برسازی درون‌کاشت دندانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برسازی درون‌کاشت دندانی
مداخله پزشکی
Single crown implant.jpg
ICD-9-CM 23.5-23.6
MeSH D003757

برسازی درون‌کاشت دندانی یا پروتز ایمپلنت دندانی، بخشی از درون‌کاشت (ایمپلنت) دندانی است که به صورت دندان برساخته (پروتزی) در دهان بیمار، جایگزین دندان طبیعی وی می‌گردد. ایمپلنت های دندانی نوعی دندان مصنوعی هستند و از لحاظ ظاهری در بیماران مختلف می توانند متفاوت باشند. بعد از معاینات اولیه در ابتدا فیکسچر یا همان قسمت ریشه ایی پروتز با استفاده از جراحی کوچکی در داخل فک و به جای دندان از دست داده شده، جاگذاری می گردد و بعد از اطمینان از ثبات آن که معمولاً ۴ الی ۶ ماه به طول می‌انجامد، قسمت رویی یا همان تاج دندان (Crown) گذاشته می‌شود.

تاریخچه[ویرایش]

ایمپلنتولوژی (علم دندانپزشکی کاشت ایمپلنت های دندانی) بعد از علم جراحی دهان و دندان، جزء قدیمی ترین روش‌های دندان پزشکی است. استفاده از ایمپلنت هایی به فرم ریشه‌ای قدمتی ۱۰۰۰ ساله دارند.

۴۰۰۰ سال پیش در چین باستان از بامبو برای جایگزینی دندان از دست رفته و ۲۰۰۰ سال پیش در مصر باستان از فلزات گران بها برای این منظور استفاده می‌کرده اند و در بعضی از مومیایی‌های یافت شده در مصر دندان پیوند شدهٔ انسان یافت شده است که خود گواهی برای قدمت استفاده از ایمپلنت های دندانی از سالیان دور می باشد.

در سال ۱۹۵۲ میلادی، جراح ارتوپدی سوئدی به نام برانمارک که علاقه‌مند به ترمیم و بازسازی استخوان بود، طی تحقیقاتی روی استخوان ران خرگوش، متوجه رشد استخوان در اطراف فلز تیتانیوم گردید. برانمارک تحقیقات خود را برروی انسان و حیوان ادامه داد و توانست بعد از انجام آزمایشات زیادی این ویژگی خوب و مفید فلز تیتانیوم را ثابت کند.

اگر چه برانمارک اول روی استخوان ران کار می‌کرد، اما در ادامه تصمیم گرفت که برروی دهان، مطالعاتش را ادامه دهد زیرا دسترسی بیشتر و نیاز بیشتری را در این بخش احساس می کرد. برانمارک در سال ۱۹۶۵ میلادی اولین ایمپلنت دندانی را در دهان یک داوطلب قرار داد.

ایمپلنت چیست؟[ویرایش]

ایمپلنت مجموع قطعاتی است که با جراحی داخل فک ثابت می شوند روی آن دندان مصنوعی قرار می گیرد و در نهایت ظاهری مشابه با دندان طبیعی پیدا می کند.

به طور کلی برای گذاشتن ایمپلنت چندین مرحله باید انجام شود تا قطعات تشکیل دهنده در کنار یکدیگر قرار گیرند و بیمار بتواند به جای دندان طبیعی از آن استفاده کند. ایمپلنت از نظر ظاهری مشابه دندان طبیعی است و در دهان همان حس طبیعی را برای جویدن القا می کند و سوء هاضمه ایجاد شده بر اثر ناتوانی در جویدن غذا را برطرف می نماید.

ایمپلنت دندانی برای جایگزین کردن یک یا چندین دندان از دست رفته کاربرد دارد و می تواند برای تمام دندان ها به صورت ثابت یا متحرک استفاده شود. در هر دو حالت فوق کلمه ایمپلنت استفاده می شود اما حالت دوم بیانگر معنی واقعی ایمپلنت می باشد و به مجموعه ای از قطعات ایمپلنت گفته می شود و هر کدام از قطعات به تنهایی نام و کارایی مجزایی دارند.

مزایای ایمپلنت[ویرایش]

بزرگترین مزیت ایمپلنت حفظ استخوان باقیمانده و جلوگیری از تحلیل استخوان (که به خاطر بی دندانی رخ می دهد) می باشد. مزیت دیگر ایمپلنت عدم نیاز به تراش دندان های مجاور در صورت استفاده از پروتز ثابت و کمک به گیر و ثبات پروتز متحرک از طریق ساختن اوردنچر (پروتز متحرک متکی بر ایمپلنت) است.

