دویدن
دویدن روشی از جابهجایی زمینی است که انسانها و دیگر جانوران بهوسیلهٔ آن با سرعت بر روی پا حرکت میکنند. دویدن دارای مرحلهای هوایی است که در آن، در بخشی از حرکت، هر دو پا یا همهٔ پاها از زمین جدا هستند؛ هرچند استثناهایی نیز وجود دارد. این ویژگی در برابر راه رفتن قرار میگیرد که شکل آهستهتری از حرکت است و در آن دستکم یک پا همواره با زمین در تماس است. اصطلاح «دویدن» میتواند به طیف گوناگونی از سرعتها، از دو آهسته تا دو سرعت، اشاره داشته باشد. همهٔ شکلهای دویدن شامل مراحل پایهٔ یکسانی هستند: مرحلهٔ اصلی پیشرانی که در آن فرد با بیشترین نیرو و با هدایت یک پا خود را به جلو میراند؛ مرحلهٔ جایگذاری پا که در آن پا را روی زمین قرار میدهد، هرگونه ضربه را جذب میکند و بدن خود را پایدار میسازد؛ در این مرحله تعادل خود را دوباره به دست میآورد و انرژی را بازیابی میکند؛ سپس مرحلهٔ جدیدی از پیشرانی را آغاز میکند، این بار با پای دیگر. این توالی ادامه مییابد و در مجموع جریانی از کنشها را تشکیل میدهد که الگوی حرکتی دونده را شکل میدهد. دویدن بهعنوان در دسترسترین ورزش جهان توصیف شده است.
در علوم ورزشی، تحلیل دویدن میتواند شامل دستهبندی الگوی حرکتی یک فرد به مراحل متعدد و شناسایی عوامل گوناگون دخیل در آن باشد. برای نمونه، از دیدگاه مکانیک فنر-جرم، تغییرات انرژی جنبشی و انرژی پتانسیل در طول یک گام دویدن همزمان رخ میدهند و ذخیرهٔ انرژی از طریق زردپیهای فنری و خاصیت کشسانی غیرفعال ماهیچهها انجام میشود.
دویدن در انسان با بهبود سلامت و امید به زندگی ارتباط دارد. دویدن رقابتی از جشنوارههای مذهبی در مناطق گوناگون پدید آمد. سوابق مسابقات رقابتی به بازیهای تیلتیان در ایرلند بازمیگردد، در حالی که نخستین بازیهای المپیک باستانی ثبتشده در دوران باستان برگزار شد. این فرضیه مطرح شده است که نیاکان انسان توانایی دویدن در مسافتهای طولانی را به دست آوردهاند؛ احتمالاً برای شکار جانوران.
تاریخچه
[ویرایش | اشتراکگذاری]

گمان میرود دویدن انسان دستکم چهار و نیم میلیون سال پیش، از توانایی استرالیاپیتکوس، نیای اولیهٔ انسان که ظاهری شبیه کَپیان داشت، برای راه رفتن قائم بر روی دو پا تکامل یافته باشد.
انسانهای اولیه به احتمال زیاد از طریق شکار تعقیبی جانوران به دوندگان استقامتی تبدیل شدند؛ در این شیوه، شکارچی جانور را دنبال و تعقیب میکرد تا زمانی که شکار از فرار کردن بر اثر خستگی شدید ناتوان میشد و در نتیجه دچار «میوپاتی ناشی از تعقیب» میگردید. همچنین ویژگیهای انسانی مانند رباط پسگردنی، غدد عرق فراوان، زردپی آشیل، مفصلهای بزرگ زانو و ماهیچه سرینی بزرگ، تغییراتی دانسته شدهاند که در نتیجهٔ این نوع فعالیت پدید آمدهاند. این نظریه در ابتدا بر پایهٔ شواهد فیزیولوژیکی تطبیقی و عادات طبیعی جانوران هنگام دویدن مطرح شد و نشان میداد که این فعالیت احتمالاً روشی موفق برای شکار بوده است. شواهد بیشتری که از مشاهدهٔ شیوههای شکار امروزی به دست آمده نیز این احتمال را تأیید کرده است. بررسی علمی اسکلت ناریوکوتومه نیز شواهد بیشتری در حمایت از نظریهٔ کریر فراهم کرده است.
دویدن رقابتی از جشنوارههای مذهبی در مناطق گوناگونی مانند یونان، مصر، آسیا و دره کافتی شرق آفریقا در آفریقا پدید آمد. بازیهای تیلتیان، جشنوارهای ورزشی در ایرلند در بزرگداشت الههٔ تِلتیو، به سال ۱۸۲۹ پیش از میلاد بازمیگردد و یکی از نخستین سوابق دویدن رقابتی بهشمار میرود. خاستگاه المپیک و دو ماراتن در هالهای از اسطوره و افسانه قرار دارد، هرچند نخستین بازیهای ثبتشده در سال ۷۷۶ پیش از میلاد برگزار شدند. دویدن در یونان باستان را میتوان تا همین بازیهای سال ۷۷۶ پیش از میلاد پی گرفت.
> … گمان میکنم خورشید، ماه، زمین، ستارگان و آسمان، که هنوز هم خدایان بسیاری از بربرها هستند، تنها خدایانی بودند که هلنیهای بومی میشناختند. از آنجا که آنان همواره در حال حرکت و دویدن بودند، به سبب طبیعت دوندهٔ خود، «خدایان» یا «دوندگان» نامیده شدند.
— سقراط در افلاطون، «کراتیلوس»
فرهنگ دویدن در یونان باستان به مردان محدود نبود و این موضوع در داستان افسانهای آتالانتا نیز بازتاب یافته است. خواستگاران او باید در مسابقهای او را شکست میدادند، وگرنه جان خود را از دست میدادند. از آنجا که آتالانتا شکستناپذیر بود، همه شکست خوردند، جز هیپومنس که از کمک الههٔ ونوس یا آفرودیت برخوردار بود. او در طول مسابقه با انداختن سیبهای طلایی که ونوس به او داده بود، حواس آتالانتا را پرت کرد و آتالانتا برای برداشتن آنها خم شد. جزئیات این رویداد، شیوهٔ دویدنی را روشن میکند که در فرهنگ آن روزگار مؤثر دانسته میشد.
در دگردیسیها، نویسندهٔ رومی اووید روایت ونوس از آغاز مسابقه را چنین بیان میکند:
> شیپور آغاز مسابقه نواخته شد: هر دو، در حالی که خم شده بودند، به جلو جهیدند و با پاهای بالدار بر روی شنها میلغزیدند؛ آنچنان سبک که میتوانستند بر روی موجها بدوند بیآنکه صندلهایشان خیس شود، و بر روی کشتزارهای گندم بدوند بیآنکه ساقهای را خم کنند. صدای تشویق آنان را شنید: «برو، هیپومنس! خود را وقف کار کن، از تمام نیروی خود استفاده کن؛ برو، برو، پیروزی از آن توست!»
چنین مشارکتی از زنان در دویدن، در بازیهای هِرایی نیز نمود عینی پیدا کرد. این بازیها مجموعهای از رویدادها بودند که بلافاصله پیش از بازیهای المپیک باستانی برگزار میشدند و تنها زنان اجازهٔ شرکت در آنها را داشتند.
مورخ ای. نورمن گاردینر که در اوایل سدهٔ بیستم مینوشت، چنین بیان میکند:
> در این جشنواره، برای دختران جوان در سنین مختلف مسابقههایی برگزار میشد. مسیر آنان ۵۰۰ پا بود، یعنی یکششم کمتر از ورزشگاه مردان. دختران با موهای رها بر پشت خود میدویدند و جامهای کوتاه بر تن داشتند که تا اندکی پایینتر از زانو میرسید و شانهٔ راست آنان تا روی سینه برهنه بود. برندگان تاجهایی از زیتون و سهمی از گاوی که برای هرا قربانی شده بود دریافت میکردند. آنان همچنین حق داشتند تندیسهای خود را در هرایوم برپا کنند.
شرح
[ویرایش | اشتراکگذاری]
الگوی حرکتی دویدن را از نظر اندام تحتانی میتوان به دو مرحلهٔ ایستایی و نوسانی تقسیم کرد. این مراحل را میتوان به جذب، پیشرانی، نوسان آغازین و نوسان پایانی نیز تقسیم کرد. به دلیل ماهیت پیوستهٔ الگوی حرکتی دویدن، نقطهٔ مشخصی را نمیتوان بهعنوان آغاز آن در نظر گرفت. بااینحال، برای سادگی، فرض میشود که برخورد پا با زمین و جذب ضربه، آغاز چرخهٔ دویدن را در بدنی که از پیش در حال حرکت است مشخص میکنند.
