بزکشی

بُزکَشی (کشیدن بز) ورزش ملی افغانستان^{[نیازمند منبع]} و همچنان یک بازی سنتی گروهی است که بر روی پشت اسب انجام می‌شود. این بازی در میان تمامی اقوام افغانستان مروج است. در شمال افغانستان علاقه‌مندان زیاد داشته ومنحیث ورزش ملی وفرهنکی باشندگان شمال افغانستان قبول شده است. فعلاً به جز ولایات جنوبی در 28 ولایت افغانستان تیمهای منتخب وجود دارد.

نحوه انجام بازی به این صورت است که عده‌ای سوار بر اسب برای جابجا کردن لاشه یک بز یا گوساله تازه ذبح شده با هم به رقابت می‌پردازند. سوارکاران باید لاشه بز را در حین سوارکاری از روی زمین برداشته و آن را با پیشی گرفتن از رقبا در محل مشخصی که معمولاً یک دایره علامت گذاری شده در زمین بازی است بر زمین بگذارند. بازیگران بزکشی که در افغانستان چاپ‌انداز نامیده می‌شوند گاه برای کسب مهارت به سال‌ها تمرین نیاز دارند.

لاشه مورد استفاده در بزکشی معمولاً ذبح شده و دست و پاهایش از زانو به پایین قطع می‌شود. لاشه را برای سفت شدن حدود ۲۴ ساعت قبل از بازی در آب سرد می خوابانند. گاهی برای افزودن بر وزن لاشه درون آن را پر از سنگ می‌کنند.

بنا بر نوشته دانشنامه ایرانیکا بزکشی در افغانستان از حمایت دولت‌های متوالی برخوردار بوده‌است به نحوی که در زمان محمد ظاهرشاه (تا ۱۹۷۳) این مسابقات هم‌زمان با جشن تولد شاهنشاهی برگزار می‌شد. رژیم‌های بعدی تاریخ مسابقه را به سال‌روز سازمان ملل متحد تغییر دادند. در شمال افغانستان حداقل قبل از تجاوز شوروی در ۱۹۷۹، تا چند صد سوارکار می‌توانستند هم‌زمان با هم در نوع خاصی بزکشی که در زبان دری به توده‌برآئی معروف است به رقابت بپردازند. این رقابت در جشن‌های عروسی و ختنه‌کنان رایج بود. سوارکاران بزکشی که بنام چاپ انداز یاد میشوند مردان خیلی قوی میباشند که خوراک آنها شوربای گوشت میباشند. در مسابقات پر هیجان بز کشی کسی که بز را می خواهد اززمین بالا کند یا در حال انتقال به دایره حلال باشد دیگران حق شلاق زدن بز کش را دارند. دریک مسابقه یک چاپ انداز پر مهارت به صدها یا هزار شلاق می خورد تا بز از دستش به افتد. بمنظور کم شدن درد چاپ اندازان کلاگیرد یاتقر و لباش زیاد می پوشند. به همین منظور روسها این بازی را در کشورهای آسیای میانه ممنع قرار داده بودند. در بازی بزکشی امکان زیاد شکستن دست وپا وجود دارد بعضاً چاپ اندازها عمر خودرا از دست می دهند. مشهورترین پهلوان بزکش در تاریخ افغانستان تاش پهلوان بود. قد این مرد دو متر وزنش 190 کیلو ودر زیبائی خود شهرت داشت . این مرد درسال 1360 از طرف دشمنان او بقتل رسید.

تربیه بزکش یا چاپ انداز

در شمال افغانستان خانهای بزرگ وجود دارند که دارای چندین هزار گوسفند گاو وبز اند. این خانها بمنظور رقابت بین همدیگر جوانان قوی را در سنین 14-18 سالگی تحت تمرین چاپ اندازی قرار می دهند. خانها کوشش می نمایند بهترین اسپ را داشته باشند. برای نگهداری اسپها چندین نفر را استخدام مینمایند که بنام میتر یاد میشود. این جوانان برای چندین سال در خط دوم یا عقبی تمرین میشوند تا چاپ انداز ماهر شوند.

مقررات فدراسیون بزکشی افغانستان

محمد ظاهر شاه خیلها تلاش نمود تا بزکشی در زمره بازی های المپیک گردد.

بزکشی در سینما

بزکشی در چندین فیلم سینمایی به نوعی حضور داشته‌است. هالیوود در ۱۹۷۰ فیلمی با نام سوارکاران (به انگلیسی: the Horsemen)‏ با بازی آنتونی کویین، عمر شریف و جک پالاس بر اساس داستانی از ژوزف کسل درباره بزکشی ساخت. فیلم هندی خدا گواه با یک صحنه بزکشی آغاز می‌شود. در صحنه‌های ابتدایی فیلم رامبو ۳ نیز بزکشی حضور دارد. در فیلم کابل اکسپرس (۲۰۰۶) نیز صحنه‌ای از بزکشی دیده می‌شود. در سال 2012 هالیود فلم را تهیه نموده است که بنام Buzkashi Boys یاد میشود که نماینگر بازی بزکشی در افغانستان میباشد.

منابع

• رومان بزکشی (اسپ سواران ) نوشته جوزف کسل فرانسوی سال چاپ 1969 چاپ فرانس که بعداً درسال 1970 توسط دالتون به انگلیسی ترجمه شده واز آن فلم بنام سوارکاران تهیه گردید.
• Withney Azoy, G. "BOZKASHI", Encyclopædia Iranica.
• Larry B. Lambert, Afghan Sport: Buzkashi.
• بزکشی روی ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون

عکسهای بزکشی روی فلیکر

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بزکشی موجود است.