طینوج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طینوج
پل طینوج که در گذشته محل عبور کاروان‌ها به سوی عتبات بوده‌است و نیز در مسیر شهر همدان قرار داشته‌است.
پل طینوج که در گذشته محل عبور کاروان‌ها به سوی عتبات بوده‌است و نیز در مسیر شهر همدان قرار داشته‌است.
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان مرکزی
شهرستان تفرش
نام محلی جهرود
نام‌های دیگر جهرود
نام‌های قدیمی به‌رود، که‌رود،
جهرود، توسی‌نوج
سال بنیاد قبل ازاسلام
مردم
جمعیت ۹۸۶ نفر[۱]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۷
روزهای یخبندان سالانه ۳۷روز در سال
کد آماری ۰۰۵۷۳۵
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا به زادگاه خواجه
نصیرالدین طوسی خوش آمدید.

طینوج در فاصلهٔ ۵۰ کیلومتری شمال غربی شهرستان قم و ۲۷ کیلومتری شرقی شهرستان تفرش [۲] محصولات این روستا غلات، انگور، گردو، هلو، زردآلو، گیلاس، آلبالو، انجیر، توت، شاه توت، خرمالو، انار، فندق، زردآلو، بادام و... است. شغل اهالی این روستا زراعت و دامداری است.[۲] این روستاه زادگاه خواجه نصیر طوسی بوده است که از مدارک آن می‌توان ایجاد قنات موسر به وسیله وی ودلیل گذاشتن این اسم توسط خواجه نصیرالدین این بوده که به اندازه موی سر برای آن زحمت کشیده بوده است واینکه این روستا در قدیم توسی نوج نام داشته است. این روستا دارای مراسمات قدیمی می‌باشد ازجمله تعزیه که همچنان در ماه محرم برگزار می‌شود.[۳][۴][۵]

میراث باستانی و فرهنگی[ویرایش]

این روستا گنج‌های فراوان داردکه در زیر کاروانسرای آن ومکان‌های تاریخی دیگرش مدفون شده که بارها افرادی به قصدسرقت آنها به روستا آمدند ومتأسفانه عده‌ای ازآنهاموفق شدند.

پل طینوج[ویرایش]

پل طینوج در گذشته محل عبور کاروان‌ها به عتبات بوده‌است اما در حال حاضر اهالی روستا برای رفتن به باغات از آن استفاده می‌کنند.[۶] طول پل ۵/۲۷ متر و عرض آن ۳/۴۰ و ارتفاع آن ۶۰/۶ متر است.[۶] این پل در غرب کاروانسرای طینوج احداث شده‌است و قدمت آن به دودمان صفویه می‌رسد.[۶] در گذشته نچندان دور به این پل به دلیل بنای آن در دوران صفویه پل شاه عباسی نیز گفته می‌شده است و استفاده از این واژه همچنان رواج دارد.

کاروان‌سرای طینوج[ویرایش]

کاروانسرای تینوج در زمان دودمان صفویه بنا شده‌است و آن را کاروان‌سرای شاه‌عباسی نیز می‌نامند.

آب انبار[ویرایش]

این بنا هم به زمان ساخت کاروانسراوپل می‌رسد که از این بنا تا حدود۴۰سال پیش استفاده می‌شده ولی امروزه به دلیل بی مهری مسئولین در حال تخریب جدی میباشدکه داخل آن تبدیل به سطل آشغال ونخاله‌های ساختمانی شده وتاروی آن به طور کلی پر شده است.

مسجد[ویرایش]

این روستا دارای هفت مسجد می‌باشد که یکی از این مساجد برای سال ۱۲۷۲هجری قمری می‌باشد وهمچنان در حال استفاده می‌باشد.

مکان‌های تفریحی[ویرایش]

این روستا دارای باغات فراوانی است که هرکدام مکانهایی برای تفریح افراد این روستا می‌باشد ولی از مراکزتفریحی جنگلی که برای عموم قابل استفاده می‌باشد می‌توان تله خونی، پاکوره، رزوه، جوب پایین، میرآباد، باغ رحیم، باغ میرزا مقصود، ملیک بگ و رودخانه این روستا نام برد.