اگرچه این مراحل در نوع خود متمایز هستند، تعیین دقیق محل پایان یک مرحله و آغاز مرحلهٔ دیگر میتواند دشوار باشد. معمولاً پذیرفته میشود که میان برخی مراحل مقداری همپوشانی وجود دارد و آنها بهطور همزمان رخ میدهند؛ بنابراین، شناسایی هر مرحله اغلب بر اساس تأکید بر یک جنبهٔ خاص صورت میگیرد، نه بر اساس انحصاری بودن وقوع آن.
برخورد پا با زمین
[ویرایش | اشتراکگذاری]برخورد پا با زمین زمانی رخ میدهد که بخش زیرین یا کف پا پس از مرحلهٔ شناوری، یعنی هنگامی که هر دو پا از زمین جدا هستند، برای نخستین بار با زمین تماس پیدا میکند. انواع رایج برخورد پا با زمین شامل برخورد با پیشپا، میانهٔ پا و پاشنه است. این انواع بهترتیب با تماس اولیهٔ پنجه و بخش جلویی پا، تماس همزمان بخش جلویی و پاشنهٔ پا، و تماس پاشنهٔ پا مشخص میشوند.
در این هنگام، مفصل ران از حالت بیشینهٔ خمشدگی در مرحلهٔ نوسانی پیشین، وارد مرحلهٔ بازشدگی میشود. برای جذب مناسب نیرو، مفصل زانو هنگام برخورد پا با زمین باید خمیده باشد و مچ پا باید اندکی جلوتر از بدن قرار گیرد. برخورد پا با زمین مرحلهٔ جذب ضربه را آغاز میکند، زیرا نیروهای ناشی از تماس اولیه در سراسر اندام تحتانی کاهش مییابند. دونده اطمینان حاصل میکند که پای او بهطور محکم روی زمین قرار گرفته و بدنش پایدار است، در حالی که حرکت پویا را ادامه میدهد. جذب نیرو همچنان ادامه پیدا میکند تا بدن از مرحلهٔ برخورد پا با زمین به مرحلهٔ میانهٔ ایستایی منتقل شود.
میانهٔ ایستایی
[ویرایش | اشتراکگذاری]میانهٔ ایستایی زمانی است که پایی که با زمین در تماس است، در حالت خمشدگی زانو، مستقیماً در زیر تنه، لگن و مفصل ران قرار دارد. در این مرحله و همچنین هنگام برخورد پا با زمین، دونده پس از مرحلهٔ شناوری پیشین که در آن هر دو پا برای لحظهای از زمین جدا بودند، تا حد امکان حس تعادل خود را دوباره به دست میآورد. از آنجا که این مرحله از نظر انرژی شدت کمتری نسبت به مرحلهٔ پیشرانی دارد، فرد تلاش میکند انرژی را نیز در فرایندی موسوم به بازیابی فعال دوباره به دست آورد.
مرحلهٔ پیشرانی با بازشدگی مفصل ران، بازشدگی مفصل زانو و خمشدن کفپایی مچ پا آغاز میشود. پیشرانی تا زمانی ادامه مییابد که پا در پشت بدن کشیده شود و لحظهٔ جدا شدن پنجه از زمین رخ دهد. این فرایند شامل بیشینهٔ بازشدگی مفصل ران، بازشدگی مفصل زانو و خمشدن کفپایی مچ پا است که در نتیجهٔ آن بدن به جلو رانده میشود و پا همزمان با آغاز نوسان اولیه از زمین جدا میشود.
مرحلهٔ پیشرانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]مرحلهٔ پیشرانی که از میانهٔ ایستایی تا جدا شدن پنجه از زمین رخ میدهد، برای درک چگونگی حرکت بدن به جلو اهمیت اساسی دارد. به زبان ساده، این مرحله شامل راندن بدن به جلو با پای پیشرو، در حالی است که پای عقب کشیده میشود. هنگامی که پای پیشرو برای قرار گرفتن روی زمین به سمت پایین حرکت میکند و پای عقب از زمین جدا میشود، مرحلهٔ پیشرانی پایان مییابد. حرکت رانشی تنه نیز برای درک چگونگی ایجاد پیشرانی اهمیت دارد.
اگر این فرایند با جزئیات بیشتری بررسی شود، در یک الگوی کامل طول گام، عناصر هر دو مرحلهٔ نوسان پایانی و برخورد پا با زمین در ایجاد پیشرانی نقش دارند. آمادهسازی برای پیشرانی در پایان مرحلهٔ نوسان پایانی آغاز میشود؛ در این زمان مفصل ران خم میشود و به ماهیچههای بازکنندهٔ ران اجازه میدهد هنگام شتابگیری در سراسر دامنهٔ حرکتی بیشینه، نیرو تولید کنند.
هنگامی که ماهیچههای بازکنندهٔ ران از حالت بازدارنده به عامل اصلی حرکت عضلانی تبدیل میشوند، اندام تحتانی با کمک بازتاب کششی و نیروی گرانش دوباره به سمت زمین حرکت میکند. پس از آن، مرحلهٔ برخورد پا با زمین و جذب ضربه رخ میدهد که میتواند به دو نتیجهٔ متفاوت منجر شود.
در صورت برخورد پاشنه، این مرحله ممکن است صرفاً ادامهای از تکانهٔ ایجادشده بهوسیلهٔ بازتاب کششی، نیروی گرانش و بازشدگی اندک مفصل ران باشد و جذب نیرو از طریق مفصل مچ پا در آن اندک باشد. در مقابل، برخورد با میانهٔ پا یا پیشپا به جذب ضربه کمک میکند و از خمشدن کفپایی مچ پا از مرحلهٔ میانهٔ ایستایی تا جدا شدن پنجه پشتیبانی میکند.
پیشرانی واقعی زمانی آغاز میشود که اندام تحتانی وارد مرحلهٔ میانهٔ ایستایی میشود. ماهیچههای بازکنندهٔ ران به انقباض خود ادامه میدهند و نیروی گرانش و بازتاب کششی ناشی از بیشینهٔ خمشدگی ران در مرحلهٔ نوسان پایانی نیز به آنها کمک میکنند. بازشدگی ران باعث میشود زمین در زیر بدن به عقب کشیده شود و در نتیجه دونده به جلو رانده شود.
در مرحلهٔ میانهٔ ایستایی، زانو باید به دلیل بارگذاری کشسان ناشی از مراحل جذب ضربه و برخورد پا با زمین اندکی خمیده باقی بماند تا تکانهٔ رو به جلو حفظ شود. مفصل مچ پا در این مرحله در حالت خمشدگی پشتی قرار دارد؛ این حالت یا در نتیجهٔ بارگذاری کشسان ناشی از برخورد با میانهٔ پا یا پیشپا ایجاد شده است، یا برای یک خمشدن کفپایی متمرکز و مستقل آماده میشود.
حرکتهای نهایی پیشرانی هنگام جدا شدن پنجه از زمین، هر سه مفصل مچ پا، زانو و ران را درگیر میکنند. ماهیچههای خمکنندهٔ کفپایی با بازگشت از حالت خمشدگی پشتی در مرحلهٔ میانهٔ ایستایی، بدن را از زمین جدا میکنند. این امر یا از طریق آزادسازی بار کشسان ذخیرهشده در برخورد پیشین با میانهٔ پا یا پیشپا رخ میدهد، یا از طریق انقباض متمرکز در صورت برخورد با پاشنه.
در برخورد با پیشپا، مفاصل مچ پا و زانو انرژی کشسان ذخیرهشده در مرحلهٔ برخورد پا با زمین و جذب ضربه را آزاد میکنند. گروه ماهیچه چهارسر ران یا ماهیچههای بازکنندهٔ زانو، زانو را کاملاً باز میکنند و بدن را از زمین جدا میسازند. همزمان، ماهیچههای خمکنندهٔ زانو و بازتاب کششی، زانو را دوباره به حالت خمشدگی میکشند و مرحلهٔ نوسان اولیه را آغاز میکنند. ماهیچههای بازکنندهٔ ران نیز تا بیشترین حد باز میشوند و در نیروهای کششی و فشاری واردشده برای جدا شدن از زمین، همچنین در آغاز خمشدن زانو و مرحلهٔ نوسان اولیه، نقش دارند.
مرحلهٔ نوسان
[ویرایش | اشتراکگذاری]نوسان اولیه واکنش بازتابهای کششی و حرکات متمرکز به حرکات پیشرانی بدن است. خمشدن ران و خمشدن زانو رخ میدهد و بازگشت اندام به وضعیت آغازین و آمادهسازی آن برای برخورد دوبارهٔ پا با زمین آغاز میشود. نوسان اولیه در میانهٔ نوسان پایان مییابد؛ زمانی که اندام دوباره مستقیماً زیر تنه، لگن و مفصل ران قرار دارد، زانو خم شده و خمشدن ران همچنان ادامه دارد.