مزیت ایمپلنت نسبت به بریج[ویرایش]

عدم استفاده از دو دندان سالم مجاور به عنوان پایه در ایمپلنت گذاری، زیرا در روش بریج استفاده از دو دندان مجاور به عنوان پایه، باعث آسیب به آن ها شده و در نهایت آن دندان های سالم نیز از بین خواهند رفت و فرآیند تحلیل استخوان که با کشیدن دندان آغاز شده است، ادامه می یابد. اما کاشت ایمپلنت، هم از آسیب به دندان های مجاور ممانعت می کند و هم وجود فیکسچر در استخوان فک، پدیده تحلیل استخوان فک را به میزان چشمگیری کاهش می کند.

اما در بعضی موارد مراجعه دیرهنگام فرد برای کاشت دندان (ایمپلنت) یا وجود کیست و تومورهای دهانی منجر به از بین رفتن فضای مناسب و کم شدن قطر و ارتفاع استخوان فک می شود که در این حالت، دندانپزشک قبل یا همزمان با جایگذاری فیکسچر، با استفاده از پودر و بلاک استخوانی و ممبرین (بایومتریال ها) استخوان را بازسازی کرده تا شرایط مناسب برای قرارگیری ایمپلنت مهیا گردد. در این مواقع طول درمان بیمار (آماده شدن استخوان برای جایگذاری ایمپلنت) بسته به شرایط بیمار از ۳ تا ۶ ماه طول می کشد و دندانپزشک به کمک عکس های رادیوگرافی می تواند روند درمان را دنبال کند و بهترین زمان را برای کاشت ایمپلنت تشخیص دهد.

انواع مختلف ایمپلنت دندانی[ویرایش]

- Endosteal: این ایمپلنت معمولاً مانند یک پیچ یا استوانه و یا تیغه‌ای شکل هستند که از فلز یا فلز پوشش داده شده با سرامیک و یا مواد سرامیکی ساخته می‌شوند. این نوع از ایمپلنت در استخوان فک جا می‌گیرد.

- Subperiosteal: این نوع ایمپلنت در استخوان و در زیر لثه قرار می‌گیرند و از جنس فلز تیتانیوم ساخته می‌شوند تا بخوبی به استخوان فک بچسبد.

- Transos-teal: این نوع ایمپلنت به شکل یک پین فلزی و یا یک قاب U شکل می‌باشد که از بین استخوان فک و بافت لثه عبور می‌کند و به داخل دهان می‌رسد.

مراحل کاشت ایمپلنت (دندان)[ویرایش]

جراحی ایمپلنت با بی حسی موضعی و معمولاً در ۴ مرحله انجام می شود. از اولین جراحی تا آخرین جراحی حدوداً ۹ ماه به طول میانجامد؛ اما این زمان بستگی به شرایط استخوان فک برای قبول ایمپلنت و شرایط ایمنی بدن برای التیام و ترمیم زخم دارد و ممکن است مدت زمان بیشتری برای ترمیم و التیام نیاز باشد.

در مرحله اول جراحی، در صورت مناسب بودن تراکم استخوان فک، فیکسچر (Fixture) به همراه کاور اسکرو (Cover screw) در فک جاگذاری می شود. و در صورت نیاز به تحریک استخوان سازی و بدست آوردن تراکم استخوان مطلوب از بایومتریال ها (پودر استخوان و ممبرین و ...) استفاده می گردد. بایومتریال ها دارای انواع مختلفی هستند و از منابع متفاوتی تولید می شوند و بسته به تشخیص دکتر نوع بایومتریال مناسب انتخاب می گردد. معمولاً پس از گذشت ۲۴-۱۲ هفته لثه اطراف فیکسچر را می گیرد. در این زمان مرحله دوم جراحی یعنی برداشتن کاور اسکرو و قرار دادن هیلینگ اباتمنت (Healing Abutment) به جای آن انجام می شود سپس بعد از گذشت ۲-۱ هفته، قالبگیری به کمک ایمپرشن و آنالوگ (Impression Coping and Analog) انجام می شود تا شکل دندان مورد نظر ساخته شود و اندازه اباتمنت لازم مشخص شود و در مرحله آخر دندان پروتزی آماده شده که به همراه اباتمنت است روی فیکسچر قرار می گیرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Dental implant»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.