سفر به مرکز زمین
 | |
| نویسنده(ها) | ژول ورن |
|---|---|
| عنوان اصلی | Voyage au centre de la Terre |
| تصویرگر(ها) | ادوار ریو |
| طراح جلد | ادوار ریو |
| کشور | فرانسه |
| زبان | فرانسوی |
| گونه رسانه | چاپی |
| شمار صفحات | ۱۸۳ |
| شابک | شابک ۰−۴۸۶−۴۴۰۸۸−۵ |
| پس از | ماجراهای کاپیتان هاتراس |
| پیش از | از زمین تا کره ماه |
سفر به مرکز زمین (فرانسوی: Voyage au centre de la Terre) رمانی علمی–تخیلی از ژول ورن است. داستان این رمان در مورد یک پروفسور آلمانی به نام اوتو لیدانبراک است که معتقد است که برخی دالانهای گدازه به سمت مرکز زمین میروند. او به همراه برادرزادهاش اکسل و هانس که راهنمای آنهاست از آتشفشانی در ایسلند پایین میروند و با ماجراهای متعددی مانند حیوانات ماقبل تاریخ و خطرهای طبیعی مواجه میشوند تا اینکه در نهایت در جنوب ایتالیا در استرومبولی دوباره به سطح زمین بازمیگردند.
دستهٔ ادبیات زیرزمینی مدتها پیش از ورن وجود داشت. با این حال، تمایز رمان او در بهرهگیری دقیق از دانش ویکتوریایی و نقش خلاقانهاش در شکلگیری زیرگونهٔ علمیتخیلیِ سفر در زمان بود — نوآوری ورن این بود که ایدهٔ وجود جهانی پیشاتاریخی را در دل دنیای امروزی مطرح کرد. «سفر به مرکز زمین» الهامبخش نویسندگان بسیاری شد، از جمله آرتور کانن دویل در رمان «دنیای گمشده»، ادگار رایس باروز در مجموعهٔ «پلوُسیدار»،[۱] و جی. آر. آر. تالکین در «هابیت».[۲]
داستان
[ویرایش]ماجرا در مه ۱۸۶۳، در خانهٔ پروفسور اتو لیدنبروک[۳] در هامبورگ، آلمان آغاز میشود. او و برادرزادهاش، اکسل، هنگام ورقزدن یک نسخهٔ اصلی خطی از ایسلند که به ساگاهای باستانی مربوط بود، به یادداشتی رمزی به خط رونی برمیخورند که در کنار نام یک کیمیاگر ایسلندی سدهٔ شانزدهم به نام آرنه ساکنوسم نوشته شده است. ترجمهٔ یادداشت چنین است:
به دهانهٔ کوه آتشفشانی اسنافلس یوکول برو، جایی که سایهٔ اسکارتیس درست پیش از آغاز ژوئیه آن را نوازش میکند، ای مسافر جسور، و به مرکز زمین خواهی رسید. من چنین کردهام. آرنه ساکنوسم
لیدنبروک بیدرنگ عازم ایسلند میشود و اکسل بیمیل نیز همراهش میرود. پس از سفری کوتاه از راه کیل و کپنهاگ، به ریکیاویک میرسند. در آنجا یک شکارچی مرغ اِیدر به نام هانس بیلکه را که به دانمارکی سخن میگوید، بهعنوان راهنما استخدام میکنند و سپس به سوی دامنهٔ اسنفلسیوکول رهسپار میشوند.
در اواخر ژوئن به آتشفشان میرسند و به اعماق زمین فرو میروند، جایی که با خطرات و پدیدههای شگفت روبهرو میشوند. پس از انتخاب مسیری نادرست، بیآب میشوند و اکسل نزدیک است جان ببازد، اما هانس با یافتن رود زیرزمینی و جاری ساختن جریانی که بعدها «هانسباخ» نام میگیرد، جان همه را نجات میدهد.
آنها مسیر هانسباخ را دنبال میکنند و پس از پیمودن مسافت بسیار، به جهانی زیرزمینی میرسند. در این مسیر، اکسل دوباره نزدیک به مرگ میشود و با زخمهای شدید خود را به لیدنبروک و هانس میرساند. سپس مسافران با استفاده از چوب نیمهسنگیشده یک کلک میسازند و به دریا میزنند. در آنجا با ماهیان پیشاتاریخی و خزندگان غولپیکر دریایی همعصر دایناسورها روبهرو میشوند. طوفانی مهیب نزدیک است کلک را نابود کند، اما آنان را به گورستان عظیم فسیلها میاندازد که شامل استخوانهای خزندهبال، بزرگدد و ماموت و حتی پیکر یک انسان است.
لیدنبروک و اکسل به جنگلی با پوشش گیاهی ابتدایی از دوران سوم پا میگذارند و در آنجا با شگفتی انسانی غولآسا با بیش از دوازده پا قد میبینند که مانند یک چوپان از گلهای ماموت نگهداری میکند. از بیم دشمنی او جنگل را ترک میکنند.
