پرش به محتوا

سیرت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Siirt
شهرداری
View of Siirt
View of Siirt
Siirt در ترکیه واقع شده
Siirt
Siirt
موقعیت در ترکیه
مختصات: ۳۷°۵۵′۳۰″ شمالی ۴۱°۵۶′۴۵″ شرقی / ۳۷٫۹۲۵۰۰°شمالی ۴۱٫۹۴۵۸۳°شرقی / 37.92500; 41.94583
کشورترکیه
استانSiirt
ناحیهSiirt
حکومت
 • Elected Mayorصوفیا آلاقاش (حزب برابری و دمکراسی خلق‌ها) (elect-mayor) (deposed)
کمال قیزیل‌قایا (trustee)
جمعیت
 (۲۰۲۱)[۱]
۱۶۰۳۴۰
منطقهٔ زمانییوتی‌سی+۳ (TRT)
وبگاهwww.siirt.bel.tr

سیرت یا سِعْرِد[۲][۳] (ترکی استانبولی: Siirt; عربی: سِعِرْد‎، ت. «Veleye»; ارمنی: Սղերդ، ت. «S'gherd»; سریانی: ܣܥܪܬ‎، ت. «Siirt»;[۴] کردی: Sêrt‎[۵]) شهری است در کشور ترکیه که در استان سعرد واقع شده است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۲۲٬۴۶۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۲۷٬۳۲۷ نفر می‌باشد.[۶][۷]

نام

[ویرایش]

نام سِعْرِد[۸] برای این منطقه در منابع قدیمی‌تر و جدیدتر فارسی و عربی ثبت شده است. لغت‌نامه دهخدا ذیل مدخل «اسعرد» تصریح می‌کند که «اسعرد (اِخ) سعرد. نام شهری است» و برای اطلاعات بیش‌تر به منابعی چون منتهی‌الارب و قاموس الاعلام ترکی ارجاع می‌دهد. این بیان نشان می‌دهد که در فرهنگ‌ها و جغرافی‌نامه‌های کهن، این شهر و منطقه را با املای سعرد می‌شناخته‌اند.[۹] در واقع، تلفظ عثمانی/عربی این شهر «سِغِرد» بوده که به صورت سعرد (یا گاهی «سعرت») در متون تاریخی آمده است. به عنوان نمونه، در منابع تاریخی اسلامی از فتح این منطقه در صدر اسلام توسط خالد بن ولید یاد شده و نام آنجا را سعرد نوشته‌اند. نیز کاتب چلبی جهانگرد عثمانی در سیاحت‌نامه خود از شهر و نواحی سعرد با همین نام یاد و آن را توصیف کرده است. در شرح تاریخچه ولایت بطمان آمده است که در دوره عثمانی «این نواحی جزو سنجق سعرد، یکی از ۲۴ سنجق ایالت دیاربکر، بود و در اوایل دوره جمهوریت… روستای الوه… جزو قضای المدین، در ولایت جدید سعرد، شد».[۱۰]

این شواهد تاریخی تأیید می‌کنند که کاربرد نام سعرد برای این شهر/استان در سنت نگارش فارسی ریشه‌دار و مستند است.

در گفتمان رسمی امروز ایران نیز این استان را «سعرد» می‌نامند. برای مثال، خبرگزاری رسمی ایرنا در گزارشی از درگیری‌های جنوب‌شرق ترکیه، از این نام استفاده کرده است.[۱۱] همچنین در دیگر متون خبری و دیپلماتیک فارسی (ترجمه اخبار آناتولی، گزارش‌های سفارتخانه‌ها و غیره) معمولاً نام این استان را به صورت سعرد ذکر می‌کنند.

مردم

[ویرایش]

بیشتر مردم این شهر کرد کرمانج (از جمله اقلیت کوچکی از ایزدیان) هستند. همچنین اقلیتی از اعراب محلمی نیز بخشی از جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند.[۱۲][۱۳]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ "31 ARALIK 2021 TARİHLİ ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ (ADNKS) SONUÇLARI" (XLS). TÜİK (به ترکی استانبولی). Retrieved 16 December 2022.
  2. ↑ دانشنامه آزاد فارسی: سِعْرِد، (در لفظ ترکی: سیرت) شهری قدیمی در دیار ربیعه، در جنوب شرقی ترکیهٔ کنونی. برخی بنای این شهر را به یزدگرد ساسانی اول نسبت داده‌اند. شهر سعرد کوهستانی است و آثار و بقایای دوره‌های اورارتویی، آشوری، بابلی، ایران باستان، رومی، بیزانسی، سلجوقی و عثمانی در آن جا یافت شده است. مسلمانان به فرماندهی خالد بن ولید بر این محل مسلط شدند. مدتی مجدداً زیر سیطرهٔ روم شرقی درآمد و پس از جنگ ملازگرد به دست سلجوقیان افتاد و بعد از آن‌ها ترکان عثمانی شهر را به تصرّف خود درآوردند. منارهٔ مسجدی از عهد سلجوقی، مقبرهٔ ابراهیم حقّی، مؤلف معرفت نامه، و بقعهٔ عبدالرحمان بن عوف در آن جا واقع است. در اواخر قرن ۱۹ ارامنهٔ منطقه شوریدند، اما حکومت عثمانی آنان را سرکوب کرد. کاتب چلبی در سیاحت نامهٔ خود این شهر و نواحی اطراف آن را توصیف کرده است.
  3. ↑ News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند.
  4. ↑ Thomas A. Carlson et al., “Siirt — ܣܥܪܬ ” in The Syriac Gazetteer last modified December 9, 2016, http://syriaca.org/place/188.
  5. ↑ Adem Avcıkıran (2009). Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî (PDF) (به ترکی استانبولی و کردی). p. 57. Retrieved 17 December 2019.
  6. ↑ "City, town and village population" (به انگلیسی). TURKISH STATISTICAL INSTITUTE. Archived from the original on 5 December 2012. Retrieved 6 May 2012.
  7. ↑ "Turkey: largest cities and towns and statistics of their population" (به انگلیسی). World Gazetteer. Archived from the original on 5 December 2012. Retrieved 6 May 2012.
  8. ↑ الهه باغبان. “نقشه ترکیه. ” Findatour.co. فاینداتور، December 11, 2021. https://www.findatour.co/blog/travel-tips-guide/نقشه-ترکیه.
  9. ↑ دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی. “دانشنامه جهان اسلام، ” 2025. https://rch.ac.ir/news/Details/98#:~:text=برخی%20از%20مقالات%20مجلد%20بیست، ع)،
  10. ↑ متین تونْجَل (د.ا.د. ترک. “دانشنامه جهان اسلام. ” دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی، March 21, 2016. https://rch.ac.ir/article/Details/6833#:~:text=جزو%20سنجق‌%20سعرد،%20یکی‌%20از، در%20نتیجه‌%20الوه‌%20به‌%20بشیری.
  11. ↑ News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند.
  12. ↑ «Kurdistan - Kurdish Conflict». دریافت‌شده در ۱۲ مارس ۲۰۱۴.
  13. ↑ «انتقاد تند اردوغان از نامزدهای نزدیک به پ.ک. ک». کردپرس. ۲۱ اسفند ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۲ مارس ۲۰۱۴.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سیرت&oldid=42513932»