زندگی‌نامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

زندگی‌نامه یا سرگذشت‌نامه یا بیوگرافی سبکی در ادبیات و دیگر رسانه‌ها از جمله فیلم‌های مستند است که مربوط می‌شود به شرح و توصیف رخدادها و روند زندگی یک یا چند نفر. بیشتر زندگینامه‌ها بر پایه یادداشت‌های شخصی افراد ترتیب داده می‌شوند و داستان‌هایی واقعی‌اند نه تخیلی. یک زندگی‌نامه به فهرست کردن اطلاعات در مورد یک شخص مانند زادگاه و زادروز و تاریخ رخدادها محدود نمی‌شود و به توضیح و گاه تحلیل رویدادها می‌پردازد.

به زندگی‌نامه‌ای که توسط خود شخص مورد نظر نوشته شود خودزندگی‌نامه یا زندگی‌نامه خودنوشت یا حسب‌حال گفته می‌شود.

از کهن ترین نمونه‌های زندگی‌نامه می‌توان به کتاب‌های تاریخ‌نگاران یونان درباره شرح زندگی شاهنشاهان ایران اشاره کرد از جمله کوروش‌نامه نوشته گزنفون.

نخستین کتاب زندگی‌نامه در زبان فارسی نو کتاب لباب‌الالباب محمد عوفی است.[۱] در ادبیات فارسی کتاب‌های تألیف‌شده در سبک زندگی‌نامه را تذکره می‌گفتند.

تاریخچه[ویرایش]

در ابتدا، زندگینامه‌ها به عنوان یک بخش از تاریخ با تمرکز بر یک فرد خاص، با اهمیت تاریخی در نظر گرفته شد. انواع مستقل زندگینامه نویسی با تمایز از تاریخ عمومی از قرن ۱۸ ام شروع شده و فرم‌های معاصر آن به قرن بیستم می‌رسد.

زندگینامه تاریخی[ویرایش]

یکی از اولین زندگینامه نویسان پلوتارک بود و زندگی موازی او از حدود ۸۰ سال بعد از میلاد مسیح منتشر شده و چهره‌های برجسته جهان کلاسیک را پوشش می‌دهد. در ۴۴ سال قبل از میلاد میسح کورنلیوس نپوس یک زندگینامه‌ای را به نام تاریخچه مختصری از امپراطوری منتشر کرد (زندگی فرماندهان). در اوایل قرون وسطی (۴۰۰ تا ۱۴۵۰ بعد از میلاد) کاهش آگاهی از فرهنگ کلاسیک اروپا وجود دارد. در طول این دوره، تنها مخازن دانش و سوابق اولیه تاریخی اروپا در اختیار افراد کلیسای کاتولیک روم بود. هرمیتس، مونکس و پریتس در این دوره تاریخی زندگینامه‌ها را می‌نوشتند. موضوعات آنها معمولا به پدرهای کلیساها، شهداها، پاپ‌ها و قدیسان محدود می‌شد. آثار آنها قرار بود الهام بخش مردم و وسیله‌ای برای تبدیل به مسیحیت باشد شرح حال قدیسین را ببینید. یکی از نمونه‌های سکولار قابل توجه از بیوگرافی در این دوره زمانی، زندگی شارلمانی است که توسط درباریان خود نوشته شده است.

یکی از درباریان به عنوان نویسنده

در قرون وسطی تمدن اسلامی (۷۵۰ تا ۱۲۵۸ بعد از میلاد مسیح)، زندگینامه مسلمان سنتی، محمد و دیگر چهره‌های مهم آغاز اسلام، به عنوان آغاز سنت زندگینامه نبوی، شروع به نشوتن شدند.

لغت نامه‌های زندگینامه اوایل به عنوان خلاصه‌ای از شخصیت‌های معروف اسلامی از قرن ۹ به بعد منتشر شد. اطلاعات اجتماعی برای بخش بزرگی از جمعیت بیشترین کارهای این دوره زمانی هستند.

اولین لغت نامه‌های زندگینامه در ابتدا بر زندگی پیامبر اسلام و همراهانش تمرکز داشتند، یکی از این نمونه‌های اولیه، کتاب دسته بندی‌های مهم از ابن سعد البغدادی است و پس از آن شروع به مستندسازی زندگی بیشتر شخصیت‌های مهم تاریخی می‌کند که در قرون وسطی دنیای اسلام زندگی می‌کردند.

