شهرستان نظرآباد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان نظرآباد
تصویری از شهرستان نظرآباد
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان البرز
نام‌های پیشین نظرآباد مقدم
سال شهرستان شدن ۱۳۸۱[۱]
مردم
جمعیت 141160 نفر[۲]
مذهب تشیع و اقلیت ارامنه
جغرافیای طبیعی
مساحت 587 کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۳۴۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲/۱۴ درجه سانتیگراد
بارش سالانه ۴. /۲۳۸ میلیمتر
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی ۰۲۶


نظرآباد شهرستانی است در استان البرز که در نزدیکی شهرستان ساوجبلاغ واقع است. مرکز این شهرستان شهر نظرآباد است. از سال ۱۳۸۱ به شهرستان تبدیل شد. [۳] استقرار این شهرستان در کنار جاده ترانزیت و بزرگراه تهران - قزوین و راه آهن تهران - تبریز موجب توسعه آن در پنجاه سال اخیر شده است. نقطه عطف آبادانی نظرآباد، راه اندازی کارخانه نساجی مقدم در سال 1337ش به کوشش میرزا عبدالله مقدم (درگذشت 1361ش) است. جمعیت آن براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390، 141160 نفر یعنی 9/5 درصد کل جمعیت استان البرز است.

«ترکی ساوجبلاغی» یکی از شاخه های ترکی آذربایجانی، زبان غالب اهالی شهرستان نظرآباد است. حضور لهجه های دیگری از زبان ترکی و نیز انواع لهجه های زبان فارسی در این شهرستان از نتایج مهاجر پذیری آن است. خاک سبک و آب فراوان دشت نظرآباد، بسیار برای کشاورزی مناسب است و دامپروری در کنار زراعت، از عمده منابع درآمد روستاییان نظرآبادی است. غیر از اقلیت ارامنه، غالب اهالی شهرستان، مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند.[۴]


تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهر: نظرآباد شهر صنعتی سپهردر جنوب آن و شهر صنعتی نظرآباد در شرق شهرصنعتی سپهر واقع شده‌است.

شهر: تنکمان

تغییرات[ویرایش]

تغییرات در تقسیمات این شهرستان در سال ۱۳۸۶[۶]:

ایجاد دهستان تنکمان شمالی به مرکزیت روستای بختیار در تابعیت بخش تنکمان شهرستان نظرآباد
تغییر نام دهستان تنکمان از توابع بخش تنکمان شهرستان نظرآباد به تنکمان جنوبی
انتزاع دهستان نجم‌آباد از بخش تنکمان شهرستان نظرآباد و الحاق به بخش مرکزی همین شهرستان
شناخت شهر روستای تنکمان بخش تنکمان از توابع شهرستان نظرآباد

محوطه باستانی ازبکی[ویرایش]

منطقه باستان‌شناسی ازبکی در آن واقع شده و نمونه نخستین خشت دست ساز بشر که در سازمان ملل نگهداری می‌شود توسط سیدمحمد خاتمی به نشانه گفتگوی تمدن‌ها از این منطقه به سازمان ملل هدیه شده است، ازبکی یکی از روستاهای دهستان احمدآباد مصدق از بخش مرکزی شهرستان نظرآباد است که در ۸۰ کیلومتری غرب شهر تهران واقع شده‌است. بخش‌هایی از این محوطه باستانی نه هزار ساله را کارشناسان مرکز باستان‌شناسی ایران در سال ۱۳۴۸خورشیدی مورد شناسایی قرار داده و در سال ۱۳۵۲ به شماره ۹۵۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. براساس کاوش‌های صورت گرفته، محوطه باستانی ازبکی در برگیرنده شش هزار سال بقایای فرهنگی پیش از تاریخ و اوایل دوران تاریخی ایران از نیمه اول هزاره هفتم تا نیمه نخست هزاره اول پیش از میلاد مسیح یعنی دوران مادها است. ازبکی محوطه باستانی گسترده‌ای برابر با صد هکتار و ۱۰ تپه ارزشمند است که شش تپه از آن را گروهی از باستان شناسان ایرانی به سرپرستی دکتر یوسف مجیدزاده (از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۴) حفاری کرده‌اند. کشف کهن ترین خشت های دست ساز بشر با قدمت نه هزار ساله، دست یابی ساکنان پیش از تاریخ این محوطه به سیمان، کشف سند همکاری تجاری اهالی ازبکی و شوش باستان در اواسط هزاره چهارم پیش از میلاد، بناهای آریایی های اولیه، شهر و دژ بزرگ مادی و کشف نخستین پیکره سنگی مادی از جمله ویژگی های شگفت این محوطه باستانی به شمار می روند. .[۷]