لغات و اصطلاحات متمایز[ویرایش]

جوق:جوی، ورگاه:جایی که باعث تغیر مسیر آب می‌شود، ماغال:حرف تعیین در بین جملات، مند:بند، روختونه:رودخانه، اقر کردی:در حال سفری، یویو:به افراد ساده گفته می‌شود، امونصاف:به افراد ساده لوح گفته می‌شود، جده:جاده، ملیچ:گنجشک، گربه تیغی:جوجه تیغی

زبان[ویرایش]

روستای طینوج همچون بسیاری از روستاهای دیگر مانند گیو از ابتدا پارسی زبان بوده‌اند و زبان امروزی رایج در این روستا پارسی با شباهت بسیار به لهجه رسمی و رایج کشور است.

مشاهیر[ویرایش]

محمد هادی دانه چین فیلسوف، منجم، شاعر، ریاضیدان و طبیب نامدار قرن ۵ هجری شمسی در این روستامتولد شد و تا اوایل دروان جوانی نزد خانواده خود بود. وی در اوایل جوانی برای ادامه و تکمیل تحصیلات خود به بغداد که مرکز علم آن دوره زمانی بوده سفر کرده و تا اواخر عمر خود در همان‌جا نیز ماند. از جمله شاگردان او در علم فلسفه ابونصر فارابی بوده. وی به سال ۷۲۱ هجری شمسی در زادگاه خود چشم بر جهان بست.

در کتاب‌های کهنی که به بیان زندگی این شخصیت بزرگ و کارهای او پرداخته‌اند، اختلاف‌های بسیاری؛ به‌ویژه در تاریخ تولد و مرگ او وجود دارد. نخستین منبعی که به‌طور مفصل محمد هادی را معرفی کرده است، چهار مقالهٔ نظامی عروضی، نوشته‌شده در حدود ۵۵۰ قمری است. دومین زندگی‌نامهٔ این فیلسوف بزرگ توسط ابوالحسن علی بیهقی، در ۵۵۶ قمری، در کتاب تتمهٔ صوان الحکمه یا تاریخ الحکما نوشته شده است. نظامی عروضی و ابوالحسن بیهقی، هردو معاصر این شخصیت بوده و او را از نزدیک دیده‌اند.دیگر متون کهنی که کم و بیش مطالبی دربارهٔ او و آثارش در آن‌ها یافت می‌شود عبارتند از: میزان الحکمه از عبدالرحمان خازنی (۵۱۵ قمری)، رسالهٔ الزاجر للصغار فی معارضة الکبار از زمخشری (۵۱۶ق)، خریدة القصر از عمادالدین کاتب اصفهانی (۵۷۱ق)، نزهة الروح از شهرزوری (۵۸۶ق)، مرصادالعباد از نجم‌الدین رازی (۶۱۹ق)، تاریخ الحکما از قفطی (۶۲۶ق)، الکامل فی التاریخ از ابن اثیر، شذرات الذهب از ابن العماد حنبلی، و آثار البلاد و اخبار العباد از قزوینی (۶۷۴ق).بدیع‌الزمان فروزانفر رسالهٔ نحو القلوب قشیری (درگذشتهٔ ۵۶۵ قمری)، و رسالهٔ الزاجر للصغار زمخشری را قدیمی‌ترین منابع دربارهٔ محمد هادی و زندگی او می‌داند.

میرزا ابراهیم رئیس از خانان و سرشناسان منطقه جهرود و همچنین رئیس سازمان پست و تلگراف قم در دوران رضا شاه پهلوی.

کوچه و محله‌ها[ویرایش]

میدان اصلی طینوج، محله بالا، محله پایین، لب جوب، کوچه تاریکه، سینه ایستکون، میرآباد، سه راه پااستل، جوب پایین، محله قلعه، کمر، رزوه.سیاه پشته گسکان جنداب ملک بیک

مختصات: ۳۴°۳۲′۵۹″ شمالی ۵۰°۱۷′۲۵″ شرقی / ۳۴.۵۴۹۷۲° شمالی ۵۰.۲۹۰۲۸° شرقی / 34.54972; 50.29028[۷]

منابع[ویرایش]

  1. مرکز آمار ایران
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ لغت‌نامه دهخدا، طینوج
  3. احمد نعمتی. ساوه شهر باستانی. چاپ اول. انتشارات اعلاء، ۱۳۸۳. ۶۳–۶۶. ISBN 964-95422-0-5. 
  4. علامه سید نورالدین شوشتری. مجالس المومنین. ۲۰۱–۲۰۳. 
  5. مصطفی بادکوبه‌ای هزاوه‌ای. خواجه نصیرالدین توسی. چاپ اول. پردیس، ۱۳۶۹. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ پرونده ثبتی میراث فرهنگی استان قم، ش ۸۶۳۸
  7. : کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران :

[۱]