بسپارش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بسپارش[۱] یا پلیمریزاسیون یک واکنش شیمیایی است که در آن مولکول‌های کوچک و ساده یا همان تکپار[۲] با یکدیگر پیوند برقرار کرده و مولکولی بزرگ با وزن مولکولی چندین برابر مولکول اولیه به وجود می‌آورند.

دسته‌بندی انواع بسپارش[ویرایش]

روش‌های انجام بسپارش را می‌توان به صورت‌های مختلف دسته‌بندی کرد:

دسته‌بندی بر اساس طریقهٔ عمل کرد:

دسته‌بندی بر اساس محصولات واکنش بسپارش[ویرایش]

واکنش بسپارش با توجه به امکان تشکیل مولکول دیگری به دو دسته تقسیم می‌شود:

بسپارش تراکمی[۳] Condensation polymerization

در بسپارش تراکمی، متصل شدن تکپارها به یکدیگر با حذف اتم‌ها یا گروه‌های اتمی همراه است (مانند آب و ...)[۴]

بسپارهای زیر به روش تراکمی تولید می‌شوند:

پلی آمید(نایلونها), پلی استرها و بعضی پلی یورتانها است.

بسپارش افزایشی[۵] Addition polymerization === == در بسپارش افزایشی تکپارها بدون از دست دادن مولکول، به یکدیگر متصل می‌شوند؛ بنابراین بسپار تولید شده با این واکنش دارای واحدهای تکرار شونده‌ای همانند تکپار اولیه هستند.[۴] بسپارهای زیر به روش فرایند بسپارش افزایشی تولید می‌شوند:
پلی اتیلن (PE), پلی پروپیلن (PP), پلی استایرن (PS), پلی وینیل استات (PVAS) و پلی تترافلوئورواتیلن یا تفلون (PETFE) و بیشتر گرمانرم‌ها و برخی گرماسخت‌ها.

مرحله‌ای-زنجیره‌ای[ویرایش]

در سال ۱۹۵۲ فلوری طبقه‌بندی فوق را اصلاح و واکنش‌های بسپارش را براساس مکانیسم بسپارش به دو گروه واکنش‌های بسپارش مرحله‌ای[۶] و زنجیره‌ای[۷] تقسیم‌بندی کرد. طبقه‌بندی یاد شده بر اساس این نظریه بود که در بسپارش‌های مرحله‌ای همهٔ تکپارها[۸] از ابتدا تبدیل به دوپار (دو تکپار به هم چسبیده)[۹] و سپس سه‌پار (سه تکپار به هم چسبیده)[۱۰] و چهارپار و ... می‌شوند ولی در بسپارش زنجیره‌ای تنها تکپارهایی قابلیت تبدیل شدن به دوپار را دارند که بتوانند در ابتدای واکنش (رادیکاله یا یونیده) شوند. در مرحلهٔ بعدی نیز همین دیمرها هستند که به تکپارهای دیگر حمله می‌کنند و طول زنجیر خود را می‌افزایند و به سرعت به زنجیر بلندی تبدیل می‌شوند.

دسته‌بندی بر اساس محیط انجام واکنش[ویرایش]

واکنش‌های بسپارش بر اساس محیط انجام واکنش به سه دسته تقسیم می‌شوند.

  • بسپارش توده‌ای[۱۱] Bulk polymerization
  • بسپارش امولسیونی Emulsion polymerization
  • بسپارش محلولی[۱۲] Solution polymerization

جستارهای وابسته[ویرایش]

برای مطالعهٔ بیشتر[ویرایش]

  • حدادی اصل، وحید. تکنولوژی پلیمرها

پانویس[ویرایش]

  1. polymerization بسپارش برابر نهادهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای واژهٔ بیگانهٔ پلیمریزاسیون است.
  2. monomer...http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Monomer&oldid=433137185
  3. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Condensation_polymer&oldid=443004344
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Odian, G.Principles of polymerization,John Wiley and sons,(2004)
  5. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Addition_polymer&oldid=381505186
  6. Step reaction
  7. Chain reaction
  8. مونومر- monomer
  9. دیمر -dimer
  10. Trimer-تری مر
  11. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulk_polymerization&oldid=440629899
  12. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Solution_polymerization&oldid=44216933

منابع[ویرایش]

  • Odian, G.Principles of polymerization,John Wiley and sons,(۲۰۰۴)