شیشه بوروسیلیکات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شیشه بوروسیلیکات (به انگلیسی: Borosilicate glass) نوعی شیشهٔ سیلیکاتی با مقدار اکسید بور بیش از ۴ درصد وزنی است. این نوع شیشه‌ها ضریب انبساط حرارتی کم تا متوسط داشته، رفتار ویسکوزیته-دمای بلند و چگالی کمی دارند.[۱] بسیاری از ظروف شیشه‌ای آزمایشگاهی، صنعتی و خانگی با استفاده از این نوع شیشه ساخته می‌شوند. این شیشه‌ها در بازار با نام‌های تجارتی مانند پیرکس، سیماکس، ترکس و ... شناخته می‌شوند.[۲]

ترکیب[ویرایش]

محدوده ترکیبی این نوع شیشه بسیار محدود است و تغییرات اندک در ترکیب مواد اولیه ممکن است منجر به بروز پدیده جدایش فازی شود. شیشه‌های بوروسیلیکاتی امروز معمولاً در محدوده ترکیبی زیر قرار دارند [۳]:

SiO2: 79.5-80.5%

B2O3: 12-13%

Al2O3: 2-2.8%

Na2O: 3.5-4.5%

K2O: 0-1.1%

ویژگی‌ها[ویرایش]

مهمترین ویژگی فیزیکی این نوع شیشه‌ها، کم بودن ضریب انبساط حرارتی آنهاست که در مطابق استاندارد ایزو برابر ۶- ۱۰ × (۱/۰±۳/۳) است. به همین دلیل این نوع شیشه به شیشه ۳-۳ نیز معروف است. وجود این خاصیت منجر به افزایش مقاومت این شیشه در مقابل شوک حرارتی می‌شود. مقاومت این نوع شیشه‌ها حدوداً سه برابر بیشتر از مقاومت شیشه‌های سودالایم است.[۴]

شیشه‌های بوروسیلیکاتی همچنین از هدایت حرارتی بالایی برخوردارند.[۵]

به دلیل هدایت حرارتی بالا و مقاومت زیاد در برابر شوک حرارتی، بسیاری از ظروف شیشه‌ای در معرض حرارت (مانند ظروف آزمایشگاهی و ظروف پخت‌وپز) از این نوع شیشه ساخته می‌شوند.

پانویس[ویرایش]

  1. ASTM, C 162
  2. مارقوسیان، ۱۳۸۱، ص ۱۴۸
  3. مارقوسیان، ۱۳۸۱، صص ۱۴۹ و ۱۵۰
  4. مارقوسیان، ۱۳۸۱، ص ۱۷۰
  5. مارقوسیان، ۱۳۸۱، ص ۱۷۳

منابع[ویرایش]

  • مارقوسیان، واهاک. «فصل چهارم». در شیشه، ساختار، خواص و کاربرد. ویرایش اول. چاپ اول. انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۸۱. ISBN 964-454-423-4. 
  • ASTM Standard C 162, 2003, Standard Terminology of Glass and Glass Products, ASTM International, West Conshohocken, PA, www.astm.org.