در اواخر قرون وسطی، زندگینامه‌ها در اروپا کمتر حول محور کلیسا شده و زندگینامه‌های پادشاهان، شوالیه‌ها و غاصبان به صدر آمدند. یکی از زندگینامه‌های مشهور زندگینامه لو مورته دی آرتور نوشته سر توماس مالوری بود. این کتاب در مورد سرگذشت شاه آرتور و شوالیه‌های او بود. پس از مالوری، تاکید بر روی انسانیت در دوره رنسانس، تمرکز نوشته‌ها بر افراد غیر مذهبی، از جمله هنرمندان و شاعران قرار گرفت و نوشتن به زبان بومی مورد تشویق قرار گرفت.

کتاب شهدا، جان فاکس، یکی از اولین زندگینامه‌های زبان انگلیسی

زندگی هنرمندان نوشته جورجیو واساری (۱۵۵۰) یک زندگینامه برجسته با تمرکز روی زندگی افراد غیرمذهبی است. واساری با این موضوع خود مشهور شد و کتابش خیلی زود جزو پرفروش ترین‌ها قرار گرفت. دو تحول دیگر قاب توجه می‌باشد: توسعه صنعت چاپ در قرن ۱۵ و افزایش تدریجی در سواد.

زندگینامه‌ها در زبان انگلیسی در دوران هنری هشتم ظهور کردند. اعمال و یادبودها اثر جان فاکس (۱۵۶۳)، بهترین کتاب فاکس از شهدا شناخته شد، که اساسا اولین لغت نامه زندگینامه در اروپا بود که با تاریخچه با ارزش انگلستان نوشته توماس فولر (۱۶۶۲) که تمرکزی مجزا بر زندگی عمومی داشت دنبال شد. تاریخ عمومی دزدان دریایی (۱۷۲۴) نوشته چارلز جانسون اولین منبع زندگینامه ی تعداد زیادی از دزدان دریایی شناخته شده است. زندگینامه آمریکایی با مدل انگلیسی، ترکیب دیدگاه توماس کارلایل است که شرح حال بخشی از تاریخ بود. کارلایل اظهار داشت که زندگی انسانهای بزرگ به درک جامعه و نهادهای وابسته به آن ضروری است. در حالی که ضربه تاریخی باید به یک عنصر قوی در شرح حال اولیه امریکا باقی می ماند، نویسندگان آمریکایی رویکرد متمایزی را ایجاد کردند.

جیمز باسول

ظهور سبک[ویرایش]

اولین بیوگرافی مدرن و کاری که نفوذ قابل توجهی در تکامل این سبک اعمال کرد، زندگی ساموئل جانسون نوشته جیمز باسول، زندگینامه لغت نامه نویس و دانای کلام ساموئل جانسون است که در سال ۱۷۹۱ منتظر شد. این در حالی است که باسول موضوع خود را در سال ۱۷۶۳ شروع کرد، وقتی جانسون ۵۴ ساله بود، باسول تمام زندگی جانسون را با استفاده از پژوهش های اضافی تحت پوشش قرار داد. این خود مرحله مهمی در توسعه سبک مدرن از زندگینامه نویسی بود و ادعا شده است که بزرگترین زندگینامه نوشته شده در زبان انگلیسی است. کار باسول در آن سطح از پژوهش منحصر به فرد بود، که شامل مطالعه آرشیو ها، مشاهدات عینی و مصاحبه ها میشد. روایتی قوی و جذاب است که تصویر صادقانه از تمام جنبه های زندگی جانسون است که یک فرمول _ شخصیتی است که امروزه به عنوان پایه ادبیات زندگینامه نویسی خدمت میکند. نوشتن زندگینامه ها در قرن ۱۹ با رکود مواجه شدند، در بسیاری موارد روش معکوس وجود داشت که بیشتر شبیه روش زندگی مقدسان و ستایش مرگ بود، شبیه به شرح حال قدیسین که در زمان قرون وسطی نوشته شدند. تمایز بین قسمت عمده زندگی نامه نویسی و زندگینامه ادبی در اواسط قرن آغاز شد که منعکس کننده تناقض بین فرهنگ بالا و فرهنگ متوسط است. هر چند، تعداد زندگینامه ها با تشکر از گسترش خوانندگان، در صنعت چاپ رشد سریعی داشتند. این انقلاب در انتشار، کتاب ها را برای گروه بزرگی از خوانندگان و مخاطبان در دسترس قرار میدهد. به اضافه اینکه، نسخه جلد کاغذی از بیوگرافی که برای اولین بار بصورت عمومی منتشر شد مقرون به صرفه بود. مجله ها نیز شروع به انتشار طرح های دنباله دار زندگینامه ای کردند. شرح حال نویسی شخصی با ظهور و پیشرفت آموزش و پرورش و چاپ ارزان بیشتر محبوب شدند، مفاهیم مدرن از شهرت و محبوبیت توسعه یافتند. این نوع زندگینامه ها توسط خود شخص نوشته میشوند مثل چارلز دیکنز ( که شرح حال خود را در رمان هایش وارد کرده است) و آنتونی ترولوپ ( زندگینامه او بعد از مرگش چاپ شد و به سرعت به پرفروش ترین کتاب در لندن تبدیل شد)، فیلسوف هایی مثل جان استوارت میل، مردان کلیسا _ کاردینال نیومن _ و هنرمندان پی. تی. بارنوم.

