راینر ورنر فاسبیندر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
راینر ورنر فاسبیندر
PER51895 061.jpg
زاده ۱۹۴۵
باد وریسهوفن، بایرن
درگذشته ۱۹۸۲ (۳۷ سالگی)
مونیخ،  آلمان غربی
نام دیگر Rainer Werner Maria Fassbinder
ملیت آلمانی
زمینه فعالیت کارگردان و بازیگر
سال‌های فعالیت ۱۹۶۵–۱۹۸۲
صفحه در وب‌گاه IMDb

راینر ورنر فاسبیندر (به آلمانی: Rainer Werner Fassbinder) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر آلمانی بود. او یکی از کلیدی‌ترین فیلمسازان سینمای نوین آلمان پس از جنگ جهانی دوم به شمار می‌رود.[۱]

زندگی‌نامه[ویرایش]

راینر ورنر فاسبیندر در ۳۱ مه ۱۹۴۵ در شهر باد وریسهوفن از شهرهای ایالت بایرن به‌دنیا آمد. او تنها فرزند پدری پزشک به نام هلموت و مادری مترجم به اسم لایزولاته بود. فاسبیندر شش ساله بود که پدر و مادرش از هم جدا شدند و به این ترتیب وی مدتی نزد مادرش زندگی کرد. فاسبیندر در شهر مونیخ به دبیرستان رفت. شانزده ساله بود که تحصیل در دبیرستان را رها کرد و دو سال در دفتر پدرش کار کرد.[۲] در سال‌های پایانی دههٔ پنجاه مدام به سینما می‌رفت و همزمان با شرکت در کلاس‌های آموزش بازیگری، نخستین فیلم‌های کوتاهش را به‌نام‌های خیابان‌گرد در سال ۱۹۶۵ و هرج و مرج کوچک در سال ۱۹۶۶ ساخت.[۳]
فاسبیندر در اواخر عمرش به طرز روزافزونی به الکل و مخدر روی آورد و سرانجام در تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲ و در ۳۷ سالگی درگذشت.

فعالیت سینمایی[ویرایش]

در حدود اندکی بیش از یک دهه فعالیت سینمایی‌اش یعنی در فاصله سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۲ او بیش از ۴۰ فیلم کارگردانی کرد، ضمن آن که همزمان در تئاتر و موسیقی نیز فعال بود. فعالیت حرفه‌ای خود را در تئاتر با پایه‌گذاری گروه آنتی‌تئاتر و با تأثیر از لیوینگ‌تئاتر جولیان بک آغاز کرد. فاسبیندر در آغاز متأثر از تجربه تئاتری‌اش و نیز فیلمسازان موج نو، سبکی سرد و کمینه‌گرا به وجود آورد که نمونه‌هایش را در «عشق سردتر از مرگ است»، «کاتزلماخر» (۱۹۶۹)و یا وایتی می‌توان دید. سپس با توجه‌اش به «داگلاس سیرک»، ملودرامهای آمریکایی به عنوان منبع الهام او قرار گرفت و دایره مخاطبین‌اش را گسترده کرد. تاجر چهارفصل (۱۹۷۲) و «علی: ترس روح را می‌خورد» (۱۹۷۴) محصول این دوران‌اند.
فیلم وایتی یکی دیگر از فیلم‌های این کارگردان است که در آن به نژادپرستی، بایسکشوالیته و وجود رذیلت در تمام انسان‌ها می‌پردازد در فیلم وایتی عناصر ضد تئاتری به وضوح دیده می‌شود این کارگردان با اینکه نقش کلیدی ای در سینمای آلمان داشت اما جایگاهی درخور فیلمهایش کسب نکرد و به او و آثارش بی‌توجهی شد البته در بین مردم آلمان او بیش‌تر به سبب آثار تلویزیونی‌اش (از جمله «میدان الکساندر برلین») و سبک زندگی و شخصیت «متفاوت» اش شناخته شده بود.