سپس نوسان پایانی آغاز میشود؛ در این مرحله خمشدن ران تا زمان فعالشدن بازتاب کششی ماهیچههای بازکنندهٔ ران ادامه پیدا میکند. زانو با حرکت اندام به بخش جلویی بدن، اندکی شروع به بازشدن میکند. سپس پا با زمین تماس پیدا میکند و با برخورد پا با زمین، چرخهٔ دویدن در یک سوی اندام تحتانی کامل میشود.
هر یک از اندامهای تحتانی در جهت مخالف دیگری عمل میکند. هنگامی که یک سمت در مرحلهٔ جدا شدن پنجه یا پیشرانی قرار دارد، اندام مقابل در مرحلهٔ نوسان یا بازیابی است و برای برخورد پا با زمین آماده میشود. پس از جدا شدن پنجه و آغاز نوسان اولیه در یک سمت، مرحلهٔ پرواز فرا میرسد که در آن هیچیک از اندامهای تحتانی به دلیل پایان یافتن نوسان پایانی در سمت مقابل با زمین تماس ندارند. هنگامی که پای یک سمت با زمین برخورد میکند، نوسان اولیه ادامه مییابد. اندامهای مقابل در مرحلهٔ میانهٔ ایستایی و میانهٔ نوسان به یکدیگر میرسند و مراحل پیشرانی و نوسان پایانی را آغاز میکنند.
عملکرد اندام فوقانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
عملکرد اندام فوقانی عمدتاً ایجاد تعادل در هماهنگی با سمت مقابل اندام تحتانی است. حرکت هر پا با دست مقابل جفت میشود و این دست برای ایجاد تعادل در بدن، بهویژه در مرحلهٔ ایستایی، عمل میکند.
دستها به مؤثرترین شکل، همانگونه که در ورزشکاران نخبه مشاهده میشود، با مفصل آرنج در حدود ۹۰ درجه یا کمتر حرکت میکنند. دستها همراه با پای مقابل، از ناحیهٔ لگن تا سطح میانی سینه نوسان میکنند و استخوان بازو از حالت موازی با تنه تا حدود ۴۵ درجه بازشدگی شانه حرکت میکند؛ این حرکت هرگز نباید در حالت خمشدگی از تنه عبور کند و باید تا حد امکان حرکت در صفحهٔ عرضی اندک باشد.
تنه نیز همراه با نوسان دستها میچرخد. نقش اصلی آن ایجاد نقطهای برای حفظ تعادل است که اندامها از آنجا مهار میشوند؛ بنابراین حرکت تنه باید عمدتاً پایدار باقی بماند و بهجز چرخش اندک، حرکت زیادی نداشته باشد؛ زیرا حرکت بیش از حد باعث حرکت در صفحهٔ عرضی و اتلاف انرژی میشود.
بحث دربارهٔ برخورد پا با زمین
[ویرایش | اشتراکگذاری]پژوهشهای اخیر دربارهٔ شکلهای گوناگون دویدن بر تفاوتهای موجود در خطر احتمالی آسیب و توانایی جذب ضربه میان برخورد با پاشنه و برخورد با میانهٔ پا یا پیشپا تمرکز داشتهاند. نشان داده شده است که برخورد با پاشنه معمولاً با میزان بیشتر آسیب و ضربه همراه است، زیرا جذب ضربه و سازگاریهای زیستمکانیکی برای مقابله با این نیروها ناکارآمدتر هستند. علت آن این است که فشارهای ناشی از برخورد پاشنه برای جذب ضربه از میان استخوانها عبور میکنند، نه اینکه توسط ماهیچهها جذب شوند. از آنجا که استخوانها نمیتوانند نیروها را بهآسانی پراکنده کنند، این نیروها به بخشهای دیگر بدن، از جمله رباطها، مفاصل و استخوانهای سایر بخشهای اندام تحتانی تا قسمت پایین کمر، منتقل میشوند.
این وضعیت باعث میشود بدن در تلاش برای جلوگیری از آسیبهای جدی استخوانی، حرکات جبرانی غیرطبیعی انجام دهد. این حرکات جبرانی شامل چرخش داخلی استخوان درشتنی و مفاصل زانو و ران است. جبران بیش از حد در طول زمان با افزایش خطر آسیب در این مفاصل و ماهیچههای درگیر در این حرکات ارتباط داشته است.
در مقابل، برخورد با میانهٔ پا یا پیشپا با کارایی بیشتر و خطر کمتر آسیب ارتباط داشته است، زیرا ماهیچه سهسر ساق بهعنوان یک سامانهٔ اهرمی برای جذب نیروها به کار میرود و این نیروها بهصورت انقباض برونمرکز توسط ماهیچه جذب میشوند، نه از طریق استخوان. همچنین نشان داده شده است که فرود با میانهٔ پا یا پیشپا ضربه را بهدرستی کاهش میدهد و به ماهیچهٔ سهسر ساق اجازه میدهد پس از کشیدهشدن برای جذب نیروهای تماس با زمین، از طریق خمشدن کفپایی بازتابی، در پیشرانی کمک کند؛ بنابراین برخورد با میانهٔ پا یا پیشپا ممکن است به پیشرانی کمک کند.
بااینحال، حتی در میان ورزشکاران نخبه نیز در نوع برخورد منتخب پا با زمین تفاوتهایی وجود دارد. این موضوع بهویژه در مسابقات مسافتهای طولانی صادق است؛ جایی که برخورد با پاشنه رواج بیشتری دارد. با وجود این، در میان دوندگان نخبه معمولاً درصد بیشتری از دوندگان با برخورد میانهٔ پا یا پیشپا دیده میشود، بهویژه در میان دوندگان سریعتر و افراد یا گروههای برنده. با این حال، اگر بتوان سرعت بیشتر دوندگان نخبه در مقایسه با دوندگان تفریحی دارای نوع برخورد مشابه پا را به تفاوتهای فیزیولوژیکی نسبت داد، نقش ران و مفاصل در معادلهٔ پیشرانی مناسب نادیده گرفته میشود. این موضوع این پرسش را مطرح میکند که دوندگان نخبهٔ مسافتهای طولانی که با پاشنه فرود میآیند، چگونه میتوانند با وجود برخوردی که ظاهراً ناکارآمد و آسیبزا است، چنین سرعت بالایی را حفظ کنند.
طول گام، عملکرد ران و زانو
[ویرایش | اشتراکگذاری]عوامل زیستمکانیکی مرتبط با دوندگان نخبه شامل عملکرد و استفادهٔ بیشتر از مفصل ران و همچنین طول گام بیشتر نسبت به دوندگان تفریحی است. افزایش سرعت دویدن موجب افزایش نیروهای واکنش زمین میشود و دوندگان نخبهٔ مسافتهای طولانی برای حفظ سرعت خود در مسافتهای طولانی باید این نیروها را جبران کنند.
این نیروها از طریق افزایش طول گام، بهواسطهٔ افزایش خمشدن و بازشدن مفصل ران، کاهش زمان تماس با زمین و استفادهٔ بیشتر از انرژی برای پیشرانی کاهش مییابند. با افزایش پیشرانی در صفحهٔ افقی، به دلیل کاهش نیرو در صفحهٔ عمودی، ضربهٔ کمتری ایجاد میشود. افزایش خمشدن مفصل ران امکان استفادهٔ بیشتر از ماهیچههای بازکنندهٔ ران را در مراحل میانهٔ ایستایی و جدا شدن پنجه فراهم میکند و در نتیجه تولید نیروی بیشتری را ممکن میسازد.
حتی تفاوت میان دوندگان ۱۵۰۰ متر در سطح جهانی و دوندگان ۱۵۰۰ متر در سطح ملی نیز با عملکرد کارآمدتر مفصل ران ارتباط داشته است. افزایش سرعت احتمالاً از افزایش دامنهٔ حرکتی در خمشدن و بازشدن مفصل ران ناشی میشود که امکان شتابگیری و سرعت بیشتر را فراهم میکند. ماهیچههای بازکنندهٔ ران و عمل بازشدن ران با بازشدن نیرومندتر زانو هنگام جدا شدن پنجه از زمین ارتباط داشتهاند و به پیشرانی کمک میکنند.
