دهستان ساحلی جوکندان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جوکندان
Screenshot 20180716-070054.jpg
کشور  ایران
استان گیلان
شهرستان تالش
بخش مرکزی
نام(های) دیگر جوکندان بزرگ
مردم
جمعیت ۲۴۵۴۹
تراکم جمعیت ۱۶۳ نفر نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۱۲٫۵ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲۴ متر
اطلاعات شهری
ره‌آورد برنج،ماهی،گلیم،کیوی،ازگیل
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳

دهستان ساحلی جوکندان با ۳۰ روستا بزرگترین دهستان شهرستان تالش در استان گیلان واقع میباشد. جوکندانی ها از اقوم مردمان تالش و در مرکز سرزمین کادوسیان زندگی می کنند.جوکندان از سمت شمال به لیسار و از از جنوب به شهر هشتپر واز سمت شرق به دریای کاسپین از غرب در انتهای کوههای تالش و استان اردبیل متصل است. بازار انوش محله با جمعیت ۲۵۰۰ نفر مرکز و بزرگترین روستای این دهستان است.[۲]

وجه تسمیه یا علت نامگذاری جوکندان[ویرایش]

  • نظریه اول:جوکندان به معنی جون کندون در زبان تالش حاکی از مشقتهای مردم در آبادانی این منطقه داشتند
  • نظریه دوم:جوی کندان بعلت تغییر مسیر رودخانه پی سرا جهت عبوراز زمینهای خان منطقه بوده است
  • نظریه سوم:بخاطر کشت و کار جو در منطقه می‌تواند باشد

جمعیت[ویرایش]

دهستان ساحلی جوکندان از نظر موقعیت جغرافیایی بین عرضهای ۳۷ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۵۵ دقیقه شمالی و طولهای ۴۸ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۵۸ دقیقه شرقی در شمال غرب استان گیلان قرار گرفته است. مساحت این دهستان ۱۱۲٫۵ کیلومتر مربع و تراکم نسبی جمعیت آن ۱۶۳ نفر در کیلومتر مربع می‌باشد. بر اساس آمار کارگاهی آبان ماه ۱۳۸۱ تعداد ۵۱۵۳ خانوار و ۲۴۵۴۹ نفر جمعیت دارد.

دهستان جوکندان مشتمل بر ۳۰ روستا، مزرعه و مکان به اسامی زیر: ۱- حمید محله ۲- دیزگاه محله ۳- پی سرا ۴- قنبرمحله ۵- سیاه کل ۶- ترک محله ۷- جوکندان بزرگ ۸-دیراکری ۹ -بازار انوش‌محله جوکندان (جوکندان اول یا مرکزی) ۱۰ -شیخ محله ۱۱ -خواجه‌کری ۱۲ -شیلان ۱۳ -پشته ۱۴ -نصورمحله ۱۵ -تنگده طول گیلان ۱۶- خاصه سرا ۱۷ - راهنمامحله ۱۸- کراکری ۱۹- دولبین ۲۰- سیاهکت ۲۱-سراگاه ۲۲- نعلبند ۲۳- جماکوه ۲۴- قروق ۲۵- شاندرمن محله ۲۶- شفقت محله ۲۷- کریم محله ۲۸- بی‌سیم ۲۹- مایکل ۳۰- مطالع سرا [۳]

بقعه و مساجد[ویرایش]

بقعه متبرکه سید فضل‌الله از نوادگان شیخ صفی الدین اردبیلی واقع در آرامگاه بزرگ جوکندان (شیخه تربه) که بنای آن قدمتی نزدیک به ۵۰۰ سال دارد. .

بقعه متبرکه بابا اسماعیل از نوادگان امام جعفر صادق (ع) است که در روستای تره طولگیلان در جوکندان قرار دارد. [۴]

مسجد جامع انوش محله،مسجد حضرت ابوالفضل (ع) بازار جوکندان، مسجد جامع ترک محله، مسجد جامع سید جمیل میرشهابی، مسجد امام حسین چلونصر و مسجد جامع اسبومار احداث ۱۳۲۰ از مساجد بزرگ و قدیمی این دهستان می‌باشد. جوکندان دارای ۲۰ مسجد می‌باشد که ۷ مسجد توسط امام جماعت اهل تسنن اداره می‌شود.

