علی‌اکبر شهنازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علی‌اکبر شهنازی
AghaHosseingholiAghaAliakbar.jpg
علی‌اکبر شهنازی در کنار پدرش آقاحسینقلی
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی علی‌اکبر شهنازی
نام مستعار علی‌اکبر خان شهنازی
تولد ۱۲۷۶
خیابان عین‌الدوله، تهران
خاستگاه ایران ایران
مرگ ۲۸ اسفند ۱۳۶۳
بیمارستان شرکت نفت، تهران
سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی
سازها تار

علی اکبر شهنازی (۱۲۷۶[۱]، تهران۱۳۶۳، تهران) موسیقی‌دان ایرانی و نوازندهٔ سرشناس تار بود.

تولد[ویرایش]

علی‌اکبر خان شهنازی روز عید قربان سال ۱۲۷۶ خورشیدی در تهران، خیابان عین‌الدوله کوچه نصیر حضور در خاندان هنر به دنیا آمد. چون در روز عید قربان به دنیا آمد، به وی حاجی علی اکبر خان یا حاجی مطلق می‌گفتند.

آقا علی‌اکبر خان فراهانی پدربزرگش، آقا حسینقلی پدرش و میرزا عبدالله فراهانی عمویش بود. عموی پدرش آقا غلامحسین از نوازندگان تار و استاد پدرش بود. پسر عمویش استاد احمد عبادی نوازندهٔ سه‌تار، دو برادر کوچک تر او محمد حسن و عبدالحسین شهنازی نوازندگان تار و همسران خواهرانش، باقر خان نوازنده کمانچه و رضا خان نوازنده تار بودند. تحصیلات خود را در مدرسه‌های سن لویی، اشراف و سعادت به پایان برد.

آموزش[ویرایش]

علی‌اکبر شهنازی، آموزش تار را از سن ۸ سالگی نزد پدرش آغاز کرد و در مدت ۶ سال ردیف موسیقی ایرانی را از پدرش آموخت. و مدتی از محضر درویش خان بهره برد. اولین صفحه‌اش را با جناب دماوندی در سن ۱۴ سالگی در بیات ترک و افشاری در تهران ضبط کرد. پس از درگذشت پدر در سال ۱۲۹۴، او در سن ۱۸ سالگی جانشین پدرش شد و آموزش شاگردان پدرش را به‌عهده گرفت.[۲] در سال‌های دههٔ ۱۳۰۰ معروفترین نوازندهٔ تار در تمام محافل هنری بود.[۲] در اواسط ۱۳۰۵ به دعوت کمپانی هیز ماسترز ویس صفحاتی از او با آواز اقبال ضبط گردید. در سال ۱۳۰۸ هنرستان موسیقی شهنازی را تأسیس نمود. با تأسیس رادیو در برنامه‌های هفتگی موسیقی رادیو به همراه ادیب خوانساری، روح بخش و... نوازندگی می‌نمود. در سال ۱۳۳۴ در هنرستان آزاد موسیقی به آموزش مشغول شد. در سال ۱۳۴۱ ردیف آقا حسینقلی و در سال ۱۳۵۶ ردیف دوره عالی را ضبط نمود.

علی‌اکبر شهنازی به جز تار، با سازهای دیگری از جمله سه‌تار و پیانو نیز آشنایی داشت.[۳]

شاگردان سرشناس[ویرایش]

تصانیف[ویرایش]

از تصانیفی که ساخته می‌توان به تصنیف ای نوع بشر، به اصفهان رو، سرود جوانان وطن، تصنیف چهارگاه، (زد لشکر گل) اشاره کرد. شهنازی با شاعرانی چون ملک الشعرا بهار، وحید دستگردی، امیر جاهد و حسین مسرور همکاری کرده و خوانندگانی نظیر اقبال‌السلطان، حسین علی خان نکیسا، رضاقلی‌میرزا ظلی، حسین طاهرزاده، قمر و ادیب خوانساری آثارش را اجرا کرده‌اند. همچنین یکی از قطعات باقی مانده در دستگاه شور با تار شادروان حاج علی اکبر خان شهنازی با شعری از شاعر بزرگ ایران سعدی شیرازی و با آواز حسینعلی خان نکیسا است که می‌گوید: یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم. این آواز ” شور” با چنان مهارتی اجرا شده است که یکی از شاهکارهای آواز در موسیقی ایرانی به شمار می‌رود.[۴]

وفات[ویرایش]

وی در ۲۸ اسفند ۱۳۶۳ در سن ۸۷ سالگی در بیمارستان شرکت نفت درگذشت. آرامگاه وی در امامزاده عبدالله ری قرار دارد.

پانویس‌ها[ویرایش]

  1. «علی اکبر شهنازی». وب‌گاه آفتاب، ۲۲ خرداد ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۹۰. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «علی اکبر شهنازی». وب‌گاه فرهنگسرا. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۹۰. 
  3. «بیوگرافی علی اکبر شهنازی». وب‌گاه تبیان، ۲۱ بهمن ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۹۰. 
  4. گزارش ایسنا

منابع[ویرایش]

  • جزوه تخصصی هم ساز، خرداد ۱۳۷۵ موسسه فرهنگی هنری ماهور
  • پژوهش در موسیقی دستگاهی ایران؛ داریوش طلایی، موسسه آوای مهربانی