliquity of the Ecliptic and Nutation in Obliquity». PHP Science Labs. بازبینی‌شده در ۵ دسامبر ۲۰۱۲. 
  2. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Tropic of Capricorn»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳۰ آذر ۱۳۹۲).
  3. فرهنگ فارسی معین
  4. Trade