مهد روستا زادگان دانشمند[ویرایش]

روستای تاریخی نجم آباد (خاستگاه خاندان علمی نجم آبادی) از دیگر جاذبه های فرهنگی و تاریخی شهرستان نظرآباد است. نیای این روستازادگان دانشمند، استاد باقر آهنگر است که در سال های آغازین حکومت قاجار، در روستای نجم آباد به آهنگری مشغول بود. ملا ابراهیم نجم آبادی (درگذشت 1245ق) از مدرسان حکمت صدرایی و آیت الله حاج ملامهدی نجم آبادی (درگذشت 1271ق) از مجتهدان دوره قاجار، فرزندان او هستند. میرزا عبدالکریم نجم آبادی ساوجبلاغی - که در حکومت فتحعلی شاه قاجار (درگذشت 1250ق) به رتبه وزارت رسید - به دستور ویژه شاه قاجار، مسجد و مدرسه ای برای ملا ابراهیم نجم آبادی در روستای نجم آباد ساخت. پس از مهاجرت ملا ابراهیم به تهران نیز در محله سنگلج، مدرسه ای ویژه او همراه با موقوفاتی مانند گرمابه و خانه فراهم ساخت. از همان روزگار بود که خاندان نجم آباد در تهران سکونت گزید.[۸]


مشاهیر و چهره‌های ماندگار[ویرایش]

دکتر محمد مصدق:سیاست‌مدار، دولت‌مرد، نمایندهٔ چند دوره مجلس شورای ملی، و نخست‌وزیر ایران در سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ بود.[۹]

Mohammad mossadegh dar tabieed.JPG

آیت الله ملا علی قارپوزآبادی(درگذشت 1290ق) از فقیهان قرن سیزدهم هجری قمری که گروه‌هایی از اهالی آذربایجان، همدان، قفقاز و زنجان از او تقلید کرده و به فتاوایش عمل می‌کردند. از این فقیه که موسس حوزه علمیه شهر زنجان است، نوزده اثر با موضوعات فقه، اصول، تفسیر و ادبیات عرب ثبت شده‌است. او از جمله فقیهانی است که علیه نظام ارباب - رعیتی (=فئودالیسم) فتوا داده و همچنین مخالف سلطنت سلسله قاجاریه بود.

ملا محمد جعفر نظرآبادی ساوجبلاغی: از اساتید حوزه علمیه قزوین در عصر قاجاریه و صاحب کتاب شرح مختصر نافع است.

مصطفی نجمی (درگذشت 1376ش) هنرمند نقش آفرینی از مکتب نقاشان کلاسیک کمال‌الملکی به شمار می‌رود که هفتاد سال به کار بی‌وقفه هنری (نقاشی و آهنگسازی) پرداخت. او در سال ۱۳۶۹ موفق به دریافت دکترای افتخاری هنر شد.

میرزا الله‌وردی ساوجبلاغی خوشنویس اهل روستای صفرخواجه از توابع شهرستان نظرآباد که در قرن سیزدهم هجری قمری می زیست؛

میرزا مرتضی نجم‌آبادی خوشنویس و از شاگردان میرزا محمدرضا کلهر.

سرهنگ داوود نجمی از اساتید موسیقی نظامی ایران.

شیخ محمدباقر مجتهد نجم‌آبادی(درگذشت 1307ش) از شاگردان ملا حسینقلی همدانی درحوزه علمیه نجف‌اشرف.

سید زین‌العابدین حسینی (آقا میربابا) از عرفای قرن چهاردهم هجری قمری که اهالی روستای نجم‌آباد کرامات عجیبی از او نقل می‌کنند.