طول گام باید بهطور مناسب افزایش یابد و در عین حال مقداری خمشدگی زانو در مراحل نوسان پایانی حفظ شود؛ زیرا بازشدگی بیش از حد زانو در این مرحله، همراه با برخورد پا با زمین، با نیروهای ضربهای بیشتر ناشی از ترمزگیری و افزایش شیوع برخورد با پاشنه ارتباط داشته است.
دوندگان نخبه معمولاً هنگام برخورد پا با زمین و در مرحلهٔ میانهٔ ایستایی، تا حدی زانوی خود را خمیده نگه میدارند. این وضعیت ابتدا برای جذب برونمرکز نیروهای ضربهای در گروه ماهیچههای چهارسر ران عمل میکند. در مرحلهٔ بعد، به مفصل زانو اجازه میدهد بهصورت متمرکز منقبض شود و در هنگام جدا شدن پنجه از زمین، کمک قابلتوجهی به پیشرانی ارائه دهد؛ زیرا گروه ماهیچههای چهارسر ران توانایی تولید نیروی زیادی دارد.
نشان داده شده است که دوندگان تفریحی طول گام خود را از طریق افزایش بازشدگی زانو افزایش میدهند، نه از طریق افزایش خمشدگی مفصل ران، آنگونه که در دوندگان نخبه مشاهده میشود. این وضعیت در هر گام حرکت ترمزی شدیدی ایجاد میکند و سرعت و کارایی بازشدن زانو هنگام جدا شدن پنجه از زمین را کاهش میدهد و در نتیجه سرعت را کم میکند. بااینحال، بازشدن زانو در هنگام جدا شدن پنجه از زمین همچنان به افزایش طول گام و پیشرانی کمک میکند و در دوندگان نخبه نیز بیشتر مشاهده میشود.
تکنیک صحیح
[ویرایش | اشتراکگذاری]

وضعیت بدن دونده باید عمودی و اندکی متمایل به جلو باشد.
وضعیت عمودی بدن و اندکی خمشدن به جلو
[ویرایش | اشتراکگذاری]خمشدن به جلو باعث میشود مرکز جرم دونده روی بخش جلویی پا قرار گیرد؛ این وضعیت از فرود آمدن روی پاشنه جلوگیری میکند و استفاده از سازوکار فنری پا را تسهیل میسازد. افزون بر این، از اثر ترمزی که هنگام قرار گرفتن پا در جلوی مرکز جرم ایجاد میشود جلوگیری میکند. اگرچه حفظ وضعیت عمودی بدن اهمیت زیادی دارد، دوندگان باید بدن خود را نیز آرام و رها نگه دارند و ماهیچههای مرکزی بدن را درگیر کنند تا وضعیت بدن پایدار بماند. این کار تا زمانی که بدن نه خشک و نه منقبض باشد، به پیشگیری از آسیب کمک میکند. رایجترین اشتباهات هنگام دویدن، بالا نگه داشتن چانه و جمع کردن شانهها هستند.
میزان گام و انواع آن
[ویرایش | اشتراکگذاری]هنگام دویدن، سرعت حرکت دونده را میتوان با ضرب کردن آهنگ گام، یعنی تعداد گامها در دقیقه، در طول گام محاسبه کرد. دویدن اغلب بر اساس «گامزمان» اندازهگیری میشود که بر حسب دقیقه در هر مایل یا دقیقه در هر کیلومتر بیان میشود؛ این مقدار معکوس سرعت بر حسب مایل بر ساعت یا کیلومتر بر ساعت است.
برخی مربیان تمرین با ترکیبی از گامزمانهای مشخص متناسب با آمادگی جسمانی فرد را توصیه میکنند تا سازگاریهای فیزیولوژیکی گوناگونی تحریک شوند.
تعادل چپ و راست
[ویرایش | اشتراکگذاری]رایج است که یک دونده الگوی حرکتی نامتقارنی داشته باشد و یک سمت بدن او غالب باشد. پای این سمت اندکی نیروی بیشتری نسبت به پای دیگر اعمال میکند و طول گام آن نیز اندکی بیشتر است. بااینحال، اگر پای غالب بهطور بیش از حد از پای غیرغالب قویتر باشد و پای غیرغالب نیز بیش از اندازه ضعیف باشد، این وضعیت میتواند به مشکلاتی در تکنیک دویدن فرد منجر شود، کارایی را کاهش دهد و خطر آسیب را افزایش دهد؛ بنابراین، همسطح کردن قدرت دو پا میتواند برای دستیابی به الگوی حرکتی متعادلتر در مجموع سودمند باشد.
این هدف را میتوان به روشهای مختلفی دنبال کرد. میتوان الگوی حرکتی را بهگونهای تغییر داد که پای غیرغالب برای مدتی بهعنوان پای غالب استفاده شود؛ یعنی طول گام آن اندکی بیشتر از پای دیگر شود و نیروی اضافی لازم برای دستیابی به این وضعیت اعمال شود. سپس میتوان الگوی حرکتی را بهصورت دورهای تغییر داد تا هر دو پا بهنوبت بهعنوان پای غالب مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، در بخشی از دویدن، پای چپ بهعنوان پای غالب با طول گامی اندکی بیشتر از پای راست استفاده میشود. پس از مدتی، وضعیت تغییر میکند و پای راست با طول گامی اندکی بیشتر از پای چپ بهعنوان پای غالب به کار میرود و این روند به همین ترتیب بهصورت متناوب ادامه مییابد. استفادهٔ متعادلتر از پاها در مجموع باعث کاهش عدم تعادلهای قدرتی ایجادشده میشود.
این کار را میتوان با دویدن به شکل دایره نیز انجام داد؛ ابتدا در یک جهت و سپس در جهت مخالف. این روش بهطور معمول توسط دوندگانی که از پیستهای بیضیشکل استفاده میکنند، تمرین میشود. برای نمونه، هنگام دویدن در جهت خلاف حرکت عقربههای ساعت، گام داخلی پای چپ کوتاهتر و گام خارجی پای راست بلندتر است. برای جلوگیری از ایجاد عدم تعادل شدید عضلانی، دوندگان در جهت حرکت عقربههای ساعت نیز میدوند تا برعکس، طول گام داخلی پای راست کوتاهتر و طول گام چپ بلندتر شود. این کار هر دو سمت چپ و راست بدن را به شکل متعادلتری تقویت میکند.
تمرینهایی که پاها را بهصورت یکطرفه به کار میگیرند نیز مورد استفاده قرار میگیرند. استفاده از هر پا بهصورت جداگانه و با دامنهٔ حرکتی یکسان کمک میکند نسبت قدرت میان دو پا متعادلتر باشد. برای نمونه، انجام اسکوات تکپا ابتدا با پای چپ و سپس با پای راست باعث میشود هر پا مقدار یکسانی از کار را انجام دهد و در نتیجه سطح قدرت آنها متعادلتر شود.
بهطور معمول، دوندگان با عملکرد بالاتر تعادل بیشتری میان قدرت نسبی دو پای خود دارند.
تعادل و بازیابی
[ویرایش | اشتراکگذاری]تعادل پویا برای داشتن تکنیک مناسب در دویدن اهمیت اساسی دارد. در مرحلهٔ برخورد پا با زمین، تعادل پویا امکان ایجاد سریعتر یک پایهٔ پایدار برای تکیهگاه و افزایش سطح کلی پایداری را فراهم میکند. در مرحلهٔ میانهٔ ایستایی، بازیابی تعادل ادامه پیدا میکند و امکان بازیابی بیشتر انرژی را نیز فراهم میسازد. این عوامل برای اجرای کارآمد مرحلهٔ پیشرانی بعدی ضروری هستند.
در طول دویدن، حس خوب تعادل به بهبود اقتصاد دویدن کمک میکند؛ به این معنا که انرژی در مجموع به شکل مؤثرتری مصرف و بازیابی میشود.
فرد میتواند با انجام تمرینهای تعادلی که به توانایی دویدن او منتقل میشوند، حس تعادل بهتری برای دویدن ایجاد کند. برای نمونه، تمرین اسکوات تکپا، که در آن پای بلندشده در پشت بدن قرار میگیرد، دامنهٔ حرکتی مشابهی با مرحلهٔ میانهٔ ایستایی دارد. تمرین این حرکت باعث میشود تعادل در طول چرخهٔ الگوی حرکتی آسانتر بازیابی و حفظ شود.
حس بهتر تعادل هنگام دویدن را میتوان همزمان با بهبود سایر عوامل مرتبط با دویدن نیز به دست آورد. برای نمونه، فرد میتواند در حالی که روی یک پای خمشده تعادل خود را حفظ کرده است، به اطراف نگاه کند تا انعطافپذیری و پایداری گردن خود را نیز بهبود دهد.
