نخبه التواریخ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کتاب نخبه التواریخ کتابی است تاریخی که بطور جامع و در نظم و نثر ، از آغاز اسلام تا آخر سلطنت مظفرالدین شاه قاجار توسط میرزا اسماعیل خان لشکر نویس تفرشی معروف به دبیر نوشته شده است. این کتاب در شرح حال ائمه و رجال و جلوس و وفات پادشاهان و ارتحال علما و حوادث مهم و سوانح بحث می کند و برای هر مسئله تاریخی متناسب متین و شیوا تالیف شده است. [۱]

استاد ابوالقاسم سحاب از اساتید علوم انسانی مدتی شاگرد او بوده که در مجله یادگار درباره میرزا اسماعیل خان زیر عنوان ماده تاریخ سازی می نویسد :« استاد بی نظیر در فن ماده تاریخ سازی میرزا اسماعیل دبیر تفرشی است که اصول و قواعد این صنعت را ذیل نخبه التواریخ خود نگاشته و طرز ساختن ماده تاریخ را به حساب ابجد بیان نموده است .» از مواد تاریخ او در کتاب مآثرالآثاراعتماد السلطنه آمده است که دبیر تفرشی در نخبۀ التواریخ اصل خواجه نصیر الدین از روستای طینوج یا توس نوژ می داند .[۲]

نسخه اصلی و خطی کتاب " نخبه التواریخ " نزد آقای ابوالقاسم سحاب نگهداری می شود و از لحاظ اینکه در حدود دو هزار مورد تاریخ زندگی و وفات در آن درج گردیده از کتب نفیس میباشد دو بیت ذیل که مصراع اخیر آن تاریخ وفات این عالم جلیل است درج گردیده:

رهبر خلق جهان حبر امام جمعه گل باغ نبوی میر محمد مهدی

گشت و اصل چو بحق گفت بتاریخ دبیر ز جهان رفت علوی میر محمد مهدی = ۱۲۶۳

در کتاب نخبه التواریخ به روش حروف ابجد که در نگارش متون و هم چنین علم جفر (اعداد)کاربرد دارد وبرای هر یک از حروف معادل عددی در نظر گرفته شده است در ثبت وقایع تاریخی در حالت نظم و نثر و شخصیت شناسی وطبع ها.استفاده شده است.

درتاریخ نخبة التواریخ دبیر تفرشی درباره تاریخ جلوس شاه عباس آمده است : چو تاریخ جلوسش را بخواهی بگو <<ایام شاه عباس ثانی>>

ایام ۵۲ / شاه ۳۰۶ / عباس ۱۳۳ / ثانی ۵۶۱ / ۱۰۵۲= ۵۶۱+۱۳۳+۳۰۶+۵۲

پانویس[ویرایش]

  1. کتاب مآثرالآثاراعتماد السلطنه
  2. مجله یادگار صفحه 6

منابع[ویرایش]