دشمن مردم
دشمن مردم یکی از شاهکارهای هنریک ایبسن، نویسنده نروژی، است که بیش از دیگر آثار او مورد توجه و بحث و گفت و گو قرار گرفتهاست. قهرمان این نمایشنامه دکتر توماس استوکمان است که خصیصههای اخلاقی و عقاید او دربارهٔ مسائل اجتماعی، اخلاق و افکار خود نویسنده را به یاد میآورد. وی پزشک (آسایشگاه) است که برادرش پتر استوکمان، شهردار محل، برپا کردهاست و از این جهت زندگی آسودهای دارد. اما ناگهان پی میبرد که آب آسایشگاه و شهر آلودهاست و سلامت مردم شهر و مسافران آن را تهدید میکند. میخواهد مردم را به وسیلهٔ روزنامه از این حقیقت آگاه سازد، ولی گردانندگان امور شهر او را با نیرنگ از این کار باز میدارند. دکتر استوکمان میکوشد در انجمنی که از مردم شهر فراهم کرده است، آنها را از خطر آبهای آلودهٔ شهر بر حذر دارد ولی از آن جا نیز محکوم و شکست خورده بیرون میآید و مردم به اتفاق آراء به او نام «دشمن مردم» میدهند و چنان عرصه را بر او تنگ میکنند که راهی جز جلای وطن ندارد. «دشمن مردم» تصمیم میگیرد مردم را با بدبختی هایشان رها کند و از شهر و دیار خویش برود. اما پس از واقعهای بر آن میشود که در زادگاه خود بماند و به تنهایی پیکار کند، زیرا به عقیده او «قویترین مرد جهان کسی است که تنهاتر باشد».
در دشمن مردم دو برادر مقابل یکدیگر میایستند. دکتر استوکمان که از حقیقت دفاع میکند و شهردار شهر برادرش که تکیه بر واقعیت دارد. اختلاف نظر آنها درباره آسایشگاه شهر است. آسایشگاهی که شهر کوچک آنها را در قیاس با شهرهای اطراف منطقه در موقعیت ویژهای قرار دادهاست که همین موضوع نوید درآمدزایی قابل توجهی را برای شهر و ساکنانش میدهد. این تضاد حاصل ساختار جدید اقتصادی عصر جدید است. ساختاری که سبب توسعهاست، ولی همزمان چیزهای ارزشمندی را نیز نابود میسازد. نقد لیبرالیسم یکی از مضامین دیگر این نمایشنامه است.
یادداشت [ویرایش]
- نمایشنامه «دشمن مردم» را علیرضا ثنائی به فارسی ترجمه کردهاست و شرکت انتشارتی «علمی و فرهنگی» آنرا درقطع رقعی و در ۲۰۰۰ جلد (برای بار دوم) به چاپ رساندهاست.
- این کتاب با ترجمه میرمجید عمرانی از متن نروژی به فارسی برگردانده شده است. (انتشارات دنیای نو)
