مردم نوقایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مردم نوقایی
کل جمعیت
۱۲۸ هزار نفر
مناطق با جمعیت قابل توجه
 روسیه ۱۰۳٬۶۶۰[۱]
*  داغستان ۳۸٬۱۶۸[۲]
*  سرزمین استاوروپول ۲۰٬۶۸۰[۲]
*  کاراچای-چرکسیا ۱۴٬۸۷۳[۲]
*  استان آستراخان ۴٬۵۷۰[۲]
*  Chechnya ۳٬۵۷۲[۲]
*  Khanty-Mansi Autonomous Okrug ۲٬۵۰۲[۲]
*  Yamalo-Nenets Autonomous Okrug ۱۷۰۸[۲]
 رومانی ۱۰٬۷۰۰[۳]
 بلغارستان ۵۰۰[۳]
 قزاقستان ۴۰۰
 اوکراین ۳۸۵[۴]
 ازبکستان ۲۰۰[۳]
 ترکیه ۹۰٬۰۰۰
زبان‌ها
زبان نوقایی
دین
مسلمان سنی
مرد نوقایی قرن نوزدهم میلادی

مردم نوقایی (به انگلیسی: Nogais) یک گروه قومی ترک است، که در جنوب روسیه اروپایی زندگی می‌کند. نوقایی‌ها به طور عمده در منطقه قفقاز شمالی ساکن هستند. بسیاری از آنها در شمال داغستان و سرزمین استاوروپول، و همچنین در قرهچای و چرکس و آستراخان و نیز در چچن زندگی می‌کنند. نوقایی‌ها را از فرزندان مغول و ترک قبایل مختلف منتسب می‌دانند که به زبان ترکی تکلم دارند. زبان نوقایی زبان رسمی آنهاست که ریشه ترکی دارد. مردمان نوقایی در گذشته به دو قسمت تقسیم شدند یک گروه به رهبری یوسف میرزا و دگیری اسماعیل میرزا. یوسف میرزا به پشتیبانی از عثمانی در آن سرزمین حضور داشت. اما برادرش اسماعیل میرزا که با روس‌ها متحد بود، خود را تحت حاکمیت روسیه اعلام کرد.

در سده نوزدهم میلادی شمار زیادی از افراد این قوم به مناطق مختلف کوچ کردند. شماری به رومانی و ترکیه رفته برخی نیز در روسیه و قفقاز سکنی گزیدند. آنهایی که در ترکیه بودند به دلیل سیاست تک زبانی ترکیه و همگون سازی بتریج ترک زبان شدند و زبان نوقایی امروزه تنها میان افراد سالخورده نوقایی در ترکیه مورد استفاده است. در سال ۱۹۷۳ شماری روزنامه‌ها و جراید در قفقاز بزبان نوقایی نوشته و چاپ شد اما به دلیل دورافتاده بودن نواحی نوقایی زبان معمولاً این نوشته‌ها آنجا بدستشان نمی‌رسید. هم اکنون شمار گویشوران این زبان را حدود نود تا یکصدهزار تن می‌دانند.

پیشینه[ویرایش]

نام نوقا از نام نوقاخان نوه چنگیز خان مغول ریشه گرفته است. نوقایی‌ها اقوام بیابانگردی بودند که در سده سیزدهم میلادی کنترل نواحی رود دانوب را بدست گرفتند. بعدها در منطقه دریای سیاه حوالی اوکراین آمرزی مستقر شدند.

زبان مردمان نوقایی[ویرایش]

زبان نوقایی از زبان‌های ترکی رایج در کشور روسیه است که در جنوب غرب روسیه و بویژه در منطقه کاراچای-چرکسیا حدود نودهزار تن گویشور دارد. گویشوران این زبان از تیره‌های تاتار هستند و به این زبان که گونه‌ای از ترکی قبچاقی بشمار می‌رود تکلم می‌کنند. خط مورد استفاده برای نگارش این زبان خطوط عربی و سیریلیک است. پس از اینکه مدت‌ها از خطی وام گرفته از خط عربی برای نگارش این زبان استفاده می‌شد. این خط چند نشانه اضافی داشت که برای نوشتن آواهای نوقایی مناسب گردد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Russian Census 2010: Population by ethnicity (روسی)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ Russian Census (2002)
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ The Joshua Project - People by Country [۱]
  4. "About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001". Ukraine Census 2001. State Statistics Committee of Ukraine. Archived from the original on December 17, 2011. Retrieved 17 January 2012.