زندگینامه نویسی مدرن[ویرایش]

علوم روانشناسی و جامعه شناسی به نوبه خود در قرن ۲۰ ام اوج گرفتند و تاثیرات شگرفی را در شرح حال های قرن داشتند. مرگ تئوری "مرد بزرگ" از تاریخ، نشان از طرز فکر در حال ظهور بود. رفتارهای بشر تئوری داروین را توضیح میداد. علم "جامعه شناسی" شرح حال افراد خود را نتیجه محیط زیست تصور میکند و فردیت را بی اهمیت جلوه میدهد. توسعه علم روانکاوی منجر به نفوذ بیشتر و درک جامع از موضوع شرح حال شده و شرح حال نویسان را تحریک میکند تا تاکید بیشتری روی دوران کودکی و جوانی داشته باشند. واضح است که ایده های روانشناختی روشی که زندگینامه ها نوشته می شدند را تغییر میدهد، همچنانکه افزایش فرهنگ خود شرح حال نویسی به ما میگوید که چگونه راهی از درمان قرار می گیرد. مفهوم متداول از قهرمانان و روایت موفقیت ها در برابر وسواس با تحقیقات روانشناختی شخصیتی ناپدید شد. منتقد بریتانیایی لیتون استراچی انقلابی در هنر زندگینامه نویسی با ۱۹۱۸ اثر ایجاد کرد، ویکتوریای برجسته، شامل زندگینامه چهار رهبر برجسته از عصر ویکتوریا، کاردینال منینگ، فلورنس نایتینگل، توماس آرنولد و ژنرال گوردون می باشد. استراچی برای ایجاد زندگی در عصر ویکتوریا شروع به کار کرد تا نسل آینده آن را بخوانند. تا این مرحله که استراچی در مقدمه اشاره میکند که شرح حال عصر ویکتوریا " بسیار شبیه جمعیت مقاطعه کار کفن و دفن است" و " آهسته، مراسم ختم بربریسم" فضا را سنگین میکند. استراچی با " دو جلد چرمی .... مواد هضم نشده " سنت را به مبارزه می طلبد، و چهار چهره نمادین را هدف قرار می دهد. روایت او اسطوره ها که در اطراف این قهرمانان ملی ساخته شده اند را تخریب می کند، کسی که نگاهی بهتر از این ندارد که " مجموعه ای از اشتباه منافقانه در امپراتوری ". شهرت جهانی این کتاب به دلیل لحن شوخ و بی ادبانه آن است، این کتاب مختصر و طبیعت دقیق دارد و دارای نثر هنری است. در سال های ۱۹۲۰ و ۳۰، نویسندگان زندگینامه به دنبال سرمایه گذاری بر روی محبوبیت استراچی با تقلید از سبک او بودند. این مکتب برجسته جدید، بت شکن تحلیلگران علمی، زندگینامه های داستانی شامل جمائیل بردفورد، آندره ماوریس و امیل لودوینگ در میان دیگران است. " رد کردن شرح حال " رابرت گریوز ( آی، کلادیوس، ۱۹۳۴) ، در میان آثار دنبال کننده استراچی برجسته بود. گرایش در زندگینامه ادبی همراه با زندگینامه عمومی نوعی از " اطفاء شهوت با نگاه افراد مشهور" در دهه های ابتدایی قرن بود. درخواست تجدید نظر در این شکل دوم به خوانندگان بیشتر بر اساس کنجکاوی است تا بر اساس اخلاقیات یا میهن پرستی. در جنگ جهانی اول، تجدید چاپ های ارزان قیمت محبوبیت یافتند. دهه ۱۹۲۰ شاهد رونق زندگینامه ها بود. نویسنده فمنیست کارولاین هیلبران ملاحظه کرد که شرح حال ها و زندگینامه های زنان در موج دوم فعالیت های فمنیستی تغییر شخصیت داده اند. او ذکر کرده است زندگینامه نانسی میلفورد، زلدا، در سال ۱۹۷۰ به عنوان " آغازگر دوره جدید از زندگینامه بانوان " است زیرا در ۱۹۷۰ که ما برای خواندن آماده نیستیم زلدا توسط فیتزجرالد از بین رفته بود، اما فیتزجرالد او (نانسی) : او روایت او (نانسی) را غصب کرده بود. با انتشار مجله تنهایی مای سارتون، که اولین جایی بود که یک زن داستان زندگی خود را تعریف میکرد، نه به عنوان پیدا کردن " زیبایی حتی با درد " و تبدیل " خشم به معنویت"، اما با اعتراف به چیزی که پیشترها برای زنان ممنوع بود : رنج آنها، خشم آنها و پذیرش قدرت و کنترل زندگی خود. هیلبرون سال ۱۹۷۳ را به نام هدف قرار گرفتن زندگینامه بانوان نامگذاری کرد.

