اتروسک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نفشه قلمرو اتروسک

اِتروسک تمدنی با تبار غیر هندواروپایی است که از حدود سال ۷۰۰ پیش از میلاد تا میانه های سده اول پیش از میلاد در شبه‌جزیره ایتالیا دوام داشت و همزمان با شکوفایی جمهوری روم ناپدید گردید.

ریشه و تبار اتروسکی‌ها ناآشکار است ولی خود منابع اتروسکی بر این اشاره دارند که آنها از آناتولی به ایتالیا مهاجرت کرده‌اند. احتمال همتباری آنها با اقوام آسیانی وجود دارد. آنها را همچنین با باسکهای اسپانیا ربط می‌دهند.

تاریخ[ویرایش]

خاستگاه اتروسکها به پیشاتاریخ برمی گردد. هیچ متن ادبیات، مذهبی یا فلسفی از این قوم به مورخان نرسیده و تقریباً همه دانسته های ما از کاوشهای باستانشناختی سرچشمه می گیرد.

دربارۀ اتروسکها دو نظریۀ غالب وجود دارد؛ برخی بر این باورند که اتروسکها بومی منطقه هستند و از فرهنگ ویلانوا سربرآورده اند در حالیکه برخی دیگر آنها را مهاجرانی از آناتولی می دانند.[۱] به هر روی از سده ششم پیش از میلاد قلمرو اتروسکها از منطقۀ اتروریا در شمال غربی ایتالیای امروزی رو به گسترش گذاشت، بطوریکه از شمال به آن سوی کوههای آپنین و از جنوب به کامپانیا رسید.

پیشتر گروهی از مهاجران یونانی بخشهایی از جنوب ایتالیا را به اشغال خود درآورده کشوری برپا کرده بودند که به یونان بزرگ (Magna Graecia) نامور بود. همسایگی با مستعمرات یونانی نشین باعث تأثیر پذیرفتن اتروسکها از فرهنگ یونانی و بعدتر رقابتهای سیاسی و اقتصادی میان دو کشور شد. بهره برداری از معادن و تجارت آهن و مس برای اتروسکها ثروت سرشاری حاصل کرد و حوزۀ نفوذ آنها را در شبه جزیره ایتالیا وسعت بخشید. از سوی دیگر یونانیها موفق به ایجاد شهرکهای بازرگانی در سواحل فرانسه و اسپانیا و جزیره کرس شده بودند. اتروسکها که احساس می کردند منافع اقتصادیشان در خطر افتاده، با کارتاژ همپیمان شدند و در آلالیا به جنگ یونانیان رفتند (۵۴۰ پیش از میلاد)؛ نتیجه این نبرد دریایی عقب رانده شدن یونانیها و چیرگی اتروسکان بر شمال دریای تیرنی و جزیرۀ کرس بود.

با دگرگونیهای قدرتهای منطقه در نیمه اول سده پنجم پیش از میلاد جایگاه اتروسکان رو به افول رفت. ابتدا کارتاژ متحد آنها از یونانیها شکست خورد و چند سال بعد هییرو حاکم سیراکوز اتروسکها را شکست سختی داد و باعث شد رومیان تازه از راه رسیده شهرهای لاتیوم و کامپانیا را از چنگ آنها درآورند. با یورش گلها مناطق شمالی دریای آدریاتیک هم جدا شد. رومیان هم یک به یک شهرهای اتروسکان را زیر پرچم خود می کشیدند تا اینکه در سده سوم پیش از میلاد اتروریا به تصرف روم در آمد.

منابع[ویرایش]

  1. Achilli A, Olivieri A, Pala M, et al. (April 2007). "Mitochondrial DNA variation of modern Tuscans supports the near eastern origin of Etruscans". Am. J. Hum. Genet. 80 (4): 759–68. doi:10.1086/512822. PMC 1852723. PMID 17357081.