یان تینبرگن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Jan Tinbergen 1982.jpg

یان تینبرگن (به نروژی: Jan Tinbergen) (زاده ۱۲ آوریل ۱۹۰۳ - درگذشته ۹ ژوئن ۱۹۹۴) اقتصاددان و استاد دانشگاه بود.او يکي از دو نفر برنده جايزه نوبل اقتصاد در سال 1969 مي باشد، وي به همراه راگنار فريش به خاطر " طرح مدل هاي پويا و کاربرد آن در مطالعات اقتصادي "، اوّلين جايزه نوبل اقتصاد را دريافت کرد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

یان تینبرگن فرزند ارشد از پنج فرزند درک کورنلیس تینبرگن و ژانت ون ایک بود. برادر او Nikolaas "نیکو" تین برگن نیز یک جایزه نوبل را (برای فیزیولوژی، در طول 1973) برای کار خود در رفتارشناسی برنده شد، در حالی که کوچک ترین برادرش( لوک)یک پرنده شناس معروف بود. بین سالهای 1921 و 1925، تین برگن ریاضیات و فیزیک را در دانشگاه لیدن تحت نظر پاول ارنفست گذراند. در آن سال ها در لیدن او بحث های متعدد با هندریک لورنتس، پیتر زیمان، و آلبرت انیشتین داشت. پس از فارغ التحصیلی، تین برگن خدمات اجتماعی خود را در مدیریت یک زندان در روتردام و در دفتر مرکزی آمار (CBS) در لاهه انجام داد. او سپس به دانشگاه لیدن بازگشت و در سال 1929 از پایان نامه دکترا خود با عنوان (مسائل حداکثر و حداقل کردن در فیزیک و اقتصاد) دفاع کرد. این موضوع توسط ارنفست(Ehrenfest) پیشنهاد شد و تین برگن مجاز به ترکیب علایق خود در ریاضیات، فیزیک، اقتصاد و سیاست شد. در آن زمان، CBS یک بخش جدید بررسی کسب و کار و آمار ریاضی تاسیس کرد که تین برگن اولین رئیس آن شد و تا سال 1945 در انجا مشغول به کار بود. دسترسی به داده های گسترده CBS به تین برگن در آزمایش مدل های نظریش کمک کرد. به موازات، با شروع از سال 1931 او استاد آمار در دانشگاه آمستردام شد، و در سال 1933 به عنوان استاد ریاضیات و آمار مدرسه عالی اقتصاد هلند،روتردام، منصوب شد. از سال 1929 تا سال 1945 او در دفتر برنامه ریزی مرکزی هلند کار و به مدت کوتاهی به عنوان مشاور به جامعه ملل (1936-1938) خدمت کرده است. او یک سال را به عنوان استاد مهمان در دانشگاه هاروارد گذراند و سپس به موسسه اقتصادی هلندی (جانشین مدرسه عالی اقتصاد هلند) بازگشت. به موازات، او خدمات مشاوره ای به سازمان ها و دولت های کشورهای مختلف در حال توسعه، از جمله ترکیه، ونزوئلا، سورینام، اندونزی و پاکستان بین المللی ارائه می داد تين برگن به تدريج به تحقيقات اقتصادي متمايل شد و سعي کرد تا نظريّه هاي اقتصادي را که به زبان رياضي بيان شده بود به محک آزمايش بگذارد. ( بلاک، ص 186 ) وي ابتدا به فيزيک علاقه مند شد پس از مدّتي به علوم رياضي، آمار و در انتها به علم اقتصاد گرايش پيدا کرد. يکي از دلايل اين تغيير نگرش، موقيّت اقتصادي لِيدِن طي دهه 1920 به خاطر شرايط خاصّ اقتصادي هلند بود. به دنبال افزايش بيکاري و فقر در سطح کشور هلند، وي تصميم گرفت، سطح زندگي مردم را بهبود بخشد و اقتصاد منطقي ترين راه براي تحقّق اين هدف بود. ( pressman, p.132 ) در سال 1945 پس از اتمام جنگ جهاني دوّم در دفتر برنامه ريزي مرکزي هلند به فعاليّت مشغول شد و اين همکاري تا سال 1955 ادامه يافت. در طي اين دوره، تمام نيروي خود را صرف برنامه ريزي اقتصادي و توجّه به سياست گزاري کرد. او در کتاب هاي " نظريه سياست اقتصادي " 1952، " تمرکز و عدم تمرکز در سياست اقتصادي " 1954 و " سياست اقتصادي: مبادي و طرح ريزي " 1956 به اشاعه ي اين عقيده مي پردازد که يک دولت بايد اهداف کمّي ( مثل سطح هزينه ي دولت، ميزان ماليات ها و رشد عرضه پول ) را به خدمت بگيرد. استفاده از اين روش، به کمک ارقام واقعي اقتصاد هلند به محک تجربه گذاشته شد. بدين ترتيب کتاب " نظريه سياست اقتصادي " تين برگن سريعاً به يکي از پرخواننده ترين کتب مربوط به سياست گذاري اقتصادي تبديل گرديد. تين برگن يکي از مهم ترين بنيانگذاران اقتصادسنجي، تحليل هاي رياضي- اقتصادي و اقتصادي- آماري محسوب مي شود. معيارهاي اقتصادسنجي وي در گذشته در حساب هاي ملّي و بودجه ملّي بسياري از کشورها کاربرد پيدا کرده است. تين برگن پس از توسعه مدل اقتصادسنجي کلان در اقتصاد، به سوي جريان هاي سياسي جلب شد. وي نشان داد که چگونه سياستگزاران مي توانند از مدل هاي اقتصاد کلان براي سنجش آثار سياست پيشنهادي استفاده کنند و مشخص نمود چگونه مدل آماري مي تواند به سياستگزاران در تصميم گيري سياسي در زمان مواجهه با اهداف اقتصادي متضّاد کمک کند. علاوه بر اين توضيح داد، چگونه مي توان از تحليل اقتصادي براي کمک به برنامه هاي توسعه اقتصادي بين المللي جهت بهبود درآمدهاي اقتصادي استفاده کرد. تين برگن توزيع درآمد را از يک دورنگري پويا به دست آورد. وي علاوه بر جستجوي علل توزيع درآمد جاري، علل ريشه اي در تغييرات توزيع درآمد در طول زمان را پيدا کرد و اين موارد را در عوامل مؤثر عرضه نيروي کار و تقاضاي نيروي کار لحاظ کرد. به نظر وي، تحصيلات و توسعه ي تکنولوژي از مهمّ ترين عوامل مؤثر در عرضه و تقاضاي نيروي کار است. وي در سال 1975 ضمن انتشار کتاب " توزيع درآمد: تجزيه و تحليل و سياست ها " که کتاب با ارزشي در توضيح توزيع درآمد اشخاص و نيز بررسي توزيع عادلانه درآمد است، بازنشسته شد. اين کتاب با اقبال زيادي مواجه نشد. يان تين برگن تا پايان عمر به تحقيق و تأليف کتاب ادامه داد و به عنوان يک شخصيّت اجتماعي برجسته و چهره مشهور در سال 1994، در سن 91 سالگي درگذشت. ==

منابع[ویرایش]