مزایای سلامتی
[ویرایش | اشتراکگذاری]قلبیعروقی
[ویرایش | اشتراکگذاری]اگرچه دویدن، مانند هر ورزش دیگری، میتواند با احتمال آسیبدیدگی همراه باشد، مزایای بسیاری نیز دارد. برخی از این مزایا عبارتاند از کمک احتمالی به کاهش وزن، بهبود سلامت قلبیعروقی و تنفسی و در نتیجه کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی و تنفسی، بهبود آمادگی قلبیعروقی، کاهش میزان کل کلسترول خون، تقویت استخوانها و احتمالاً افزایش تراکم استخوان، تقویت احتمالی دستگاه ایمنی و بهبود اعتمادبهنفس و وضعیت عاطفی.[۱] دویدن، مانند همه شکلهای ورزش منظم، میتواند اثرات پیری را بهطور مؤثر کند یا حتی معکوس کند.[۲][۳] حتی افرادی که پیشتر دچار سکته قلبی شدهاند، در صورت انجام مکرر دویدن یا هر نوع فعالیت هوازی، بیست درصد کمتر در معرض ابتلا به مشکلات جدی قلبی قرار دارند.[۴]
اگرچه میزان بهینه ورزش هوازی شدید مانند دویدن میتواند با کاهش بیماری قلبیعروقی و افزایش طول عمر همراه باشد، مقدار بیش از حد آن، برای مثال ماراتن، ممکن است اثری معکوس داشته باشد و با سمیت قلبی همراه شود.[۵]
سوختوساز
[ویرایش | اشتراکگذاری]دویدن میتواند به افراد در کاهش وزن، حفظ تناسب اندام و بهبود ترکیب بدن کمک کند. پژوهشها نشان میدهند که فردی با وزن متوسط، بهطور تقریبی به ازای هر مایل دویدن صد کالری میسوزاند.[۶] دویدن حتی پس از پایان فعالیت نیز سوختوساز بدن را افزایش میدهد و فرد برای مدت کوتاهی پس از دویدن همچنان میزان بیشتری کالری میسوزاند.[۷] سرعتها و مسافتهای متفاوت برای سطوح مختلف سلامت و آمادگی جسمانی افراد مناسب هستند. برای دوندگان تازهکار، رسیدن به آمادگی جسمانی به زمان نیاز دارد. نکته کلیدی، تداوم و افزایش آهسته سرعت و مسافت است.[۶] هنگام دویدن، بهتر است فرد به احساس بدن خود توجه کند. اگر دونده هنگام دویدن بهشدت نفسنفس میزند یا احساس خستگی میکند، ممکن است کاهش سرعت یا امتحان کردن مسافت کوتاهتر برای چند هفته مفید باشد. اگر دونده احساس کند سرعت یا مسافت دیگر چالشبرانگیز نیست، میتواند سرعت خود را افزایش دهد یا مسافت بیشتری بدود.[۸]
ذهنی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
دویدن میتواند مزایای روانشناختی نیز داشته باشد، زیرا بسیاری از شرکتکنندگان در این ورزش گزارش میکنند که احساس سرخوشی و شادمانی شدیدی دارند که اغلب از آن با عنوان «سرخوشی دونده» یاد میشود.[۹] دویدن اغلب بهعنوان درمانی برای افراد مبتلا به افسردگی بالینی و افرادی که با اعتیاد دستوپنجه نرم میکنند توصیه میشود.[۱۰] یکی از مزایای احتمالی دویدن میتواند لذت بردن از طبیعت و مناظر باشد که به بهبود بهزیستی روانشناختی نیز کمک میکند.[۱۱] (نگاه کنید به روانشناسی بومشناختی § مزایای عملی).
در مدلهای جانوری نشان داده شده است که دویدن تعداد نورونهای تازه ایجادشده در مغز را افزایش میدهد.[۱۲] این یافته میتواند پیامدهای مهمی برای پیری و همچنین یادگیری و حافظه داشته باشد. مطالعهای جدید که در مجله «سوختوساز سلولی» منتشر شده است نیز دویدن را با بهبود حافظه و مهارتهای یادگیری مرتبط دانسته است.[۱۳]
دویدن روش مؤثری برای کاهش التهاب، استرس، اضطراب و افسردگی است. افراد مبتلا به اختلال عاطفی فصلی از دویدن در فضای بیرون در هوای گرم و آفتابی بهرهمند میشوند. دویدن میتواند هوشیاری ذهنی و خواب را بهبود بخشد.[۱۴] هم پژوهشها و هم تجربه بالینی نشان دادهاند که ورزش میتواند درمانی برای افسردگی و اضطراب شدید باشد؛ ازاینرو، برخی پزشکان برای بیشتر بیماران خود ورزش تجویز میکنند.[۱۵] دویدن ممکن است اثری ماندگارتر از داروهای ضدافسردگی داشته باشد.[۱۶] محیط غیرتهدیدآمیزی که دویدن فراهم میکند، احساس موفقیت و تعلق ایجاد میکند و به مقابله با بیماریهای روانی کمک میکند.[۱۷]
آسیبدیدگیها
[ویرایش | اشتراکگذاری]ضربه شدید
[ویرایش | اشتراکگذاری]
بسیاری از آسیبدیدگیها به دلیل ماهیت پُرضربه دویدن با آن مرتبط هستند. تغییر در حجم دویدن ممکن است به ایجاد سندروم درد کشککیرانی، سندروم نوار ایلیوتیبیال، تاندوندرگیری کشککی، سندروم پلیکا و سندروم فشار داخلی درشتنی منجر شود. تغییر در سرعت دویدن نیز ممکن است موجب التهاب تاندون آشیل، آسیبهای عضله دوقلو و التهاب نیام کفپایی شود.[۱۸] فشار تکراری بر بافتهای یکسان، بدون اختصاص زمان کافی برای بازیابی، یا دویدن با فرم نامناسب میتواند به بسیاری از آسیبدیدگیهای بالا منجر شود. دوندگان معمولاً با گرم کردن پیش از ورزش،[۱۹] تمرکز بر فرم صحیح دویدن، انجام تمرینهای قدرتی، داشتن یک رژیم غذایی متعادل، اختصاص زمان برای بازیابی و استفاده از «یخگذاری» یعنی قرار دادن یخ روی عضلات دردناک یا گرفتن حمام یخ، تلاش میکنند این آسیبدیدگیها را به حداقل برسانند.
برخی دوندگان ممکن است هنگام دویدن روی سطوح بتنی دچار آسیبدیدگی شوند. مشکل دویدن روی بتن این است که بدن خود را با دویدن روی این سطح صاف سازگار میکند و برخی عضلات ضعیفتر میشوند و در عین حال، ضربه ناشی از دویدن روی سطح سختتر نیز افزایش مییابد؛ بنابراین، تغییر گاهبهگاه زمین، مانند دویدن در مسیرهای طبیعی، ساحل یا چمن، میتواند سودمند باشد. این سطوح ناپایدارتر هستند و به پاها اجازه میدهند عضلات متفاوتی را تقویت کنند. دوندگان باید مراقب پیچخوردگی مچ پا در چنین زمینهایی باشند. دویدن در سراشیبی نیز فشار وارد بر زانو را افزایش میدهد و بنابراین باید از آن اجتناب کرد. کاهش دفعات و مدت دویدن نیز میتواند از آسیبدیدگی جلوگیری کند.