سال های اخیر[ویرایش]

در سالهای اخیر، زندگینامه های چند رسانه ای به محبوبیت بیشتری از فرم ادبی سنتی رسید. همراه با این مستند ها فیلم های با موضوعات زندگینامه ها، هالیوود تعداد بیشماری از فیلم های تجاری را بر اساس زندگی افراد مشهور ساخته است. محبوبیت این فرم از زندگینامه های باعث گسترش کانال های تلویزیونی و اختصاص آنها به زندگینامه ها شده است شامل کانال های A&E ، کانال The Biography، و کانال The History. زندگینامه های آنلاین و سی دی نیز ظهور کردند. برخلاف کتاب ها و فیلم ها، آنها اغلب یک روایت تاریخی را نمی گویند: در عوض، آنها آرشیوی از تعداد زیادی عناصر رسانه ای گسترده دارند که مربوط به هر فرد است، شامل کلیپ های ویدیویی، عکس ها و مقالات. پرتره زندگینامه در سال ۲۰۰۱ بوسیله هنرپیشه آلمانی رالف یولتزوفر ساخته شد. محقق رسانه لو مانوویچ می گوید که آرشیو به فرم پایگاه داده ، به کاربران اجازه میدهد تا روش های متعددی را استفاده کنند. "نوشتن زندگی" تکنیک های موضوع یک مطالعه علمی است. در سالهای اخیر، این موضوع که آیا تمام زندگینامه داستان را بوجود آورده اند مورد بحث قرار گرفته اند، مخصوصا زمانی که نویسنده ها در مورد موضوعات مهم گذشته خود صحبت می کنند. رئیس کالج ولف استون در دانشگاه آکسفورد، هرمیون لی استدلال می کند که همه تاریخ در یک چشم انداز دیده می شوند که محصول جامعه معاصر ما باشند و در نتیجه حقایق زندگی نامه ها دائما در حال تغییر هستند. بنابراین زندگی نامه نویسان تاریخی که نوشته شده اند تنها راه نشان دادن اتفاق افتادن آنها نیستند، این راهی است که آنها را بخاطر بسپارند. همچنین در مورد اهمیت فضا در زندگی نوشتن نیز مورد بحث قرار گرفته اند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منبع[ویرایش]

ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی