عناصر چهارگانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ارسطو و عناصر چهارگانه

عناصر اربعه یا عناصر چهارگانه (به پارسی سره چارآخشج یا چهارآخشیج)[۱] چهار عنصر آب، هوا، خاک و آتش هستند که یونانیان باستان آن‌ها را عنصرهای سازندهٔ جهان می‌دانستند.[۲]

نور خورشید را مخلوطی از هوا و آتش تصور می‌کردند و یخ را همان آب می‌دانستند که سختی سنگ را به دست آورده‌است.[۲]

ابن سینا در کتاب قانون مدعی است که دو عنصر سنگین، یعنی خاک و آب، سازنده ی اعضای بدن هستند و دو عنصر سبک، یعنی آتش و هوا، سازنده ی روح هستند. [۳]

اگرچه این دیدگاه ممکن است بسیار عامیانه به نظر رسد، اثرهایی ژرف بر درک امروزی ما از جهان دارد. یکی از این آثار توجه به حالات ماده‌است. مفهوم ماده و انرژی را می‌توان از اعتقاد به عناصر اربعه برداشت کرد؛ خاک نمایندهٔ حالت جامد، آب نمادی از حالت مایع، و هوا یادآور حالت گازی است. به این ترتیب سه عنصر نخست حالات سه گانهٔ ماده را یادآور می‌شوند.[۲]

اثر دیگر معرفی آتش است. آتش نمایندهٔ مفهوم انرژی و بیانگر تغییراتی است که انرژی در ماده و حالات آن به وجود می‌آورد. بدین ترتیب مفهوم ماده و انرژی را به آسانی می‌توان از دیدگاه پیشینیان، برداشت کرد.[۲]

اینکه یونانیان در برهه ای از تاریخ چنین دیدگاهی داشته اند درست است اما به اینکه چنین دیدگاهی نخست از کدام اندیشه برآمده ارتباط خاصی ندارد. بسیاری بر این عقیده اند که نخستین کسی که بحث عناصر طبیعت و احترام به آن ها را پیش کشید زرتشت است[۴]. بعد از پیدایش جدول مندلیف(در واقع عناصری که در جدول مندلیف به عنوان عناصر اولیه جهان(هوا:نیتروژن،اکسیژن،کربن دی اکسید،هیدروژن؛آب:دو مولکول هیدروژن و یک ملکول اکسیژن؛خاک:آهن،روی،مس و منگز و...)وجود دارند همه از ارکان اصلی که بعد به آنها اشاره خاهیم کرد به وجود آمده اند)توسط دیمیتری ایوانوویج مندلیف{معلم شیمی اهل روسیه،1834،1907میلادی}کمتر کسی را میتوان یافت که از عناصر اصلی و اولیه جهان خبر داشته باشد. حکمای پزشکی قدیمی جهان؛[خصوصا دو پزشک معروف جهان:ابو علی سیناو جالینوس بزرگ]بر این باور بودند که جهان دا چهار رکن اصلی و عناصر بسیط و غیر قابل تجزیه تشکیل شده است.انها اعتقاد داشتند که مواد تشکیل دهنده جهان و انسان چهار چیز است به نام های:آتش،هوا،آب،خاک. دکتر جمشید خدادادی میگوید(کتاب در جستجوی سلامتی3،کلید ورود به طب قدیم،چاپ ششم،ص50):باید دانست که جسم انسان و دیگر جانوران،همه از آتش،هوا،آب،خاک فراهم آمده ماده همه هستی از این چهار عنصر است و آنرا به عربی ارکان اربعه میگویند. اطلاعات کامل و جامع دنیای پزشکی در www.ravazadeh.com

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. آخشیج لغت نامه دهخدا، - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ شورای تالیف گروه شیمی دفتر برنامه ریزی و تالیف کتاب‌های درسی. شیمی(۱) سال اوٌل دبیرستان. چاپ دهم. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۹. 
  3. قانون در طب، ابن سینا، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی، انتشارات سروش
  4. گاتها

پیوند به بیرون[ویرایش]