توافقنامه مونیخ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
از چپ به راست: نویل چمبرلین، دالادیه (نخست وزیر فرانسه)، هیتلر، موسولینی و چیانو (وزیر خارجه ایتالیا و داماد موسولینی)، قبل از امضای قرارداد مونیخ.
سلسله اتفاقات پس از قرارداد مونیخ
۱. در اکتبر ۱۹۳۸ آلمان سودت را تصرف می‌کند.
۲. لهستان منطقه‌ای لهستانی نشین از چکسلواکی را تصرف می‌کند (اکتبر ۱۹۳۸)
۳. مجارستان مناطقی مرزی در جنوب اسلواکی و با اقلیت مجار را اشغال می‌کند (نوامبر ۱۹۳۸)
۴. در مارس ۱۹۳۹، مجارستان مجدداً قسمت بیشتری از چکسلواکی را اشغال می‌کند.
۵. دولتی دست نشانده آلمان به حکومت بخش چک گمارده می‌شود.
۶. آلمان دولت دست نشانده دیگری در بخش اسلواک نشین ایجاد می‌کند.

قرارداد مونیخ (به انگلیسی: Munich Agreement) توافقی بین آلمان نازی و ایتالیا، فرانسه و بریتانیا بود. بر اساس توافقنامه مونیخ که با هدف جلوگیری از بروز جنگ جهانی دوم امضا شد، کشورهای بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان در سپتامبر سال ۱۹۳۸ توافق کردند که نواحی آلمانی‌نشین سودت در کشور چکسلوواکی، ضمیمه خاک آلمان نازی شود.[۱]

این قرارداد در بامداد ۳۰ سپتامبر ۱۹۳۸ در شهر مونیخ آلمان بدون حضور نماینده چکسلواکی تصویب شد. (تاریخ مندرج در قرارداد ۲۹ سپتامبر می‌باشد).

زمینه[ویرایش]

پس از الحاق اتریش به آلمان هدف بعدی هیتلر چکسلواکی بود که پس از جنگ جهانی اول و با تحمیل پیمان سن ژرمن به امپراتوری اتریش-مجارستان استقلال خود را به دست آورده بود. چکسلواکی دارای رژیمی دموکراتیک بود و از ایالات مختلفی شکل گرفته بود که شامل سه میلیون آلمانی‌زبان کوه‌های سودت نیز می‌شد.

در ۲۹ مارس ۱۹۳۸ نماینده آلمانی سودت در مجلس چکسلواکی خواستار استقلال شد و همزمان آلمان نازی در مرز چکسلواکی دست به تحرک نیروهای خود زد.

کنفرانس مونیخ[ویرایش]

موسولینی برای حل بحران چکسلواکی پیش‌نهاد کرد کنفرانسی متشکل از قدرت‌های اروپایی بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان نازی برای رسیدگی به این مسئله تشکیل شود. در ۲۹ و ۳۰ سپتامبر ۱۹۳۸ این کنفرانس بدون حضور نماینده‌ای از شوروی یا چکسلواکی در مونیخ تشکیل شد و سودت را به آلمان بخشید. نویل چمبرلین پس از امضای توافق‌نامه مونیخ گفت:«امروز ما صلح را برای زمانه‌مان را تحقق بخشیدیم.»

الحاق سودت کافی نبود چرا که هیتلر الحاق کل چکسلواکی که بالقوه متحد فرانسه و از نظر نظامی و اقتصادی قوی بود را در سر داشت.[۲]

پیامدها[ویرایش]

در پی امضای این قرارداد، چکسلواکی که از لحاظ نظامی هم پیمان فرانسه و بریتانیا بود از سوی این کشورها تحت فشار قرار گرفت تا تسلیم فشار هیتلر شده و نواحی سودت را به آلمان تسلیم کند[۳] ، در مقابل هیتلر ضمانت داد که هیچ خواسته ارضی دیگری نداشته باشد.[۳] قرارداد را در ظاهر موسولینی برای ایجاد صلح پیشنهاد کرده بود، اما اسناد و مدارک نشان می‌دهد که مفاد قرارداد را آلمانی‌ها قبلاً مشخص کرده و به موسولینی منتقل کرده بودند.[۳]

نخست وزیر بریتانیا نویل چمبرلین امید داشت که سیاست تسلیم و مسالمت جویی در برابر هیتلر جواب داده و از شروع جنگی دوباره در اروپا جلوگیری شود.[۳] فرانسه نیز به خاطر ضعف اقتصادی و نظامی مایل به درگیری با آلمان بر سر منافع متحدانش نبود و به گونه‌ای چکسلواکی را در برابر آلمان تنها گذاشت. سیاستهای فرانسه و دیگر کشورهای غربی در برابر چکسلواکی و بعدها لهستان بعداً مایه انتقاد مردم این کشورها شد که عموماً از این اتفاقات به عنوان خیانت غرب نام می‌برند.[۴]

در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۸، ارتش آلمان وارد چکسلواکی شده و نواحی سودت را اشغال کرد. در پی این اقدام، کشورهای لهستان و مجارستان به تشویق هیتلر نیز بخشهای دیگری از چکسلواکی را تسخیر کردند. پس از مدتی، آلمان به نواحی سودت اکتفا نکرده و ابتدا تمام جمهوری چک و سپس اسلواکی را تحت اداره دولت‌های دست نشانده آلمان درآورد و به این ترتیب . اقدامات زیاده طلبانه هیتلر باعث بی آبرویی سیاست بریتانیا و نخست وزیر چمبرلین شد.[۳]اشغال نواحی سودت، چکسلواکی را از استحکامات نظامی کوهستانی اش در این نواحی محروم کرد و باعث شد نتواند بعدها در برابر آلمان مقاومتی از خود نشان دهد. چکسلواکی ۷۰٪ از تولید آهن و فولاد، ۷۰٪ از تولید برق و ۳٫۵ میلیون نفر از جمعیتش را در پی این قرارداد از دست داد.[۳]

از سوی دیگر تسخیر چکسلواکی، بانک‌ها، معادن و صنایع حساس این کشور از جمله کارخانجات اسلحه سازی گروه صنعتی اسکودا را در اختیار آلمان قرارداد و باعث دشوارتر شدن مقابله بریتانیا و فرانسه با آلمان شد[۳][۵].

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. وزارت دفاع اسرائیل در واکنش به اوباما: توافق هسته‌ای ایران مانند توافق با هیتلر است، بی‌بی‌سی
  2. نقیب‌زاده، احمد، تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل، نشر قومس، ۱۳۸۸: تهران
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ Shirer, William L, (1960). The Rise and Fall of the Third Reich. Simon & Schuster. شابک ‎۰-۶۷۱-۷۲۸۶۸-۷. 
  4. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Western Betrayal»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷ سپتامبر ۲۰۱۲).
  5. (1948-1953) Churchill, Winston. The Second World War, 6 Volumes.