نبرد یمامه
| نبرد یمامه مَعْرَکَةُ الْیَمَامَةِ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از جنگهای ارتداد و لشگرکشیهای خالد بن ولید | |||||||
 آرامگاه سربازان مسلمان که در نبرد یمامه کشته شدند | |||||||
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
| خلافت راشدین | بنی حنیفه و پیروان مسیلمه | ||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
|
ابوبکر خالد بن ولید شرحبیل بن حسنه زید بن خطاب † ابودجانه † ابوحذیفه بن عتبه † عکرمه بن ابیجهل عمار بن یاسر براء بن مالک عبدالله بن سهیل † وحشی بن حرب |
مسیلمه † رجال بن عنفوه † (ar) محکم بن طفیل † (ar) | ||||||
| قوا | |||||||
| ۱۰٬۰۰۰ (پیش از تقویت) ۱۳٬۰۰۰ (پس از تقویت) | ۴۰٬۰۰۰ – ۱۰۰٬۰۰۰ | ||||||
| تلفات و خسارات | |||||||
| ۱٬۲۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ – ۲۱٬۰۰۰ | ||||||
نبرد یمامه (عربی: مَعْرَكَةُ الْيَمَامَةِ) این نبرد در دسامبر ۶۳۲ میلادی به عنوان بخشی از جنگهای ارتداد علیه شورشی در درون خلافت راشدین در منطقه یمامه (در عربستان سعودی امروزی، جنوب شهر ریاض) بین نیروهای ابوبکر و مسیلمه، یک پیامبر خودخوانده، رخ داد. این نبرد بخشی از یک درگیری چند ساله در دشتهای عقرباء و شهر الحدیقه بود.[۱]
مسلمانان هنگامی که به یمامه رسیدند، با دستهای از یاران مسیلمه برخورد کردند. در آنجا جنگ سختی میان مسلمین با سپاه مسیلمه درگرفت. این جنگ به نام ناحیهای که جنگ در آن به وقوع پیوسته است به جنگ یمامه معروف است. در این نبرد گروه زیادی از مسلمانان نیز کشته شدند که تعداد پنجاه و هشت نفر از مهاجر و انصار در میان آنها بودند و از این شماره سیزده نفر آنان، کسانی بودند که در جنگ بدر حضور داشتند.[۲] پس از کشته شدن تعداد زیادی از قاریان قرآن، عمر با ابوبکر، برای جمعآوری قرآن مشاوره کرد. این اولین تلاش برای جمعآوری قرآن بود.[۳]
لشکرآرایی
[ویرایش]ابوبکر فرماندهی سپاه مسلمانان در جنگهای رده را عمدتاً به بزرگانی از قبیله قریش از جمله تیره بنو عبدشمس شامل یزید بن ابوسفیان، خالد بن اسید بن ابی العاص، خالد بن سعید عاص و تیره بنی مخزوم شامل خالد بن ولید، عکرمه بن ابی جهل و مهاجر بن ابی امیه سپرد و کمتر کسی از مهاجران نخستین و انصار را به فرماندهی گماشت. همچنین با شروع فتوحات، فرماندهی سپاه عراق را به خالد بن ولید و فرماندهی سپاه شام را به یزید بن ابی سفیان سپرد. ویلفرد مادلونگ بر این نظر است که وی قصد داشت به این ترتیب رضایت خاطر قریش را از خلافت جدید فراهم سازد.[۴]
ابوبکر به سپاهش گفته بود با هرکه به اسلام گروید ستیز نکنند.[۵] سجاح بنت حارث به سوی قومش، بنی تغلب زمانی که از لشکرکشی مسلمانان به سویش آگاه شد عقبنشینی کرد، او زمان عمر بن خطَّاب تسلیم شد. مسلمانان مالک بن نویره و یارانش را اسیر کردند و ضرار بن ازور او را کشت،[۶] در حالی که وی و قبیله اش اسلام آورده بودند، ولی به دلیل هم پیمان شدن وی با سجاح علیه دستگاه خلافت و نپرداختن زکات، کشته شد.[۷]
گردانی از سپاه مسلمانان، به فرماندهی شرحبیل بن حسنه به دست نیروهای مُسیلمه، که مدعی نبوت بود، شکست خورد. سپس خالد بن ولید به او یاری رساند و با مُسیلمه و همپیمانانش از قبیلهٔ بنی حنیفه، ستیز کرد و تعداد زیادی از آنها را به قتل رساند. مسیلمه خودش هم به دست وحشی بن حرب پس از مبارزه طلبیده شدن کشته شد.[۸] بعد از شکست دادن مُسیلمه، گروههای از اسلام برگشته یکی پس از دیگری از دست مسلمانان شکست خوردند تا به کلی این خیزش سرکوب شد و عربها خود را برای یورش به عراق، سوریه و مصر آماده کردند.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ Tabari, Imam (1993). History of al-Tabari Vol.10. New York: State University of New York Press. شابک ۰−۷۹۱۴−۰۸۵۱−۵
- ↑ Vacca, “Sad̲j̲āḥ”, 8: 738–739.
- ↑ McAuliffe، Jane (۲۰۰۶). the cambridge companion to the Qur'an. cambridge university press. صص. ۴۵. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۸۳۱۶۰-۴.
- ↑ Madelung, Succession to Muhammad, 45-46.
- ↑ حمید الله, محمد (1983). مجموعة الوثائق السیاسیَّة للعهد النبویّ والخِلافة الراشدة (4 ed.). بیروت-لبنان: دارالنفائس. p. 340-341.
- ↑ شبارو, عصام محمد (1995). الدولة العربیَّة الإسلامیَّة الأولی (۱-٤۱هـ/٦۲۳-٦٦۱م) (3 ed.). بیروت-لبنان: دارالنهضه عربی (بیروت). p. 253.
- ↑ Madelung, Succession to Muhammad, 49-50.
- ↑ شبارو, عصام محمد (1995). الدولة العربیَّة الإسلامیَّة الأولی (۱-٤۱هـ/٦۲۳-٦٦۱م) (3 ed.). بیروت-لبنان: دارالنهضة العربیة (بیروت). p. 256.
- دانشنامه رشد بایگانیشده در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine