بیستون
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
- برای دیگر کاربردها بیستون (ابهامزدایی) را ببینید.
| بیستون |
||
|---|---|---|
|
||
| اطلاعات کلی | ||
| نام رسمی: | بیستون | |
| کشور: | ایران  |
|
| استان: | کرمانشاه | |
| شهرستان: | هرسین |
|
| بخش: | بیستون |
|
| نام محلی: | سرپل بیستون |
|
| نامهای قدیمی: | بغستون |
|
| مردم |
||
| جمعیت | ۲۴۵۵ |
|
| زبانهای گفتاری: | لکی و گویش کلهری |
|
| مذهب: | شیعه |
|
| جغرافیای طبیعی |
||
| ارتفاع از سطح دریا: | ۱۳۰۳ متر | |
بیسْتون یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است.این شهر در 27 کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه واقع است. شهر بیستون با جمعیت ۲٫۴۵۵ (برآورد ۱۳۸۳خ) در شهرستان هرسین در خاور این استان واقع شده. شهر بیستون در پای کوهی معروف به همین نام و در مسیر شهر کرمانشاه به همدان واقع شدهاست. دارای دو دهستان به نامهای چهر و مرکزی میباشد. این منطقه از دیرباز مورد توجه بوده و تقریباً از تمامی دوران تاریخی در آن یادگاری یافت میشود
این شهر در بخش بیستون شهرستان هرسین در پای کوهی معروف به همین نام و در مسیر شهر کرمانشاه به همدان واقع شدهاست. محل بیستون در میان شهرهای صحنه و کرمانشاه است و رودخانه گاماسیاب نیز در جنوب آن میگذرد.
گویش مردم بیستون آمیختهای از لکی و گویش کلهری و کردی کرمانشاهی است. از نظر مذهب همگی اهل تشیع هستند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] وجه تسمیه
این محل در گذشته بغستون نام داشته به معنی جایگاه بغ، و آن به سبب اعتقاد روحانیون زرتشتی به این قسمت بوده که آن را نماد بغ(خدا) می دانسته اند، بعدها در اثر کثرت استعمال و مرور ایام به بیستون تغییر لفظ داده است.[۱]
[ویرایش] تاریخچه
روستای قدیم بیستون تقریباً حدود ۱۰۰ خانه مسکونی بوده که در این ۱۰۰ خانه حدود ۱۵۰ خانوار زندگی میکردند. بیستون دارای یک خیابان یا بازار اصلی بود که این بازار از کاروانسرا شروع میشد و تا سراب یا برکه بیستون پایان مییافت. دارای حدوداً ۲۵ مغازه بود که این ۲۵ مغازه شامل قصابی خشکبار و میوه فروشی و نانوایی بود.[۲]
در سال ۱۳۴۹ خورشیدی دولت شروع به ساخت شهرکی در کنار بیستون کرد و برای تخلیه روستا به آنجا در سال ۱۳۵۴ حکم تخلیه به اهالی اعلام شد در همین حال شهرکی نیز برای کارکنان هلال احمر در چال یاورآباد ساختند.[۳]
پس از انقلاب ۵۷ مردم آغاز به ساختوساز کردند. بر سر دو راهی صحنه و میانراهان و در محلی به نام پل آجری نیز مغازهداری گسترش یافت و به مرور زمان تبدیل به شهر بیستون شد که نام محلی آن سرپل بیستون است. امروزه بیشتر جمعیت این شهر را مهاجران روستاهای پیرامونی تشکیل میدهند. شهرک بیستون و شهرک الزهرا از شهرکهای این شهر هستند.[۴]
[ویرایش] آثار تاریخی
آقار اصلی محوطه تاریخی بیستون از این قرار است: تندیس هرکول، بنای بیستون، سراب بیستون، پل خسرو، غار شکارچیان بیستون، یایشگاه مادی بیستون، پل بیستون (این پل به نامهای پل کهنه، پل شاه عباسی، پل صفوی، پل نادرآباد و دینورآب معروف است)، غار تاریک بیستون و رشته کوه پراو، کاروانسرای بیستون، پل میانراهان و پل نوژیوران.[۵]
کتیبه بیستون، هشتمین اثر ایرانی پس از تخت جمشید، تخت سلیمان، چغازنبیل، نقش جهان، پاسارگاد و بم است که در سیامین نشست کمیته میراث جهانی در لیتوانی به ثبت رسید. [۶]
[ویرایش] آثار تاریخی
- سنگنبشته بیستون(کتیبهٔ داریوش)
- فرهادتراش
- کتیبهٔ بلاش
- غار مر آفتاب
- غار مر تاریک
- غار شکارچیان
- پیکره هرکول
- کاروانسرای صفوی
- پل خسروی
- کتیبهٔ شیخ علیخان
- شیر سنگی بیستون
- پیکره مهرداد دوم اشکانی
- پیکره گودرز دوم اشکانی
- پیکره بلاش پارتی
- بنای پارتی
- جادهٔ ساسانی
- شهر چمچمال
- کاروانسرای ایلخانی
- پل صفوی
[ویرایش] منابع
بختیاری، سعید. اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چاپ یکم، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خورشیدی، شابک: ۹۶۴-۳۴۲-۱۶۵-۱.
- ↑ کتاب سبز (بانک اطلاعات استان کرمانشاه)، سید ضیاء الدین خرمشاهی، کانون تبلیغاتی دالاهو، دی ۱۳۷۵، صفحه ۲۰۹
- ↑ بر پایهٔ: همطناب، مردمشناسی بیستون، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
- ↑ همان.
- ↑ همان.
- ↑ روزنامهٔ ابتکار، نسخه شماره ۷۲۲ - ۱۳۸۵/۰۷/۱۹، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
- ↑ روزنامه اعتماد ملی، > شماره ۲۹۵ ۱۷/۱۱/۸۵ > صفحه ۱۳ (جامعه)، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
[ویرایش] پیوند به بیرون
این مجموعه به تازگی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست.
 |
این نوشتار دربارهٔ ایران خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
 |
|
|---|---|
| مرکز | |
| شهرستانها |
اسلامآباد غرب • پاوه • ثلاث باباجانی • جوانرود • دالاهو • روانسر • سرپل ذهاب • سنقر • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کنگاور • گیلان غرب • هرسین |
| شهرها |
ازگله • اسلامآباد غرب • باینگان • بیستون • پاوه • تازهآباد • جوانرود • حمیل • رباط • روانسر • سرپل ذهاب • سرمست • سطر • سنقر • سومار • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کرند غرب • کنگاور • کوزران • گهواره • گیلان غرب • میانراهان • نودشه • نوسود • هرسین • هلشی |
| جایهای دیدنی |
دخمه مادها • غار پراو • کتیبه بیستون • تاق بستان • غار دو اشکفت • تکیه معاون الملک • دکان داوود • نیایشگاه آناهیتا • طاق گرا • سراب نیلوفر • غار پرو • غار قوریقلعه • خانه خواجه باروخ • تپه چیا جانی • گوردخمه اسحاقوند • گوردخمه سرخ ده • مجسمه هرکول • مسجد عمادالدوله • تکیه بیگلر بیگی • غار شکارچیان • مسجد جامع کرمانشاه • گودین تپه • کتیبه گودرز |