دویدن با پای برهنه بهعنوان روشی برای کاهش آسیبهای مرتبط با دویدن مطرح شده است،[۲۰] اما این موضوع همچنان بحثبرانگیز است و بیشتر متخصصان استفاده از کفش مناسب را بهترین روش برای جلوگیری از آسیبدیدگی میدانند.[۲۱] بااینحال، مطالعهای در سال ۲۰۱۳ به این نتیجه رسید که پوشیدن کفشهای خنثی با افزایش آسیبدیدگی مرتبط نیست.[۲۲]
ساییدگی پوست
[ویرایش | اشتراکگذاری]
یکی دیگر از آسیبهای شایع مرتبط با دویدن، ساییدگی پوست است که در اثر مالش مکرر یک بخش از پوست با بخش دیگری از پوست یا با یک قطعه لباس ایجاد میشود. یکی از محلهای شایع بروز ساییدگی، قسمت بالایی رانهای دونده است. پوست در این ناحیه زبر میشود و ظاهری شبیه بثورات پوستی پیدا میکند. انواعی از مواد خوشبوکننده و کرمهای مخصوص ضدساییدگی برای درمان چنین مشکلاتی وجود دارند. ساییدگی همچنین احتمال دارد در نوک پستان رخ دهد. دوندگان برای مقابله با ساییدگی هنگام دویدن از درمانهای خانگی مختلفی مانند چسب زخم و استفاده از مواد چرب برای کاهش اصطکاک استفاده میکنند. پیشگیری اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل پوشیدن لباسهای چسبان و اندازهمتناسب اهمیت دارد.[۲۳]
سندروم نوار ایلیوتیبیال
[ویرایش | اشتراکگذاری]نوار ایلیوتیبیال ساختاری ماهیچهای و تاندونی است که به لگن متصل است و در امتداد طول ران امتداد مییابد تا به قسمت بالایی درشتنی متصل شود و به خم شدن زانو کمک میکند. این آسیبدیدگی در زانو رخ میدهد و نشانههای آن شامل تورم در قسمت بیرونی زانو است. سندروم نوار ایلیوتیبیال با نامهای «زانوی دونده» یا «زانوی آهستهدونده» نیز شناخته میشود، زیرا میتواند در اثر آهستهدویدن یا دویدن ایجاد شود. هنگامی که درد یا تورم قابل مشاهده باشد، مهم است که بلافاصله روی آن یخ گذاشته شود و استراحت دادن به زانو برای بهبود بهتر توصیه میشود.[۲۴] بیشتر آسیبهای زانو را میتوان با فعالیت سبک و استراحت فراوان برای زانو درمان کرد. در موارد شدیدتر، درونبینی مفصل رایجترین روش برای کمک به ترمیم رباطها است، اما در شرایط بسیار شدید ممکن است به جراحی بازسازی نیاز باشد.[۲۵] در یک بررسی که در سال ۲۰۱۱ انجام شد، آسیبهای زانو با سهم ۲۲٫۷ درصدی از شایعترین آسیبدیدگیها بودند.[۲۶]
سندروم فشار داخلی درشتنی
[ویرایش | اشتراکگذاری]یکی از آسیبدیدگیهای شناختهشدهتر، سندروم فشار داخلی درشتنی است که نام دقیق درد ساق پا محسوب میشود. این عارضه هنگام دویدن و در اثر استفاده بیش از حد از عضلات قسمت جلویی ساق پا ایجاد میشود و نشانههای آن ناحیهای به طول دو تا شش اینچ از عضله را درگیر میکند. درد ساق پا دارای درد تیز و شبیه درد ناشی از تراشه است که معمولاً توسط پزشکان با پرتونگاری بررسی میشود، اگرچه برای تشخیص آن ضرورتی ندارد. برای کمک به پیشگیری از درد ساق پا، معمولاً توصیه میشود پیش و پس از جلسه تمرینی کشش انجام شود و همچنین، بهویژه در چند جلسه تمرینی نخست، از تجهیزات سنگین اجتناب شود.[۲۷] همچنین برای پیشگیری از درد ساق پا نباید شدت تمرین را بیش از ده درصد در هفته افزایش داد.[۲۸] برای درمان درد ساق پا، استراحت و وارد کردن کمترین میزان ضربه به پاها و همچنین قرار دادن یخ روی ناحیه آسیبدیده اهمیت دارد. یک بررسی نشان داد که درد ساق پا ۱۲٫۷ درصد از شایعترین آسیبهای مرتبط با دویدن را تشکیل میدهد و تاولها با ۳۰٫۹ درصد بیشترین سهم را دارند.[۲۶]
کمخونی ناشی از کمبود آهن
[ویرایش | اشتراکگذاری]یک بیماری شایع در میان دوندگان مسافتهای طولانی است. این بیماری در برخی دوندگان به دلیل برخورد مداوم پاشنه پا با زمین و در نتیجه خرد شدن گلبولهای قرمز، که به آن همولیز گفته میشود، ایجاد میشود. در نتیجه خرد شدن گلبولهای قرمز، دوندگان ممکن است کاهش انرژی، کاهش استقامت و بازیابی ضعیف را تجربه کنند. کمخونی همچنین میتواند در اثر از دست رفتن آهن از طریق عرق و تمرینهای شدید ایجاد شود که به توقف فعالیت دستگاه گوارش منجر میشود.[۲۹] درمان شامل مصرف مواد غذایی سرشار از آهن مانند کلمبرگ، کلم بروکلی، گوشت قرمز و گوشت ماکیان است.[۳۰][۳۱]
رویدادها
[ویرایش | اشتراکگذاری]
دویدن هم یک رقابت و هم نوعی تمرین برای ورزشهایی است که دارای مؤلفههای دویدن یا استقامت هستند. دویدن بهعنوان یک ورزش، به رویدادهایی بر اساس مسافت تقسیم میشود و گاهی شامل شکلهای مختلفی مانند موانع موجود در دو ۳۰۰۰ متر با مانع و دو با مانع است. مسابقات دو رقابتهایی هستند که در آنها مشخص میشود کدامیک از شرکتکنندگان میتواند مسافتی معین را در کوتاهترین زمان طی کند. امروزه، رویدادهای رقابتی دو، بخش اصلی ورزش دو و میدانی را تشکیل میدهند. این رویدادها معمولاً در چند رده گروهبندی میشوند که هر یک به تواناییهای ورزشی متفاوتی نیاز دارند و مستلزم تاکتیکها، روشهای تمرینی و انواع متفاوتی از شرکتکنندگان هستند.
مسابقات دو احتمالاً در بیشتر دورههای تاریخ بشر وجود داشتهاند و بخش مهمی از بازیهای المپیک باستان و همچنین المپیک مدرن بودهاند. فعالیت دویدن در ایالات متحده در جریان رونق دویدن در دهه ۱۹۷۰ به محبوبیتی گسترده دست یافت. در دو دهه پس از آن، حدود ۲۵ میلیون آمریکایی به نوعی از دویدن یا آهستهدویدن میپرداختند که تقریباً یکدهم جمعیت را تشکیل میدادند.[۳۲] امروزه، مسابقات جادهای ورزشی محبوب در میان ورزشکاران غیرحرفهای هستند و در سال ۲۰۰۲ تنها در آمریکا بیش از ۷٫۷ میلیون نفر در آنها شرکت داشتند.[۳۳]
محدودیتهای سرعت
[ویرایش | اشتراکگذاری]سرعت پا یا سرعت دویدن، بیشترین سرعتی است که یک انسان میتواند با آن بدود. این سرعت تحت تأثیر عوامل بسیاری قرار دارد، در میان جمعیت بسیار متفاوت است و در ورزش دو و میدانی و بسیاری از ورزشهای دیگر اهمیت دارد. مقاومت هوا برای دوندگان برتر دوی سرعت میتواند تا ۵ درصد از انرژی آنها را مصرف کند.[۳۴]
بیشترین سرعت ثبتشده برای دویدن انسان، ۴۴٫۷ کیلومتر بر ساعت بوده است که یوسین بولت آن را در جریان دوی ۱۰۰ متر، با میانگین سرعت بین مترهای ۶۰ تا ۸۰، ثبت کرد.[۳۵]
سرعت در مسافتهای افزایشی بر اساس زمانهای رکورد جهانی
[ویرایش | اشتراکگذاری](تا ۲۶ مارس ۲۰۲۶)

انواع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- پیست

رویدادهای دو در پیست، رقابتهای انفرادی یا امدادی هستند که در آن ورزشکاران در مسافتهای مشخصشده روی یک پیست دوِ بیضیشکل با یکدیگر رقابت میکنند. این رویدادها به دو سرعت، نیمهاستقامت و استقامت و همچنین دو با مانع دستهبندی میشوند.
- جاده
دو جاده در یک مسیر اندازهگیریشده و در امتداد یک جاده تعیینشده انجام میشود، برخلاف پیست و دو صحرانوردی. این رویدادها معمولاً از مسافت ۵ کیلومتر آغاز میشوند و تا مسافتهای طولانیتری مانند نیمهماراتن و ماراتن ادامه مییابند و ممکن است شامل دهها دونده یا شرکتکنندگان با ویلچر باشند.
- صحرانوردی
دو صحرانوردی در زمینهای باز یا ناهموار انجام میشود. مسیرهای مورد استفاده در این رویدادها ممکن است شامل چمن، گلولای، جنگل، تپه، زمین هموار و آب باشند. این ورزش در میان شرکتکنندگان عمومی محبوب است و یکی از رویدادهایی است که همراه با دو و میدانی، دو جاده و پیادهروی سرعتی، ورزش کلی دو و میدانی را تشکیل میدهد.
- عمودی
بیشتر مسابقات محبوب، تغییر قابلتوجه ارتفاع را بهعنوان یکی از عناصر اصلی مسیر دربر نمیگیرند. بااینحال، چندین گونه متفاوت وجود دارد که شامل شیبهای قابلتوجه رو به بالا یا پایین هستند. این گونهها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند.
