مازدندانان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مقطع دندان یک مازدندان.

مازدَندانان (Labyrinthodontia) زیررده‌ای از جانوران دوزیست بودند که برخی از جانوران غالب در دوران‌های دیرینه‌زیستی پسین و میانه‌زیستی آغازین (در حدود ۳۶۰ تا ۱۵۰ میلیون سال پیش) را شامل می‌شدند. مازدندانان در دوره دوونین از ماهی‌های گوشتی‌باله تکامل پیدا کرده و پدید آمدند و نیای تمامی مهره‌داران زنده خشکی‌زی به‌شمار می‌روند.

نام مازدندان به این‌خاطر به آن‌ها داده شده که الگوی چین‌خوردگی عاج دندان و مینای دندان آن‌ها مازگونه (پیچاپیچ و تودرتو) است. دندان‌های آنان اغلب تنها بخش سنگواره‌شده و یافته‌شده‌شان است.

ویژگی دیگر آن‌ها دارا بودن تاق جمجمه کاملاً زره‌دار (به همین خاطر پیش از این تاق‌سَران Stegocephalia هم نامیده می‌شدند) و دارا بودن ستون مهره‌های پیچیده است که بررسی ساختار آن برای دسته‌بندی این گروه مفید است.

داشتن روزنه گوشی Otic notch در پشت هر چشم در لبه عقبی جمجمه از دیگر ویژگی‌های مازدندانان است. در مازدندانان ابتدایی آب‌رو این روزنه گوشی احتمالاً یک روزنک باز بوده‌است و در برخی از گونه‌های پیشرفته‌تر احتمالاً پرده صماخ در آن قرار داشته است.

From گوشتی‌بالگان 

استوارباله Eusthenopteron BW.jpg (advanced lobe-finned fish)




پاندرماهیان Panderichthys BW.jpg (lobe-fined fish with limb-like fins)




Tiktaalik Tiktaalik BW.jpg (transitional fish/amphibian: A "fishapod")


چهاراندامانa

آکانتوستگا Acanthostega BW.jpg (early amphibian with fishlike آب‌شش)




ایکتیوستگا Ichthyostega BW.jpg (early amphibian)




Crassigyrinus Crassigyrinus BW.jpg (secondarily aquatic amphibian from Romer's gap)





Loxommatidae Eucritta1DB white background.jpg (a peculiar family of early Carboniferous labyrinthodonts)



بریده‌مهرگان CyclotosaurusDB2 White background.jpg (large, flat-headed labyrinthodonts, e.g کشیده‌سیما)




خزنده‌شکلان

Seymouriamorpha Seymouria BW.jpg (reptile-like amphibians)




Westlothiana Westlothiana BW.jpg (small, reptile-like amphibian)




سراسرخاینده‌شکلان Diadectes1DB.jpg (sister groups of reptiles)


آب‌پرده‌داران

Class خزندگان Gracilisuchus BW.jpg (+ پرنده و پستانداران)





Batrachomorpha

پوک‌مهرگان Hyloplesion.jpg (small labyrinthodonts)



نرم‌دوزیستان Prosalirus BW.jpg (modern amphibians)











منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Labyrinthodontia," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed August 31, 2013).