سنجار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شنگال)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۶°۱۹′شمالی ۴۱°۵۲′شرقی / ۳۶٫۳۲°شمالی ۴۱٫۸۶°شرقی / 36.32; 41.86

سنجار
معبد یزیدی

۳۶°۱۹′۰۰″شمالی ۴۱°۵۱′۰۰″شرقی / ۳۶٫۳۱۶۷°شمالی ۴۱٫۸۵۰۰°شرقی / 36.3167; 41.8500

اطلاعات کلی
نام رسمی : سنجار
کشور : عراق Iraq location map.svg
استان :

نینوا

شهرستان : سنجار
سنجار بر عراق واقع شده‌است
سنجار

مردم
جمعیت ۳۹٫۸۷۵ نفر
زبان‌های گفتاری: کردی، سُریانی
مذهب: ایزدی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا : ۵۲۲ متر
اردوگاه آوارگان یزیدی در کوهستان شنگال، سال ۲۰۱۴

سنجار (به عربی: سنجار) (به سریانی: ܫܝܓܳܪ Shiggar) (به کردی: شنگال/شه‌نگار/Şingal/Şingar) شهری در استان نینوا در شمال باختری عراق است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۶ میلادی ۳۹٫۸۷۵ نفر و جمعیت شهرستان در سال ۲۰۱۳ بیش از ۸۸ هزار نفر بود.[۱]

امروزه بیشتر مردم این شهر از ایزدی هستند. اقلیتی از آشوریان مسیحی و عرب‌های سنی نیز در سنجار سکونت دارند. بخشی از صحنه‌های فیلم جن‌گیر در سنجار فیلم‌برداری شده‌است.

در ۳ اوت ۲۰۱۴ نیروهای دولت اسلامی عراق و شام به سنجار حمله کردند و خیلی سریع این شهر و روستاهای اطراف را به تصرف خود درآوردند. بیش از ۷ هزار نفر کشته شدند و حدود ۵ هزار زن و دختر ایزدی به عنوان برده‌های جنسی ربوده شدند.[۲] بعد از حمله داعش مردم این نواحی هیچ راهی جز پناه بردن به کوهستان سنجار را نداشتند، کوهستان باستانی و مقدسی که خاستگاه افسانه‌های منظوم کهن ایزدی همچون درویش اَودی است. ده‌ها هزار ایزدی ۱۰ روز بدون آب و غذای کافی در این کوهستان در محاصره بودند عملیات بازپس گیری سنجار با پشتیبانی هوایی از سوی ائتلاف ضد داعش آغاز شد و در مرحله اول مناطق پیرامونی شهرستان سنجار و شهر زمار از دست داعش خارج شد. مسعود بارزانی شخصاً فرماندهی این عملیات را برعهده داشت.

به لحاظ جغرافیایی منطقه سنجار در شمال غرب موصل واقع است و از توابع استان نینوا محسوب می‌شود. اهمیت کوهستان‌های سنجار در این است که نیروهای پیشمرگه توانسته بودند سیطره خود براین منطقه را تکمیل کنند می‌تواند

سیطره بر سنجار به این معنی بود که می‌تواند قبضه امنیتی بر بخش وسیعی از مرزهای عراق و سوریه از ربیعه گرفته تا مرزهای الانبار شمالی را تثبیت کند.

نیروهای پیشمرگ پس از تصرف سنجار اعلام کردند که چند گور دسته جمعی از جمله یک گور که بیش از ۷۰ جسد از شهروندان ایزدی در آن دفع شده بود کشف کردند.

در اکتبر ۲۰۱۷ نیروهای دولتی عراق شهر سنجار را به کنترل نظامی خود درآورده‌اند.[۳]

پیشینه[ویرایش]

در دشت سنجار بیش از ۲۰۰ کاوشگاه باستانی یافت شده‌است، از آن جمله مکان‌هایی مربوط به تمدن‌های شش‌هزارسالهٔ حسونه، حلف و عُبَید. منطقه شنگال از نگاه تاریخ باستان در محدودهٔ فرهنگ عبید واقع شده‌است.

نزهةالقلوب، ص ۱۰۵ در بارهٔ سنجار می‌نویسد: سنجار از دیار ربیعه است و از اقلیم چهارم. دور بارویش سه هزار و دویست گام است از سنگ و گچ کرده‌اند و بر روی کوهی نهاده‌است بر جانب قبله و چنان افتاده‌است که بام‌های هر رسته خانه‌ها زمین کوی یک رستهٔ دیگر است. باغستان فراوان دارد و سماق و زیتون و انجیر و میوه‌های فراوان دارد و حقوق دیوانیش صد و چهل و هفت هزار و پانصد دینار است.[۴]

منتهی‌الارب دربارهٔ این شهر آورده‌است: شهری است مشهور به سه روزه راه از موصل به بین‌النهرین. محمد ابراهیم بن ساعد بخاری از آن‌جا است.[۴]

سنجار در قرن چهارم بارویی داشت از سنگ و حول و حوش آن بسیار آباد و پربرکت بود. مقدسی از نجارها و تُرنج و نارنج آن شهر تمجید نموده گوید درخت خرمای زیاد دارد. در روایات اسلامی ذکر شده که کشتی نوح در کوه سنجار به زمین برخورد کرد سپس به سیر خود ادامه داده سرانجام روی کوه جودی در جانب خاوری دجله قرار یافت. یاقوت گوید چنانکه می‌گویند در شهر سنجار بود که آخرین سلاطین سلجوقی سلطان سنجر پسر ملکشاه متولد گردید. سنجار به قول قزوینی در قرن هفتم گرمابه‌های معروفی داشت که کف آن‌ها موزاییک و سقف آن‌ها شیشه‌های رنگین بود.[۵]

وجه تسمیه[ویرایش]

نام این شهر در زبان کردی شنگال است اما حکومت مرکزی عراق تا مدت‌ها تلفظ عربی آن یعنی سنجار را رسمی می‌دانست. از ۲۵ مه ۲۰۱۶ با تصویب شورای شهر سنجار و شورای استان نینوا نام شهر به‌صورت رسمی به شنگال تغییر یافته بود.[۶]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «world-gazetteer.com: Iraq: largest cities and towns and statistics of their population». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱ اکتبر ۲۰۰۷.
  2. Jihadists Rout Kurds in North and Seize Strategic Iraqi Dam By Tim Arango. August 7, 2014
  3. نیروهای دولتی عراق شهر سنجار را از کردها گرفتند بی‌بی‌سی فارسی
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ لغت‌نامهٔ دهخدا: سنجار
  5. لسترینج، گای (۱۳۹۳). جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی. تهران: علمی و فرهنگی. ص. ۱۰۶. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۴۵-۱۰۵-۸.
  6. خبرگزاری کردپرس: تغییر نام شهر سنجار در استان نینوای عراق به شنگال؛ بازدید در ۲۵ مه ۲۰۱۶.