طایفه کشکولی بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کشکولی بزرگ نام یکی از طایفه‌های ایل قشقایی است. در ایل قشقایی دو طایفه به نام‌های کشکولی بزرگ و کشکولی کوچک وجود دارد.

وجه تسمیه و خاستگاه[ویرایش]

نام کشکولی احتمالاً از «کشکول دراویش» گرفته شده است. ادعاهایی مبنی بر اینکه کشکولی‌ها کرد تبار بوده و از کرمانشاه آمده‌اند نیز وجود دارد. البته به دلیل تیره‌های ترک‌زبان در این طایفه و اسامی ترکی افراد آن، احتمالاً این طایفه از اقوام ترک بوده و پس از سقوط سلسله زندیه در اواخر قرن هجدهم گروه‌هایی از کردها و لرها را به خود جذب کرده است. از سوی دیگر، ریشه خانواده‌های حاکم بر این طایفه (کلانتر) این طایفه به زندیه بر می‌گردد. حسین خان زند اولین کلانتر این طایفه بوده است که همراه کریم خان زند به فارس آمده و دخترش نازلی با «جانی خان» نخستین ایلخانی قشقایی ازدواج کرده است.[۱]

تاریخچه طایفه کشکولی[ویرایش]

اسماعیل خان صولت الدوله (ایلخانی قشقایی از ۱۹۰۴ تا ۱۹۳۰)، مادر و همسرش از کشکولی‌ها بودند و روابط خوبی با کلانتران طایفه کشکولی داشت. در سال‌های قبل از جنگ جهانی اول کلانتران و خوانین طایفه کشکولی از دولت انگلستان حمایت کردند و در دوران جنگ در قضیه مالیات جاده شیراز-بوشهر که بخشی از آن از کازرون که محل قشلاق کشکولی‌ها بود عبور می‌کرد، کشکولی‌ها، به جانبداری از انگلیسی‌ها علیه صولت الدوله و متحد آلمانی اش (ویلهلم واسموس) موضع گرفتند؛ بنابراین، رابطه صولت الدوله با این طایفه به مخالفت جدی تبدیل شد.[۱]

پس از جنگ جهانی اول، صولت الدوله کشکولی‌ها را تنبیه کرد. او کلانتران کشکولی را که به مخالفت با او برخاسته بودند عزل کرد و قدرت طایفه کشکولی را تنزل داد. از این پس دو گروه را از طایفه کشکولی جدا کرد و به آنها هویت طایفه‌های مستقل داد. این دو گروه طایفه قراچه ای و طایفه کشکولی کوچک نام گرفتند. باقیمانده طایفه کشکولی، تحت نام «کشکولی بزرگ» خوانده می‌شوند.

هر سه بخش مجزایی که از تجزیه طایفه کشکولی ایجاد شد، در دوره رضا شاه (۱۹۲۵ تا ۱۹۴۱) درگیر قوانین سختگیرانه تخته قاپو شدند.[۱]

طایفه کشکولی بزرگ[ویرایش]

طایفه کشکولی بزرگ به هراه کلانتران شان، الیاس خان، و اسفندیارخان در واقعه شورش عشایری فارس در سال ۱۹۲۹ (۱۳۰۸ شمسی) نقش مؤثری ایفا نمودند و در سال ۱۹۳۲ کلانترها به شمال کشور تبعید شدند. پس از سقوط رضاشاه در سال ۱۹۴۱ (۱۳۲۰ شمسی) طایفه کشکولی بزرگ مانند سایر طوایف دوباره شیوه کوچ نشینی را پیش گرفت و سران تبعیدی آن به ایل بازگشتند. طایفه کشکولی بزرگ در این دوران مستقل از ایل قشقایی اداره می‌شد.

پس از جنگ جهانی دوم الیاس خان به عنوان نماینده به مجلس شورای ملی راه یافت. بر خلاف بارها مخالفت طایفه کشکولی بزرگ با صولت الدوله، پس از انقلاب اسلامی در ابتدای دهه هشتاد میلادی آنان نیز همراه با سایر قشقایی‌ها به مخالفت با حکومت پرداخته و به کوه‌های جنوب فارس رفتند.[۱]

ییلاق و قشلاق[ویرایش]

طایفه کشکولی بزرگ زمستان‌ها در نورآباد ممسنی بخش ماهور میلاتی،، چنار شاهیجان، پیرامون کازرون و باباکلان، به سر می‌برند. ییلاق آنان کشتیر و بلهزار یاسوج ، کوه آبنو، بنرود، خرک، چهل چشمه، دشت ارژن، خان زنیان ایزدخواست، زنگنه، کهره، کوه میشان و اَردِکان است.[۲]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این طایفه در سال ۱۳۴۲ حدود ۴۸۶۲ خانوار و در سال ۱۳۵۲ شمسی ۳۶۷۶ خانوار و در سال ۱۳۶۰، بالغ بر ۵۲۷ خانوار (۲۷۹۳۵ نفر) بوده است؛ و در سال ۱۳۶۶ دارای ۴۷ طایفه و ۲۵۱۷ خانوار بوده است.[۳]

برخی از تیره‌های این طایفه طایفه کشکولی بزرگ از حدود ۴۰ تیره تشکیل شده است. برخی از این تیره‌ها عبارتند از:.بیگدلی (خسروی بیگدلی، غفاری پور ) ،کروش، لک زندی، بلوردی، آرخلو، دیزگانی، یادکوری، آقاجری، بیگدلو. سلوک لو، اوریات، فرهادلو، قراچه، جرکانی، ددکه ای، چلنگر، عدالت، بوگر، قاسمی، قره گوزلو، میشان، ایوب لو، اولاد میرزائی، گشتاسب خانی، آبناری، دارابی، قشقایی، عوری امینی، کرونی، صالحونی، جامه بزرگی، احمد محمودی و …[۴]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • درداری، نوروز. تاریخ اجتماعی و سیاسی ایل بزرگ قشقایی. شیراز: نشر، ۱۳۹۰.