شخصیت ها[ویرایش]

مناطق دیدنی[ویرایش]

غذاها[ویرایش]

  • چغرتما: مرغ ، گوجه فرنگی ، پیاز ، تخم‌مرغ ، آب لیمو یا آب نارنج
  • لونگی: مغز گردو ، سبزی جعفری ، سیر تر یا خشک ، پیاز، رب سیاه
  • شامی تالشی: گوشت چرخ کرده، گوجه فرنگی ، پیاز ، تخم‌مرغ
  • انواع کوکو: کوکوی اشبل، کوکوی گردو، کوکی سیب زمینی
  • مرغ و جوجه محلی شکم پر
  • بوقلمون محلی شکم پر
  • ته چین غاز و اردک
  • ماهی: ماهی سفید،کپور،اشپل (خاویار ماهی)، ماهی شور، ماهی دودی، کولی، سیاه کولی، شاه کولی
  • تورش تره (پته) :سبزی این غذابر ۴ نوع است ۱-سبزی (جعفری، گشنیز، اسفناج، تره، چغندر)۲- چوچه پته ۳- گیه پته (داغ پتسی) که مخصوص ییلاقات است ۴- گیاهان محلی مثل سینور و… ، برنج، سیرخام، ترشی (آب نارنج یا آب انار)، آلوچه سبز، تخم مرغ، ادویه.
  • انواع چاشنی: بورانی بادمجان، بورانی اسفناج، و رب ازگیل
  • انواع پلوها: گزنه پلو (از گزنه تازه و برنج)، هالوف پلو (هالوف نوعی گیاه محلی که در ارتفاعات ۱۶۰۰–۱۸۰۰ متری رشد می‌کند از خانواده پیاز)، سیب زمینی پلو و کرچا پلو (مخصوص صبحانه) از انواع پلوهای محلی منطقه جوکندان است.
  • نان حلوایی :آرد ، آب ، روغن، شکر ، تخم مرغ ،عسل

گویش جوکندانی[ویرایش]

− زبان تالشی جوکندانی‌ها از گویش کرگانرودی (هشتپر) و نزدیک به گویش تالش شمالی منطقه آستارا و لنکران است.[۵] گفتنی است زبان تالشی به زبان آذری باستان نزدیک است.[۶]

English تالش کرگانرودی (جوکندان) تالش مرکزی (اسالم) تالش جنوبی (شاندرمن) تاتی (کلور) فارسی
big yul yâl yâl pilla bozorg, gat, (yal, pil)
boy, son zoa zôa, zue zu'a, zoa Pesar
bride vay vayu gēša, vayu vayu, vēi arus
cat pišik peču peču, pešu, piši pešu gorbe, piši
cry (v) bamē beramestē dad karde,beramē beramesan geristan
daughter, girl (little) kela kilu, kela kina, kel(l)a kille, kilik doxtar
day ruj ruz ruz, roz ruz ruz
eat (v) hardē hardē hardē hardan xordan
egg uya âgla agla,merqona xâ, merqowna toxme morq
eye čâš čaš, čam čēm čašm čašm
father dada dada dada pedar
fear (v) târsē târsinē, tarsestē tarsē tarsesan tarsidan
flag parčam parčam parcham ,beydoo ? parčam, derafš
food xerâk xerâk xerâk xuruk xorâk
go (v) šē šē šē šiyan raftan (šodan)
house/room ka ka ka ka xâne
language; tongue zivon zun zavon zuân zabân
mother nana nana nana,dede mâ, dēdē, nana mâdar, nane
mouth qav ga, gav, ga(f) qar gar dahân, kak
night šav šaw šav šav šab
north šimâl šimâl shimal ? šemâl
rice berz berz berj,berz berenj berenj
say (v) botē vâtē vâtē vâtan goftan
sister hova xâlâ, xolo xâ,khala xâv, xâ xâhar
small gs ruk ruk velle, xš kučak
sunset šângo maqrib maghreb ? maqreb
water ôv âv âv âv âb
woman, wife žēn žēn, žen yen, žen zanle, zan zan
yesterday zina zir, izer zir, zer zir diruz, di

گالری تصاویر[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. رهنمایی، محمدتقی، علل نفوذ زبان‌های ترکی و گیلکی در تالش، فصلنامه تحقیقات تالش، شماره ۲ - زمستان ۱۳۸۰.
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. 
  3. «ایجاد و تشکیل تعداد 12 دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانها در شهرستان طوالش تابع استان گیلان » پرتال مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی». 
  4. «اسامی بقاع متبرکه مورد تأیید اوقاف شهرستانهای تالش و آستارا». اداره کل اوقاف استان گیلان. 
  5. علی عبدلی، فرهنگ تطبیقی تالشی - تاتی - آذری، تهران، ۱۳۸۰.
  6. «Talysh - Orientation».