گروه طبیعی بر مسابقه در فضای باز و بر روی عوارض جغرافیایی استوار است. از جمله این موارد میتوان به ورزشهای مرتبط با دو صحرانوردی مانند دو تپهای، که سنتی مرتبط با اروپای شمالی است، و دو در مسیر طبیعی، که عمدتاً در مسافتهای فوقماراتن انجام میشود، همچنین ترکیب دویدن و صعود موسوم به دو آسمانی و دو کوهستانی اشاره کرد. دو آسمانی توسط فدراسیون بینالمللی دو آسمانی سازماندهی میشود و مسابقات آن در آمریکای شمالی، اروپا و شرق آسیا برگزار میشود؛ دو کوهستانی نیز تحت نظارت انجمن جهانی دو کوهستانی است و عمدتاً در اروپا برگزار میشود.
گونه دوم دو عمودی بر سازههای انسانی، مانند پلهها و شیبهای ساختهشده به دست انسان، استوار است. مهمترین نوع آن دو از پلههای برج است که در آن ورزشکاران بهصورت سرپوشیده با دویدن از پلههای سازههای بسیار مرتفعی مانند برج ایفل یا ساختمان امپایر استیت با یکدیگر رقابت میکنند.
مسافتها
[ویرایش | اشتراکگذاری]دوهای سرعت
[ویرایش | اشتراکگذاری]
دوهای سرعت، رویدادهای کوتاهمسافت در ورزش دو و میدانی و دو در پیست هستند. مسابقات مسافت کوتاه از قدیمیترین رقابتهای دو محسوب میشوند. در ۱۳ دوره نخست بازیهای المپیک باستان تنها یک رویداد برگزار میشد؛ یعنی دوی استادیون که مسابقهای از یک سوی ورزشگاه تا سوی دیگر آن بود.[۳۶]
امروزه سه رویداد دوی سرعت در المپیک و مسابقات قهرمانی جهان در فضای باز برگزار میشوند: ۱۰۰ متر، ۲۰۰ متر و ۴۰۰ متر. ریشه این رویدادها به مسافتهای اندازهگیری امپراتوری بازمیگردد که بعدها به دستگاه متریک تبدیل شدند: ۱۰۰ متر از دو ۱۰۰ یارد شکل گرفت،[۳۷] مسافت ۲۰۰ متر از فِرلانگ یا یکهشتم مایل پدید آمد،[۳۸] و ۴۰۰ متر جانشین دو ۴۴۰ یارد یا مسابقه یکچهارم مایل شد.[۳۹]
در سطح حرفهای، دوندگان سرعت پیش از آغاز مسابقه با قرار گرفتن در وضعیت چمباتمه در بلوکهای استارت شروع میکنند و سپس با پیشرفت مسابقه و کسب شتاب، بهتدریج وضعیت بدن خود را به حالت قائم درمیآورند.[۴۰] ورزشکاران در تمام رویدادهای دوی سرعت در همان خط پیست باقی میمانند،[۳۹] به استثنای ۴۰۰ متر داخل سالن. مسابقات تا ۱۰۰ متر عمدتاً بر شتابگیری تا رسیدن ورزشکار به حداکثر سرعت تمرکز دارند.[۴۰] در تمام دوهای سرعت فراتر از این مسافت، عنصر استقامت بهطور فزایندهای اهمیت پیدا میکند.[۴۱] فیزیولوژی انسان ایجاب میکند که سرعت نزدیک به حداکثر یک دونده بیش از حدود ۳۰ ثانیه حفظ نشود، زیرا اسید لاکتیک تجمع مییابد و عضلات پا از اکسیژن محروم میشوند.[۳۹]
دو ۶۰ متر یک رویداد رایج داخل سالن و یکی از رویدادهای مسابقات قهرمانی جهان داخل سالن است. از دیگر رویدادهای کمبرگزار میتوان به ۵۰ متر، ۵۵ متر، ۳۰۰ متر و ۵۰۰ متر اشاره کرد که در برخی مسابقات دبیرستانی و دانشگاهی در ایالات متحده برگزار میشوند. دو ۱۵۰ متر بهندرت برگزار میشود: پیترو منئا در سال ۱۹۸۳ بهترین زمان جهان را ثبت کرد،[۴۲] قهرمانان المپیک مایکل جانسون و دونوان بیلی در سال ۱۹۹۷ در این مسافت رودررو شدند،[۴۳] و [[یوسین بولت] در سال ۲۰۰۹ رکورد منئا را بهبود بخشید.[۴۲]
دوهای نیمهاستقامت
[ویرایش | اشتراکگذاری]رویدادهای دوی نیمهاستقامت، مسابقات پیستی طولانیتر از دوهای سرعت و تا ۳۰۰۰ متر هستند. مسافتهای استاندارد نیمهاستقامت عبارتاند از ۸۰۰ متر، ۱۵۰۰ متر و یک مایل، هرچند دو ۳۰۰۰ متر نیز ممکن است در رده نیمهاستقامت قرار گیرد.[۴۴] دوی ۸۸۰ یارد یا نیممایل، پیشینه دوی ۸۰۰ متر محسوب میشود و ریشه آن به رقابتهایی در بریتانیا در دهه ۱۸۳۰ بازمیگردد.[۴۵] دوی ۱۵۰۰ متر نیز از دویدن سه دور در پیستی به طول ۵۰۰ متر پدید آمد که در اروپای قارهای در دهه ۱۹۰۰ رایج بود.[۴۶]
دوهای استقامت
[ویرایش | اشتراکگذاری]نمونههایی از رویدادهای دو در مسافتهای طولانیتر عبارتاند از دوهای استقامت در پیست، نیمهماراتن، ماراتن، فوقماراتن و مسابقات چندروزه.
پانویس
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ Gretchen Reynolds (4 November 2009). [(http://well.blogs.nytimes.com/2009/11/04/phys-ed-why-doesnt-exercise-lead-to-weight-loss/) "Phys Ed: Why Doesn't Exercise Lead to Weight Loss?"]. The New York Times.
{{cite news}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Rob Stein (29 January 2008). [(https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/01/28/AR2008012801873.html) "Exercise Could Slow Aging of Body, Study Suggests"]. The Washington Post.
{{cite news}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ ["Health) - Exercise 'can reverse ageing'". bbc.co.uk.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ [(https://search.credoreference.com/content/entry/hhphoh/the_science_of_exercise_shows_benefits_beyond_weight_loss/0) "The science of exercise shows benefits beyond weight loss | Harvard Medical School Commentaries on Health - Credo Reference"]. search.credoreference.com (in English). [(https://web.archive.org/web/20230404023050/https://search.credoreference.com/content/entry/hhphoh/the_science_of_exercise_shows_benefits_beyond_weight_loss/0) Archived] from the original on 4 April 2023. Retrieved 2025-08-21.
{{cite web}}: مقدار|archive-url=را بررسی کنید (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Lavie, Carl J.; Lee, Duck-Chul; Sui, Xuemei; Arena, Ross; O'Keefe, James H.; Church, Timothy S.; Milani, Richard V.; Blair, Steven N. (2015). "Effects of Running on Chronic Diseases and Cardiovascular and All-Cause Mortality". Mayo Clinic Proceedings. 90 (11): 1541–1552. doi:10.1016/j.mayocp.2015.08.001. PMID 26362561.
- 1 2 ["How) Many Calories Does Running Burn? | Competitor.com". 2 March 2015. Archived from [the original on 22 July 2016. Retrieved 2 August 2016.
{{cite web}}: مقدار|archive-url=را بررسی کنید (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک)](https://web.archive.org/web/20160722220440/http://running.competitor.com/2015/03/training/many-calories-running-burn_123951|url-status=dead}}) - ↑ ["4) Ways Running is Best for Weight Loss". 18 July 2016. Retrieved 2 August 2016.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ ["How) Fast Should Beginners Run?". February 2013. Retrieved 2 August 2016.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Boecker, H.; Sprenger, T.; Spilker, M. E.; Henriksen, G.; Koppenhoefer, M.; Wagner, K. J.; Valet, M.; Berthele, A.; Tolle, T. R. (2008). [(http://mediatum.ub.tum.de/doc/693893/document.pdf) "The Runner's High: Opioidergic Mechanisms in the Human Brain"]. Cerebral Cortex. 18 (11): 2523–2531. doi:10.1093/cercor/bhn013. PMID 18296435.
{{cite journal}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده] - ↑ [(https://web.archive.org/web/20090727095909/http://www.freediets.com/endurance-training/the-benefits-of-running) "Health benefits of running"]. Free Diets. Archived from [(http://www.freediets.com/endurance-training/the-benefits-of-running) the original] on 27 July 2009. Retrieved 16 October 2008.