مضامین اصلی[ویرایش]

بحران‌های عمیق دو جانبه روانی/اجتماعی به ویژه در ارتباط با جنسیت و اقلیت‌ها و اغلب تلفیق آن‌ها با هم در لابه‌لای زندگی روزمره در آثارش به وفور به چشم می‌خورند، اما هم جنس گرایی و اقلیت‌های جنسی در چهار فیلم از آثار او به ویژه بدل به مضمونی روشن می‌شود. «اشک‌های تلخ پترا فون کانت» (۱۹۷۲) که به زندگی یک طراح مُد و رابطه او با دستیارش می‌پردازد، «فاکس و دوستانش» (۱۹۷۴) که صریح‌ترین بیان هم جنس گرایی در جامعه معاصر را با بازی خود فیلمساز به تصویر می‌کشد. «در سالی با ۱۳ ماه» (۱۹۷۸) دربارهٔ یک ترنس و سرگردانی او بین دو جنس است؛ و سرانجام «کرل» (۱۹۸۲) اقتباسی دیدنی از نمایش «ژان ژنه» به همین نام. با همه این تفاسیر می‌توان گفت آلمان به طور کلی دست‌مایه اصلی کارهای اوست. فاسبیندر فیلم یا نمایشنامه‌ای ندارد که به آلمان مربوط نشود. بسیاری از منتقدان او را از نظر پرداختن مفصل به آلمان با هاینریش بل مقایسه می‌کنند.

فیلم‌ها[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی
۱۹۶۹ عشق سردتر از مرگ است Love Is Colder Than Death
۱۹۶۹ دلال محبت Katzelmacher
۱۹۷۰ سرباز آمریکایی The American Soldier
۱۹۷۱ وایتی Whity
۱۹۷۱ تاجر چهارفصل The Merchant of Four Seasons
۱۹۷۲ اشک‌های تلخ پترا فون کانت The Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۳ نورا هلمر Nora Helmer
۱۹۷۳ مارتا Martha
۱۹۷۴ علی: ترس روح را می‌خورد Ali: Fear Eats the Soul
۱۹۷۴ افی بریست Effi Briest
۱۹۷۵ فاکس و دوستانش Fox and His Friends
۱۹۷۵ ترس از ترس Fear of Fear
۱۹۷۶ رولت چینی Chinese Roulette
۱۹۷۸ ناامیدی Despair
۱۹۷۸ در سالی با سیزده قمر In a Year With 13 Moons
۱۹۷۹ ازدواج ماریا براون The Marriage of Maria Braun
۱۹۸۰ میدان الکساندر برلین Berlin Alexanderplatz
۱۹۸۱ لی‌لی مارلین Lili Marleen
۱۹۸۱ لولا Lola
۱۹۸۲ ورونیکا فوس Veronika Voss
۱۹۸۲ کرل Querelle

نمایشنامه‌ها[ویرایش]

سال عنوان فارسی عنوان انگلیسی
۱۹۶۶ فقط یک تکه نان
(ترجمه شده به فارسی محمود حسینی‌زاد، ۱۳۹۵)
Only a Slice of Bread
۱۹۶۶ قطرات آب بر سنگ‌های سوزان (فیلم شده توسط فرانسوا اوزون) Water Drops on Burning Rocks
۱۹۶۸ دلال محبت (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴) Katzelmacher
۱۹۶۸ آژاکس (بر اساس نمایشنامه‌ای به همین نام نوشته سوفوکل) Ajax
۱۹۶۸ سرباز آمریکایی The American Soldier
۱۹۶۹ هرج‌ومرج در بایرن Anarchy in Bavaria
۱۹۶۹ قهوه‌خانه (بر اساس نمایشنامه‌ای از کارلو گولدونی) Coffeehouse
۱۹۶۹ گرگ‌نما Werewolf
۱۹۷۱ خون در گلوی گربه (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴) Blood on a Cat’s Neck
۱۹۷۱ اشک‌های تلخ پترا فون کانت The Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۱ آزادی بره‌من Bremen Freedom
۱۹۷۳ بی‌بی (بر اساس نمایشنامه‌ای از هاینریش مان) Bibi
۱۹۷۵ آشغال، شهر و مرگ Garbage, the City and Death

پانویس[ویرایش]

  1. «نمایش 'بعل' پس از ۴۴ سال، فیلم نابغه‌های جوان سینمای آلمان». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۵ اسفند ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۴. 
  2. «فاسبیندر؛ منتقد جامعهٔ آلمان». رادیو زمانه، ۳ تیر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۴. 
  3. نیما حسین‌پور. «نگاهی به زندگی و آثار راینر ورنر فاسبیندر». اثر. بازبینی‌شده در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۴. 

منابع[ویرایش]