کاوشگران مسیر خود را ادامه میدهند تا راهی را بیابند که ساکنوسم نشانهگذاری کرده است، اما این راه بر اثر ریزش مسدود شده. آنان تصمیم میگیرند با استفاده از پنبه باروتی سنگ را منفجر کنند. برای در امان ماندن، کلک را به دریا میبرند. پس از انفجار، به شکافی بیانتها کشیده میشوند که آب دریا با شدت در آن فرو میریزد. پس از ساعاتی سقوط، ناگهان مسیر برعکس میشود و کلک درون دهانهٔ آتشفشانی بالا میرود و سرانجام در اثر فوران از دهانهٔ استرومبولی، جزیرهای آتشفشانی در نزدیکی سیسیل، به بیرون پرتاب میشوند.[۴]
سهگانه به آلمان بازمیگردند و مورد استقبال قرار میگیرند. پروفسور لیدنبروک بهعنوان یکی از دانشمندان بزرگ روزگار شناخته میشود، اکسل با معشوقهاش گراوبن ازدواج میکند و هانس به زندگی آرام خود در ایسلند بازمیگردد.
شخصیتهای اصلی
[ویرایش]پروفسور اتو لیدنبروک: استاد آلمانی فلسفه، شیمی، زمینشناسی، کانیشناسی و علوم دیگر در دبیرستان یوهانهاوم، توصیفشده بهعنوان یک «زمینشناس پیر، تندخو و ناخوشایند».[۵]
اکسل: برادرزادهٔ لیدنبروک و دانشجویی جوان که نامزد دارد.[۵]
هانس بیلکه: شکارچی مرغ اِیدر ایسلندی که بهعنوان راهنما استخدام میشود؛ توانا و خونسرد، با توصیف «بردبار».[۵]
گراوبن: دخترخواندهٔ لیدنبروک و معشوقهٔ اکسل، اهل ویرلانده.
مارتا: خدمتکار و آشپز خانهٔ لیدنبروک.
پسزمینه و دانش علمی
[ویرایش]در اوت ۱۸۵۹، ژول ورن به اسکاتلند سفر کرد و ادینبرو، قلعه و ویژگیهای زمینشناسی آن، از جمله صندلی آرتور و کاسل راک را دید که بعدها بر نوشتارش اثر گذاشت.[۶] «سفر به مرکز زمین» مطابق با دانش علمی میانهٔ قرن نوزدهم نوشته شد.[۷] برای نمونه، اینکه چرا گروه هنگام نزدیکشدن به اعماق پوستهٔ زمین با گرمای زیاد مواجه نمیشوند، بر اساس نظریههای همفری دیوی در زمینپیرایش توضیح داده میشود که بعدها رد شد.[۷] با این حال، ورن برای درک زمینشناسی و دیگر جنبههای علمی از اثر تازهمنتشرشدهٔ لویی فیگیه بهنام «زمین پیش از طوفان» (۱۸۶۳) بهره برد.[۸] همچنین او با شارل ژوزف سنتکلر دوویل، زمینشناس برجستهٔ متخصص در پدیدههای لرزهای و کسی که به استرومبولی فرود آمده بود، دوستی برقرار کرد.[۵] لئونارد نیموی در ویرایش سیگنت مینویسد که ورن «تقریباً هر عنصر مهم در داستان را از اندیشههای علمی، جغرافیایی، ادبی و فلسفی روزگار خود وام گرفته است».[۹] منبع سند رمزی رونیک ساکنوسم نیز الهامگرفته از داستان «حشرهٔ طلایی» اثر ادگار آلن پو (۱۸۴۳) و توصیف رونیک در کتاب «L'univers pittoresque» (۱۸۴۵) بود.[۵] شخصیت مارتا (خدمتکار لیدنبروک) برگرفته از خدمتکار خانوادهٔ ورن، ماتورین پاریس، در دوران کودکی او بود.[۱۰] گفته میشود لیدنبروک در واقع طنزی از پدر ورن، پیر ورن، بود.[۵] نام او نیز احتمالاً ادای دِینی به فریدریش لیندنبراگ، کتابدوست آلمانی سدهٔ هفدهم بود.[۵] ورن میان ژانویه تا اوت ۱۸۶۴، این تأثیرها را در هم آمیخت و رمان را نوشت.[۵]
انتشار و ویرایشها
[ویرایش]
دستنوشتهٔ اصلی رمان در مجموعهای خصوصی در آمریکا نگهداری میشود.[۱۱] نخستین نسخههای فرانسوی در سالهای ۱۸۶۴ و ۱۸۶۷ بهوسیلهٔ انتشارات ژ. هتزل منتشر شدند. نسخهٔ ۱۸۶۷ شامل دو فصل تازه بود که مباحث پیشاتاریخی را پررنگتر میکرد.[۱۲]
برای خوانندگان غیر فرانسوی، اثر به زبانهای گوناگون ترجمه شد.[۱۳] نخستین ترجمهٔ انگلیسی در سال ۱۸۷۱ در لندن به دست ناشری ناشناس منتشر شد و عنوان «سفری به مرکز زمین» گرفت. این نسخه با تغییرات بسیار، نامها را دگرگون و جزئیات فراوانی را بازنویسی کرد.[۱۴]
