ابوالقاسم سحاب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابوالقاسم سحاب
Abol Qasem Sahab.tif
زادروز ۱۹ فروردین ۱۲۶۶
قریه فم، تفرش
درگذشت ۲۱ دی ۱۳۳۵ (۶۹ سال)
تهران
آرامگاه حرم فاطمه معصومه
شناخته‌شده برای تأسیس مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب


ابوالقاسم سحاب (زاده ۱۲۶۶ فم تفرش - درگذشته ۱۳۳۵ تهران)، پژوهشگر برجسته علوم انسانی در ایران بود.

زندگی[ویرایش]

در ۱۹ فروردین سال ۱۲۶۶ شمسی در یک خانواده دهقانی در قریه فم تفرش متولد شد. در سه سالگی به مکتب‌خانه آخوند ملاحسین شاهمیری رفت و با استعداد شگرفی که داشت درمدت کوتاهی دروس مقدماتی را فرا گرفت. سپس در محضر دیگر علمای تفرش شادروانان امامی و سید علی اکبر سجادی به فراگرفتن فقه و اصول و زبان‌های عربی و فرانسه اهتمام کرد. او خطی خوش و طبعی روان داشت. با کمک رجال نفرش شادروانان دبیر لشکر و سناء الدوله در صدسال پیش مدرسه‌ای دخترانه در تفرش تأسیس کرد. در ۲۰ سالگی با دخترخاله‌اش ازدواج کرد. تلاش شبانه‌روزی این همسر وفادار موجب آسایش و آرامش بیشتر وی در پیشرفتهای علمی و فرهنگی شد.

فعالیت‌ها[ویرایش]

در سال ۱۲۹۰ با انتقال به تهران و ادامه تحصیل موفق به تدریس در مدرسه آلیانس گردید. استاد ابوالقاسم سحاب که شغل معلمی را برگزیده بود به کار تدریس و پژوهش ادامه داد و به استخدام وزارت معارف درآمد. در ۱۲۹۹ به تقاضای شیخ جلال نهاوندی به ریاست معارف ثلاث (ملایر و نهاوند و تویسرکان) برگزیده شد. در این مأموریت خدمات ارزنده‌ای به فرهنگ آن منطقه کرد..

پس از بازگشت از نهاوند در دانشسرای عالی و مدارس بزرگ تهران مشغول بکار شد. این دوره از زندگانی استاد سحاب بیشتر صرف مطالعه و تألیف آثار ارزشمند وی شد. معاشرت با فرهیحتگان آن زمان از جمله شادروانان محمدتقی فخر داعی گیلانی، علامه علی اکبر دهخدا، امیر رضوانی، پروفسور محمود حسابی، استاد محیط طباطبایی و دیگران موجب شکوفائی بیشتر او شد و ضمن آغاز فعالیت‌های مطبوعاتی با نگارش مقالات و اشعار برای نشریات داخل و خارج کشور آثار ارزشمندی از خود برجای گذاشت.

استاد سحاب به زبانهای عربی، فرانسه، انگلیسی و آلمانی آشنائی داشت و در اواخر عمر به یادگیری زبان روسی نزد بانو دکتر فاطمه سیاح پرداخت. ترجمه‌های مقالات و کتب از زبانهای مختلف به فارسی نشان از تسلط وی به زبانهای بیگانه دارد.

آثار[ویرایش]

از وی بیش از ۷۲ عنوان کتاب که برخی از آنها در چند مجلد تألیف شده باقی مانده‌است. از جمله این آثار:

  • فرهنگ خاورشناسان
  • مفتاح الاعلام در شرح حال دانشمندان و شخصیت‌های علمی و ادبی در ۷ مجلد
  • زندگانی حضرت ابیعبدالله الحسین سیدالشهداء (ع)
  • زندگانی حضرت علی بن موسی الرضا (ع)
  • زندگانی شاه عباس کبیر
  • تاریخ مدرسه عالی سپهسالار
  • تاریخ نقاشی در ایران
  • تاریخ حبشه
  • تاریخ زندگانی امامان شیعه (ع) در چند مجلد
  • شرح حال وزرای ایران، از اعتضاد السلطنه تا دکتر محمود حسابی
  • تذکره دانشکده در شرح حال بزرگان از قرن اول تا ۱۴ هجری در ۲ جلد
  • تاریخ عمومی قرن ۱۴ هجری
  • تاریخ زندگانی من در ۴ دفتر از انقلاب مشروطیت تا ۱۳۲۰ ش
  • گلچین سحاب (دیوان اشعار)
  • سفرنامه عتبات
  • تاریخ تربیت عمومی در جهان
  • تاریخ ایران، کتاب درسی برای کلاس ۵ و ۶ ابتدائی
  • زنان اسلام
  • ترجمه تاریخ قرآن
  • ترجمه فلسفه و اسرار حج
  • ترجمه احوال و آثار ابن سینا
  • ترجمه هنر اسلامی
  • ترجمه یک کتاب حساب از فرانسوی
  • ترجمه یک کتاب هندسه ار فرانسوی
  • ترجمه جغرافیای کارپنتر در ۶ جلد از انگلیسی
  • ترجمه رساله حی‌بن‌یقظان
  • ترجمه احیاءالعلوم

مرگ و میراث[ویرایش]

وی در ۲۱ دیماه ۱۳۳۵ شمسی در تهران فوت کرد و پیکرش را در صحن حرم حضرت معصومه در قم به خاک سپردند. از جمله کارهای بزرگ استاد تأسیس مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب در سال ۱۳۱۵ شمسی با همکاری فرزندش عباس سحاب بود که اکنون با مدیریت محمدرضا سحاب (نسل سوم خاندان سحاب) و کمک همسر و فرزندانش اداره می‌شود و فعالیت گسترده‌ای در زمینه تهیه نقشه‌ها و انتشارات تاریخ و جغرافیا برعهده دارد.

منابع[ویرایش]

  • آگاهینامه و معرفی طرح اطلس چهارده قرن هنر اسلامی، ناشر مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، تهران ۱۳۸۱
  • علی اکبر محمودیان، زندگی نامه فرهنگی استاد عباس سحاب، انجمن مفاخر فرهنگی، تهران ۱۳۸۰
  • ابوالقاسم سحاب، زندگانی حضرت ابی عبدالله الحسین سیدالشهداء (ع)، کتاب سحاب، جاپ سوم، تهران ۱۳۷۴
  • حسن صدیق. نامداران اراک. محمدرضا محتاط. نشر کارا، ۱۳۷۲. ۹۲. 
  • مجله رشدآموزش جغرافیا، ویژه نامه صدمین شماره، پائیز ۱۳۹۱، مقاله «چتر سحاب برفراز قله جغرافیای ایران» (صفحه 55-64).ISSN 1606-9137