ناصر نجمی (درگذشت 1382ش) تاریخ پژوه و یکی از قدیمی ترین نویسندگان مطبوعات ایران است. شمار آثار او را، نود عنوان کتاب نوشته¬اند.

علی‌بن محمدصادق قشلاقی ساوجبلاغی از نویسندگان مذهبی قرن سیزدهم هجری قمری.

دکتر سیف‌الدین نجم‌آبادی (متولد 1301ش) از پژوهشگران زبان‌شناسی، ایران شناس و استاد برجسته دانشگاه هیدلبرگ آلمان.

دکتر محمود نجم‌آبادی(درگذشت 1379ش) پزشک نامداری که طب اسلامی و ایرانی را که هزار سال به فراموشی سپرده شده بود، مورد توجه قرار داده و با پرداختن به تاریخ پزشکی ایران درصدد احیای آن سنت کهن برآمد و به موفقیت قابل توجهی در این زمینه دست یافت. از او ۴۵ کتاب و رساله و ۵۰۰ مقاله علمی برجای مانده‌است.

دکتر ابوالقاسم نجم‌آبادی از پزشکان نامدار تهران در اواخر دوره قاجاریه.

آغابیگم نجم‌آبادی(درگذشت 1328ش) دختر شیخ‌هادی نجم‌آبادی که از زنان روشنفکر جنبش مشروطیت ایران به شمار می‌رود. او در سال ۱۲۸۹ خورشیدی انجمن مخدرات وطن را تأسیس کرد.

سکینه کنداشلو همسر شیخ‌هادی نجم‌آبادی و از زنان مبارز جنبش مشروطیت ایران.

دکتر افسانه نجم‌آبادی(متولد 1325ش) نویسنده، جامعه‌شناس و استاد تاریخ و مطالعات زنان در دانشگاه هاروارد آمریکا.

دکتر شهناز نجم‌آبادی (متولد 1325ش) مردم‌شناس و استاد فعلی دانشگاه فرانکفورت و هایدلبرگ آلمان و مؤسس انجمن بین‌المللی مردم‌شناسی ایران.[۱۰].

آیت الله آقاحسن نجم آبادی ساوجبلاغی تهرانی (درگذشت حدود 1284ق) فقیه نامدار و گزینه مرجعیت عامه شیعه پس از وفات شیخ مرتضی انصاری.

آیت الله آقاحسین نجم آبادی تهرانی (درگذشت 1307ش) فقیه و متکلم معاصر و استاد فقیه فرهنگبان آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی.

آیت الله حاج شیخ هادی نجم آبادی (درگذشت 1320ق) روحانی نواندیش، آزادی خواه و قرآن پژوه عقل گرای روزگار قاجار است. به جرات می توان او را مربی و زمینه ساز فکری جنبش مشروطه خواهی ایرانیان دانست. «تحریرالعقلا» تنها اثر شیخ هادی به زبان فارسی است.

آیت الله حاج میرزا ابوالفضل نجم آبادی (درگذشت 1344ش) فقیه معاصر و نماینده آیت الله سیدحسین طباطبایی بروجردی در شهر تهران.

آیت الله سید موسی حسینی نجم آبادی معروف به آقانجفی (درگذشت 1314ش) دانش آموخته حوزه علمیه نجف اشرف و مبارز سیاسی علیه رژیم پهلوی.

آیت الله شیخ محمدتقی مجتهد نجم آبادی (درگذشت 1302ش) از مجتهدان منتقد مشروطیت.

علی اکبر خان نجم آبادی (درگذشت 1373ش) از شاگردان استاد کمال الملک.

محمدحسن حجتی متخلص به پریشان (متولد 1320ش) شاعر و نویسنده آیینی.

ناصر نظامی (متولد 1325ش) گوینده (دوبلور) ارشد سینما و تلویزیون ایران.

حاج آقا محمد نجم آبادی (درگذشت 1303ق) از شاگردان شیخ مرتضی انصاری و شیخ محمدحسن نجفی اصفهانی مشهور به صاحب جواهر.

