خودمحوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

خودمحوری، خودمیان بینی، یا اگوسنتریسم در روان‌شناسی رشد به‌صورت زیر تعریف می‌شود:

  • تمایز ناکافی بین خود و جهان (شامل دیگران)
  • گرایش به درک، فهم و تفسیر جهان برمبنای خود

خودمحوری (خودمیان بینی) در نظریه رشد شناختی ژان پیاژه[ویرایش]

از دیدگاه ژان پیاژه خودمیان بینی (خودمحوری) حالت روانی بهنجاری است که در آن نبود تمایز میان واقعیت شخصی (واقعیت از دیدگاه و در ذهن شخص) و واقعیت عینی قابل مشاهده می‌باشد [۱]. به بیان دیگر خودمیان بینی به مفهوم ناتوانی در درک نظرهای دیگران و نبود احساس نیاز به جستجوی دیدگاه‌ها و واقعیت‌های موجود موافق و مخالف برای تایید نظر خود است. در نظام پیاژه هر دوره با خودمیان بین ویژه خود شروع شده و با تمرکززدایی پایان می‌یابد. در مرحله عملیات عینی نیز کودک خودمیان بین (به ویژه در مرحله پیش عملیاتی) خود را در مرکز جهان می‌بیند [۲]. این ویژگی که در ۲ سالگی (آغاز مرحله پیش عملیاتی) در اوج خود می‌باشد در شرایط طبیعی و بهنجار در حدود ۱۱ سالگی (پایان مرحله عملیات عینی) به پایین ترین سطح می‌رسد و البته جای خود را به شکلی دیگر که ویژه دوره عملیات صوری است می‌دهد [۳].

خود محوری در رشد شناختی نو جوانان[ویرایش]

به گفته دوروزنرول، 1978؛ هادسن و گری، 1986، تفکر عملیات صوری سبب پدیداری نوع جدیدی از خودمحوری می شود.ظرفیت اندیشیدن به افکار خود سبب می شود که آگاهی نوجوانان از خود بیشتر شود و در نتیجه آنها خودمحور، خودآگاه و درون نگر می شوند. نوجوانان چنان به خود مشغول مشغول می شوند که تصور می کنند دیگران نیز به اندازه آنها در باره ظاهر و رفتارشان وسواس دارند. از دید گاه الکایند، 1967، همین باور مشغولیت ذهنی دیگران با ظاهر و رفتار نوجوان است که خودمحوری او را تشکیل می دهد. نوجوانان در بخش اعظم اوقات تصور می کنند که روی صحنه هستند، در نتیجه بیشتر انرژی آنان صرف واکنش به شنوده ای تصوری می شود. به همین دلیل است که نوجوانان به شدت خوداگاه می شوند.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. منصور، محمود و دادستان، پریرخ (۱۳۶۷). دیدگاه پیاژه در گستره تحول روانی به ضمیمه آزمون‌های عملیاتی در پژوهش‌های ژنتیک و بالینی. تهران: ژرف.
  2. وادزورث، باری (۱۳۷۸). روان شناسی رشد: تحول شناختی و عاطفی از دیدگاه پیاژه. (مترجمان جواد صالحی فدردی، امیر امین یزدی). مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
  3. نادری، محمد رامین (۱۳۸۹). تحلیل وب سایت‌های کودکان از دیدگاه نظریه رشد شناختی پیاژه: نیم دوره عملیات عینی. (استاد راهنما مهری پریرخ). پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه فردوسی مشهد. ۱۳۸۹.
  4. رایس، فلیپ.ف. رشد انسان. ترجمهٔ مهشید فروغان. تهران: ارجمند. 333. شابک ‎۲-۱۰۵-۴۹۶–۹۶۴-۹۷۸.