{{cite web}}: مقدار|archive-url=را بررسی کنید (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Barton, J.; Pretty, J. (2010). "What is the Best Dose of Nature and Green Exercise for Improving Mental Health? A Multi-Study Analysis". Environmental Science & Technology. 44 (10): 3947–3955. Bibcode:2010EnST...44.3947B. doi:10.1021/es903183r. PMID 20337470. S2CID 1443095.
- ↑ van Praag H, Kempermann G, Gage FH (March 1999). "Running increases cell proliferation and neurogenesis in the adult mouse dentate gyrus". Nat. Neurosci. 2 (3): 266–270. doi:10.1038/6368. PMID 10195220. S2CID 7170664.
- ↑ ["Memory) improved by protein released in response to running". Medical News Today. 24 June 2016.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Kalak, Nadeem (2012). ["Daily morning running for 3 weeks improved sleep and psychological functioning in healthy adolescents compared with controls". 51 (6): 615–622. doi:10.1016/j.jadohealth.2012.02.020. PMID 23174473.
{{cite journal}}: از متن "](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X12001115" صرف نظر شد (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک); یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک) - ↑ Greist, John (1979). [(https://dx.doi.org/10.1016/0010-440X(79)90058-0) "Running as treatment for depression"]. Comprehensive Psychiatry. 20 (1): 41–54. doi:10.1016/0010-440X(79)90058-0. PMID 759100.
{{cite journal}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Alic, M. (2012). Mental health and exercise. In J. L. Longe, The Gale encyclopedia of fitness. Farmington, MI: Gale. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/galefit/mental_health_and_exercise/0 [پیوند مرده])
- ↑ Morris, Paul; Scott, Helen (2019-07-03). [(https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/18387357.2018.1509011) "Not just a run in the park: a qualitative exploration of parkrun and mental health"]. Advances in Mental Health (in English). 17 (2): 110–123. doi:10.1080/18387357.2018.1509011. ISSN 1838-7357.
{{cite journal}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Nielsen, R.O (2013). "Classifying running-related injuries based upon etiology, with emphasis on volume and pace". International Journal of Sports Physical Therapy. 8 (2): 172–179. PMC 3625796. PMID 23593555.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامDavis 1980 1590–95وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Parker-Pope, T (6 June 2006). ["Health) Journal: Is barefoot better?". The Wall Street Journal. Archived from [the original on 2012-01-11. Retrieved 6 November 2011.
{{cite news}}: مقدار|archive-url=را بررسی کنید (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک)](https://web.archive.org/web/20120111143042/http://www.post-gazette.com/pg/06157/696125-114.stm|archive-date=2012-01-11}}) - ↑ Cortese, A (29 August 2009). ["Wiggling) Their Toes at the Shoe Giants". The New York Times.
{{cite news}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Nielsen, Rasmus Oestergaard; Buist, Ida; Parner, Erik Thorlund; Nohr, Ellen Aagaard; Sørensen, Henrik; Lind, Martin; Rasmussen, Sten (2013). [(http://bjsm.bmj.com/content/early/2013/06/12/bjsports-2013-092202.short?rss=1) "Foot pronation is not associated with increased injury risk in novice runners wearing a neutral shoe: a 1-year prospective cohort study"]. British Journal of Sports Medicine. 48 (6): 440–447. doi:10.1136/bjsports-2013-092202. PMID 23766439. S2CID 9880090.
{{cite journal}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ ["How) to Prevent & Treat Chafing". 27 May 2015. Retrieved 2 August 2016.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ Rothfeld, G. S. , & Romaine, D. S. (2017). jogger's knee. In G. S. Rothfeld, & D. Baker, Facts on File library of health and living: The encyclopedia of men's health (2nd ed.). New, NY: Facts on File. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/fofmens/jogger_s_knee/0 [پیوند مرده])
- ↑ Dupler, D. , & Ferguson, D. (2016). Knee injuries. In Gale (Ed.), Gale encyclopedia of children's health: Infancy through adolescence (3rd ed.). Farmington, MI: Gale. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/galegchita/knee_injuries/0 [پیوند مرده])
- 1 2 Newton, D. E. (2012). Running. In J. L. Longe, The Gale encyclopedia of fitness. Farmington, MI: Gale. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/galefit/running/0 [پیوند مرده])
- ↑ shinsplints. (2017). In G. S. Rothfeld, & D. Baker, Facts on File library of health and living: The encyclopedia of men's health (2nd ed.). New, NY: Facts on File. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/fofmens/shinsplints/0 [پیوند مرده])
- ↑ Shin splints. (2017). In Harvard Medical School (Ed.), Health reference series: Harvard Medical School health topics A-Z. Boston, MA: Harvard Health Publications. Retrieved from [پیوند مرده](https://search.credoreference.com/content/entry/hhphealth/shin_splints/0 [پیوند مرده])
- ↑ Brooks, Amanda (2022-05-09). [(https://runtothefinish.com/iron-deficiency-runners/) "Runner's Anemia: What It Is and How to Diagnose and Treat It"]. RunToTheFinish (in American English). Retrieved 2026-03-26.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ [(https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anemia/diagnosis-treatment/drc-20351366) "Anemia - Diagnosis and treatment - Mayo Clinic"]. [www.mayoclinic.org](http://www.mayoclinic.org) (in English). Retrieved 2026-03-26.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ [(https://health.clevelandclinic.org/how-to-add-more-iron-to-your-diet) "52 Foods High In Iron"]. Cleveland Clinic (in English). Retrieved 2026-03-26.
{{cite web}}: مقدار|url=را بررسی کنید (کمک) - ↑ ["فواید) سلامتی آهستهدویدن و دویدن". MotleyHealth. 14 July 2020. Archived from [the original on 3 April 2011. Retrieved 29 December 2010.
{{cite web}}: مقدار|archive-url=را بررسی کنید (کمک); مقدار|url=را بررسی کنید (کمک)](https://web.archive.org/web/20110403140049/http://www.motleyhealth.com/fitness/running-and-jogging-for-fitness|url-status=dead}}) - ↑ USA Track & Field (2003). [(http://www.usatf.org/news/specialReports/2003LDRStateOfTheSport.asp) «دویدن استقامت ـ وضعیت ورزش»]. خطا در الگوی Webarchive: نشانی نامعتبر.
- ↑ Hill, A. V. (1928). "The air-resistance to a runner". Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character. 102 (718). The Royal Society: 380–385. doi:10.1098/rspb.1928.0012. ISSN 0950-1193.
- ↑ [(http://berlin.iaaf.org/mm/document/competitions/competition/05/30/83/20090817081546_httppostedfile_wch09_m100_final_13529.pdf) پروژه پژوهشی زیستمکانیکی فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی: برلین ۲۰۰۹]. خطا در الگوی Webarchive: نشانی نامعتبر.
- ↑ Instone، استیون (۱۵ نوامبر ۲۰۰۹). (https://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greek_olympics_01.shtml#two) المپیکها: باستان در برابر مدرن]. [[بیبیسی]. بازیابیشده در ۲۳ مارس ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=4661.html) معرفی دوی ۱۰۰ متر]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=4677.html) معرفی دوی ۲۰۰ متر]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- 1 2 3 (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=4682.html) معرفی دوی ۴۰۰ متر]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- 1 2 (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=4666.html) ۱۰۰ متر ـ برای متخصصان]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=4673.html) ۲۰۰ متر ـ برای متخصصان]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- 1 2 (https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/athletics/8039407.stm) بولت با درخشش، رکورد ۱۵۰ متر را بهبود میدهد]. [[بیبیسی اسپورت] (۱۷ مه ۲۰۰۹). بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- ↑ Tucker, Ross (۲۶ ژوئن ۲۰۰۸). (http://www.sportsscientists.com/2008/06/fastest-man-in-world.html) سریعترین انسان جهان کیست؟] بایگانیشده در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine. علم ورزش. بازیابیشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.britannica.com/EBchecked/topic/381174/middle-distance-running) دوهای نیمهاستقامت]. [[دانشنامه بریتانیکا]. بازیابیشده در ۵ آوریل ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=9389.html) معرفی دوی ۸۰۰ متر]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۵ آوریل ۲۰۱۰.
- ↑ (http://www.iaaf.org/community/athletics/trackfield/newsid=9397.html) معرفی دوی ۱۵۰۰ متر]. [[فدراسیون بینالمللی انجمنهای دو و میدانی]. بازیابیشده در ۵ آوریل ۲۰۱۰.