پروتاکتینیم
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ظاهر | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| درخشان, نقرهای | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ویژگیهای کلی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نام, نماد, عدد | پروتاکتینیم, Pa, 91 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| تلفظ به انگلیسی | /ˌproʊtækˈtɪniəm/ PROH-tak-TIN-ee-əm |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نام گروهی برای عناصر مشابه | آکتینیدها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| گروه، تناوب، بلوک | n/a, ۷, f | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| جرم اتمی استاندارد | 231.03588g·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| آرایش الکترونی | [Rn] 7s2 6d1 5f2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| الکترون به لایه | 2, 8, 18, 32, 20, 9, 2 (تصویر) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ویژگیهای فیزیکی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| حالت | جامد | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چگالی (نزدیک به r.t.) | 15.37 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نقطه ذوب | 1841 K, 1568 °C, 2854 °F | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نقطه جوش | ? 4300 K, ? 4027 °C, ? 7280 °F | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| گرمای همجوشی | 12.34 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| گرمای تبخیر | 481 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ویژگیهای اتمی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| وضعیت اکسید شدن | 2, 3, 4, 5 (اکسیدهای ضعیف بازی) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| الکترونگاتیوی | 1.5 (Pauling scale) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| انرژیهای یونیزه شدن | 1st: 568 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شعاع اتمی | 163 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شعاع کووالانسی | 200 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| متفرقه | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ساختار کریستالی | tetragonal[۱] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مغناطیس | پارامغناطیس[۲] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاومت الکتریکی | (0 °C) 177 nΩ·m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| رسانایی گرمایی | (300 K) 47 W·m−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| عدد کاس | 7440-13-3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پایدارترین ایزوتوپها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله اصلی ایزوتوپهای پروتاکتینیم | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
پروتاکتینیوم عنصر ۹۱ با معادل انگلیسی Protactinium نماد: Pa
محتویات |
[ویرایش] تاریخچه
این عنصر رادیو اکتیو به سال ۱۹۱۷ توسط هان و لیزه مایتنر و به طور جداگانه در سال ۱۹۱۸ توسط سادی و کرنستون کشف شد. این عنصر را سرچشمه آکتینیم میدانند که توسط نشر ذره آلفا تولید میشود. ابتدا به پیشنهاد اسفتن مایر و به افتخار مایتنر قرار بود نام آن «لیزونیوم» یا «لیزوتونیوم» نامیده شود.[۳]
[ویرایش] ریشه نام
پروتاکتینیم یعنی نخستین اکتینیم (نام یونانی protos به معنی اصلی، نخستین است)
[ویرایش] خواص
جامد بلوری با جلای نقره ای، عنصری رادیواکتیو با عدد اتمی ۹۱ عضو سری اکتینید. جرم اتمی ۲۳۱٫۰۳۵۹ ظرفیتها ۴ و۵ دارای سیزده ایزتوپ ناپایدار است کهاست که دوتای آن به طور طبیعی یافت میشوند. سخت و سفید است، نقطه ذوب نزدیک ۱۶۰۰ درجه. برای مقاصد تجاری بسیار کمیاب است با هالوژنٰها ترکیبهای مختلفی میدهد.
[ویرایش] احتیاط
ماده رادیواکتیو به شدت سمی است.
[ویرایش] طرز تهیه
پروتاکتینیم در همه کانیهای اورانیوم یافت میشود ٬حدود ۳۴۰ میلی گرم از یک تن استخراج میشود. پروتاکتینیم مممکن است با تابش توریم-۲۳۰ ایجاد شود. تصفیه و جداسازی آن به کمک تبادلگر یونی و روشهای استخراج حلال انجام میگیرد. ایزتوپ طویل العمر آن پروتاکتینیم-۲۳۱ با تابش آلفا تباهی میباد و دارای نیم عمری در حدود ۳۳۰۰۰ سال است. پروتاکتینیم ممکن است به صورت فلویورید پروتاکتینیم دی پتاسیم یا اکسید پروتاکتینیم ته نشین شود. این فلز را میتوان به کمک احیا ی PaF۴ با باریم یا با گرما دادن PaF۴ در خلا تهیه کرد.
[ویرایش] منابع
- ↑ Donohue, J. (1959). "On the crystal structure of protactinium metal". Acta Crystallographica 12: 697. doi:10.1107/S0365110X59002031.
- ↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
- ↑ کروپر، ویلیام. فیزیکدانان بزرگ از گالیله تا هاوکینگ مجلد دوم. فاطمی، ۱۳۸۹. ۴۰۴. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۱۸-۶۰۸-۱.
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ پروتاکتینیم موجود است. |
کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cp | Uut | Uuq | Uup | Uuh | Uus | Uuo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