در ۱۸۷۷ نسخهای دیگر با عنوان «سفری به درون زمین» به ترجمهٔ فردریک مالسون منتشر شد که وفادارتر بود، هرچند آن هم تغییراتی در جزئیات داشت.[۱۵] در همان سال، نویسندهای به نام لئون دلمس از ورن بهخاطر شباهت داستان با اثر خودش شکایت کرد، اما دادگاه ادعای او را رد کرد.[۱۶]
در دوران جدید، دو ترجمهٔ انگلیسی برجسته منتشر شده است: یکی توسط فرانک وین همراه با یادداشتهای پیتر کاگمن در ۲۰۰۹ و دیگری توسط متیو جوناس در ۲۰۲۲. پیشتر نیز رابرت بالدیک ترجمهای برای پنگوئن کلاسیکز در ۱۹۶۵ ارائه کرده بود.
منابع
[ویرایش]- ↑ D'Ammassa, Don (2015-04-22). Encyclopedia of Science Fiction. Infobase Learning. ISBN 978-1-4381-4062-9.
- ↑ Hooker, Mark (2014). The Tolkienaeum: Essays on J.R.R. Tolkien and his Legendarium. Llyfrawr. pp. 1–12. ISBN 978-1-49975-910-5.
- ↑ Butcher 2006, p. xix-xx.
- ↑ Adams 2005, p. 7-8.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ Butcher 2006, p. 158-159.
- ↑ Butcher 2006, p. 134.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Debus, Allen A. (2006-11-01). "Re-Framing the Science in Jules Verne's Journey to the Center of the Earth". Science Fiction Studies. 33 (Part 3): 405–420. doi:10.1525/sfs.33.3.405. ISSN 0091-7729. Retrieved 2025-09-09.
- ↑ Breyer, John; Butcher, William (2003). "NOTHING NEW UNDER THE EARTH: THE GEOLOGY OF JULES VERNE'S". Earth Sciences History. Temporary Publisher. 22 (1): 36–54. ISSN 0736-623X. JSTOR 24136985. Retrieved 2025-09-09.
- ↑ "Journey to the center of the earth, Signet Classic Edition" (PDF). Penguin RandomHouse. Retrieved 2025-09-09.
- ↑ Butcher 2006, p. 11.
- ↑ Butcher 2006, p. 327.
- ↑ Butcher 2006, p. 183.
- ↑ Butcher 2006, p. xxi.
- ↑ Verne, Jules (18 July 2006) [1871]. A Journey to the Centre of the Earth – via Project Gutenberg.
- ↑ Verne, Jules (1 February 2003). A Journey into the Interior of the Earth – via Project Gutenberg.
- ↑ Butcher 2006, p. 250.
کتابشناسی
[ویرایش]- Butcher, William (2006). Jules Verne. New York: Da Capo Press. ISBN 1-56025-854-3.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
| |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانههای ملی | |
| سایر | |
- سفر به مرکز زمین
- ادبیات داستانی در ۱۸۶۳ (میلادی)
- بناهای زیرسطحی داستانی
- رمانها درباره دایناسورها
- رمانهای ژول ورن
- رمانهای سده ۱۹ (میلادی)
- رمانهای علمی تخیلی ۱۸۶۴ (میلادی)
- رمانهای علمی تخیلی دهه ۱۸۶۰ (میلادی)
- رمانهای علمی-تخیلی فرانسه
- رمانهای علمی-تخیلی مورد اقتباس در فیلمها
- رمانهای فرانسوی ۱۸۶۴ (میلادی)
- رمانهای فرانسوی سده ۱۹ (میلادی)
- رمانهای فرانسوی مورد اقتباس در فیلمها
- رمانهای فرانسوی مورد اقتباس در نمایشنامهها
- رمانهای مورد اقتباس در بازیهای ویدئویی
- رمانهای مورد اقتباس در برنامههای رادیویی
- رمانهای مورد اقتباس در کمیکها
- رمانهای مورد اقتباس در مجموعههای تلویزیونی
- رمانهای واقعشده در ایسلند
- رمانهای واقعشده در پیشاتاریخ
- رمانهای واقعشده در سیسیل
- رمانهای واقعشده در هامبورگ
- رمزنگاری در ادبیات داستانی