محمد نمازی (درگذشت 1351ش) سرمایه دار و نیکوکار معروف ایرانی و بنیان گذار کارخانه نساجی فخرایران در شهرستان نظرآباد.

مصطفی بازرگان (درگذشت 1389ش) قرآن پژوه و فعال اجتماعی که در توسعه شهر نظرآباد نقش فراوانی داشت.

میرزا عبدالله مقدم (درگذشت 1361ش) عامل آبادانی و توسعه شهر نظرآباد و از بازرگانان خوش نام قرن اخیر ایران است.

سردار شهید حاج روح الله اصل دهقان (شهادت 1366ش) فرمانده گردان خیبر.

سردار شهید علی اصغر آزادفلاح (شهادت 1366ش) فرمانده گردان جندالله و محور عملیاتی بوکان – اشنویه.

سردار شهید علی اصغر بذرپاچ (شهادت 1362ش) از فرماندهان لشکر ده سیدالشهدا علیه السلام.

نورالله نوروزی (شهادت 1377ش) دیپلمات کنسولگری ایران در مزارشریف افغانستان که به دست گروه طالبان به شهادت رسید.

شیخ عبدالله نجم آبادی از فقیهان نامدار تهران در روزگار قاجار.

شیخ ملا آقامحمد تهرانی ساوجبلاغی (درگذشت 1300ق) مفسر و متکلم شیعه در قرن سیزدهم هجری قمری که از تنکمان از توابع شهرستان نظرآباد بپاخاسته است.

شیخ مهدی نجم آبادی (درگذشت 1336ش) فعال سیاسی و اجتماعی دوره قاجار و نماینده مردم کرمان در دوره دوم مجلس شورای ملی.

ملاابراهیم سنگلجی نجم آبادی (درگذشت 1245ق) بنیان گذار مدرسه علمیه نجم آباد و از مدرسان حکمت صدرایی در روزگار قاجار.

میرزا تقی نجم آبادی ساوجبلاغی (درگذشت 1325ش) معروف به «دبیراعلم» و «عنوان نگار»، از شاعران و نویسندگان دوره قاجار است که در دیوان رسایل حکومت ناصرالدین شاه به مقام دبیری و منشی گری رسید. نخستین نهج البلاغه منظوم و نخستین صحیفه سجادیه منظوم، در تاریخ نگارش و سرایش به نام او ماندگار شده است.

میرزا عبدالکریم نجم آبادی ساوجبلاغی در حکومت فتحعلی شاه قاجار با «درجه اول خدمت گزاری» به رتبه وزارت رسید.

میرزا عزیزالله ساوجبلاغی خوشنویس و منشی دیوان رسایل وزارت امور خارجه در دوره حکومت مظفرالدین شاه قاجار.

میرزا محسن نجم آبادی (درگذشت 1336ش) مشروطه¬خواه و از مجاهدان نهضت جنگل به رهبری میرزا کوچک-خان جنگلی.

میرزا محمد منشی ساوجبلاغی خوشنویس و نخستین منشی دیوان رسایل خاصه قاجار و تحریرات محرمانه محمد شاه و ناصرالدین شاه قاجار.[۱۱].


منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۸۹. 
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1389، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۸۹. 
  3. درگاه ملی آمار
  4. حسین عسگری، کهن دشت: گل گشتی در شهرستان نظرآباد، انتشارات رهام اندیشه، بهار 1393، ص5.
  5. فرمانداری نظرآباد
  6. میبد نیوز
  7. حسین عسگری، دشتی به وسعت تاریخ، تهران: نشر شهید سعید محبی، ۱۳۸۶، ص 142.
  8. حسین عسگری، کهن دشت، ص6.
  9. حسین عسگری، دشتی به وسعت تاریخ، ص ۳۰۱ .
  10. حسین عسگری، دشتی به وسعت تاریخ، ص ۳۰۱ و کتابشناسی ساوجبلاغ، نشر رهام اندیشه، ۱۳۸۳، ص ۳۶ تا ۳۸.
  11. حسین عسگری، کهن دشت، ص7.

پیوند به بیرون[ویرایش]

فرمانداری نظرآباد