محمد پروین گنابادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد پروین گنابادی
Parvin Gonabadi.jpg
زادروز ۱۲۸۲ خ
کاخک گناباد
پدر و مادر عباس امیری دلویی
مرگ چهارشنبه ۱ شهریور ۱۳۵۷
تهران
ملیت ایرانی
محل زندگی تهران
نام(های)
دیگر
محمد
پیشه محقق و مترجم و مصحح
وب‌گاه رسمی انجمن ادبی محمد پروین گنابادی

محمد پروین گنابادی در سال ۱۲۸۲ در کاخک گناباد متولد شد. پدرش عباس امیری دلویی ملقب به شمس الذاکرین دلوییگی ۱ مردی روحانی و اهل علم بود.

از ۱۵ سالگی برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و وارد مدرسه فاضل خان شد. مدتی بعد در زمره شاگردان برجسته ادیب نیشابوری درآمد و با اشارت وی تخلص «پروین» را برگزید و بعدها با توجه به علاقه‌ای که به زادگاهش داشت «گنابادی» را نیز بدان افزود. وی مردی بود سختکوش، دوستدار ایران و زبان و ادبیات فارسی، و بدین منظور از دو طریق فعالیت می‌کرد: کار سیاسی و کار آموزشی.

فعالیت‌های سیاسی وی در حزب توده ایران سبب آن شد که در ۱۳۲۲ از طرف مردم سبزوار به مجلس شورای ملی فرستاده شود. در مجلس شورای ملی عضو فراکسیون توده بود.[۱]

کارهای آموزشی وی در سطوح مختلف از دبستان شروع و به تدریس در دانشگاه تهران خاتمه یافت. در تنظیم لغت نامه دهخدا بسیار فعال بود و بسیاری از سرفصلهای این لغت نامه را نوشت و بسیاری دیگر را اصلاح نمود در سال ۱۳۵۷ بدرود حیات گفت.

برخی از تالیفات[ویرایش]

از وی ده‌ها مقاله و کتاب (ترجمه یا تألیف) باقی مانده‌است که چندتای آن را ذکر می‌کنیم:

  1. مقدمه ابن خلدون (۲جلد)
  2. روح تربیت (گوستاو لوبون)
  3. دستور زبان فارسی و خودآموز املا و انشا (۳جلد)
  4. تصحیح تاریخ بلعمی (از روی کار ناتمام محمدتقی بهار)
  5. ‏‌‏ شرح حال فردوسی و هفت‌خوان رستم با تفسیر لغات برای شاگردان دبیرستان، ۱۳۰۹. (دو بار چاپ شده‌است
  6. راهنمای مطالعه و معرفی کتابهای خواندنی، ۱۳۱۳. (سه بار چاپ شده‌است
  7. پرورش اداره، شامل گفتارهایی برای جوانان، چاپ ۱۳۱۷، مشهد، زوار‎.
  8. شیوه نگارش: روشی عملی و ویژه برای تعلیم به دبیرستانها، ۱۳۱۷، مشهد‎.
  9. اندیشه‌ها (۲ جلد کوچک، برلی جوانان، مشهد، ۱۳۱۳‏‎.
  10. فن مناظره، ۱۳۱۵. رساله‌ای برای راهنمایی معلمان و دبیران جهت تشکیل دادن دسته مناظره. (در روزنامه آزادی مشهد چاپ شده‌است
  11. برگزیده مشترک یاقوت حموی، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران، ابن‌سینا، ۱۳۴۴‏‎.
  12. تاریخ بلعمی، به کوشش محمدپروین گنابادی، تهران، اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، ۱۳۴۱‏‎.
  13. مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵‏‎.

مقالات‌‏[ویرایش]

  1. تهذیب نثر فارسی، مجله ایران آباد، سال ۱‏
  2. چه گونه می‌توان جوانان را به زبان فارسی دلبسته کرد؟، مجله آموزش و پرورش، سال ۳۳‏
  3. در نگهبانی و تهذیب زبان فارسی، مجله ایران آباد،
  4. برخی از لغتهای فارسی در عربی، مجله وحید، سال ۹، ش۳ (۱۳۵۰، ش ۴ (تیر ۱۳۵۰، ش ۶ (شهریور ۱۳۵۰‏
  5. دیباچه‌نویسی، مجله سخن، سال ۸ (۱۳۴۷‏
  6. نکاتی راجع به تاریخ بیهقی، یادنامه ابوالفضل بیهقی، مشهد ۱۳۵۰‏
  7. جنبش علمی ایران پس از اسلام، گزینه مقاله‌ها
  8. کشاف اصطلاحات الفنون
  9. دربارهٔ صادق هدایت]‌دو دوست: دهخدا و هدایت‌‏‎[‎‏ گزینه مقاله‌ها
  10. درود به خراسان، گزینه مقاله‌ها
  11. کسره اضافه، مجله آموزش و پرورش، سال ۳۱، ش۶‏
  12. دایره`‌المعارف‌نویسی در اسلام و تهانوی، مجله معارف اسلامی، نشریه سازمان اوقاف، ش ۵‏

‎*‎و مقالات فراوان دیگری[۲]

پانویس[ویرایش]

  • ۱ سلطان حسین تابنده گنابادی. تاریخ و جغرافیای گناباد چاپ دوم ۱۳۷۹ شمسی انتشارات حقیقت در تهران

منابع[ویرایش]