تکمه

دکمه‌ای تخت و کوچک

دُگمه، دُکمه یا تُکمه از اجزای لباس است که برای بستن بخش باز لباس بکار می‌رود.

تکمه گویچه کلاه و گریبان و پیراهن و امثال آن است که در مادگی داخل می‌شود و قطعه‌ای از پوشاک را به قطعه دیگر می‌پیوندد. در قدیم تکمه‌هایی از طلا یا برنج برای پیوند پرده‌های خیمه جماعت بکار می‌رفت.

دکمه‌های سرآستین از متنوع‌ترین نوع دکنه‌های پوشاک هستند. دکمه‌های سرآستین در آغاز ویژه طبقه اشراف و ثروتمندان بود. یکی از مدل‌های اصلی دکمه سرآستین یک دایره خیلی کوچک است که به وسیله یک میله فلزی به دایره تزئینی بزرگتری متصل می‌شود. قسمت پشت بعضی از دکمه‌های سرآستین به شکل لولایی و متحرک است، این مدل از سایر انواع دکمه سرآستین مرسوم‌تر است.

جای دکمه زنانه و مردانه

از آن‌جا که بیشتر افراد با دست راست کار می‌کنند به همین سبب برای آسانی کار دکمه‌های لباس را سمت راست می‌دوزند، البته این موضوع در مورد لباس‌های مردانه کاملاً صادق است ولی در مورد پوشاک زنانه نیست. با آن‌که بیشتر بانوان نیز مانند آقایان راست‌دست هستند ولی تکمه لباس آن‌ها سمت چپ دوخته می‌شود. علت آن اینست که زنان اشرافی قدیم خود لباس خود را شخصاً به تن نمی‌کردند بلکه خدمتکاری داشتند که این کار را برایشان انجام می‌داد. چون خدمتکار برای بستن یا گشودن دکمه لباس بانوی خود می‌بایستی مقابل او قرار می‌گرفت دوزندگان لباس زنانه معمولاً دکمه لباس را در سمتی قرار می‌دادند که خدمتکار بتواند به راحتی با دست راست خود آن‌ها را باز کرده یا ببندد. از این رو دکمه لباس زنان را سمت چپ می‌دوختند. هر چند امروزه استفاده از دکمه عمومیت یافته و دیگر خدمتکاران در پوشیدن لباس کمک نمی‌کنند با این حال هنوز هم این اصل به قوت خود باقی مانده و دکمه‌های لباس‌های زنانه سمت چپ دوخته می‌شود.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تکمه موجود است.