برج میزان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
برج میزان
Virgo IAU.svg برج میزان در امتداد دایرةالبروج (قوس آبی)
نمادLibra.svg
ترتیبهفتمین برج دایرةالبروج
بعد ساعتی۱۲:۰۰ ← ۱۳:۴۹
میل۰ ← ۱۱/۴۷- درجه
برج قبلسنبله
برج بعدعقرب
صور منطبقدوشیزه
ماه مطابقمهر
اقامت خورشید۳۰٫۳۹۳روز

بُرج میزان(♎) (ترازو)، هفتمین برج فلکی از دایرةالبروج است.نام قدیمی ماههای ایرانی است. امروزه در ایران برج میزان را ماه مهر می نامند اما در افغانستان همچنان این ماه را برج میزان می گویند. برج میزان یعنی برابری شب و روز یا اعتدال پاییزی . در تقویم قدیم ایران میزان، هفتمین برج [خانهٔ] خورشید، قوسی ۳۰ درجه از دایرةالبروج است.[۱] این برج خط سیر خورشید در مهر ماه به مدت ۳۰روز و ۰۹ساعت و ۲۶دقیقه و نام دیگر این ماه در گاهشماری خورشیدی نیز می‌باشد. میانگین شبانه‌روز لحظه تحویل برج میزان ساعت ۰۹:۳۷ روز ۱ مهر است.[۲]

دو هزار سال پیش این برج، بیشتر از زمینه صورت فلکی میزان (ترازو) می‌گذشت و به همین نام باقی ماند؛ ولی امروزه از زمینه صورت فلکی سنبله (دوشیزه) می‌گذرد.

خورشید در برج میزان؛ سکه جهانگیر شاه

جشن سر میزان و اعتدال پاییزی[ویرایش]

اعتدال پاییزی همزمان است باسر میزان که با مهرگان پیوند دارد. زمان برگزاری سر میزان اگر آن را با جشن مهرگان همسان بدانیم در یکم ماه مهر و آغاز فصل پاییز بوده‌است و این شیوه دستکم تا پایان دوره هخامنشی و احتمالاً تا اواخر دوره اشکانی نیز دوام داشته‌است. اما از این زمان و شاید در دوره ساسانی، جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهم ماه مهر منتقل می‌شود.[۳] اما در خراسان یکی از مهمترین جشنهای سنتی خراسان جشن سَرِ میزو یا جشن اول میزان بوده که همان اول مهر شروع آن بوده است. میزان به معنای برابری و اعتدال است. روز اول مهر معمولا شب و روز برابر است و برابری پاییزی نام دارد در مقابل برابری بهار که نوروز نام دارد. به عبارتی روشن تر اول مهر را می توان روز نوروز پاییزی نامید.هر سال در روز اول مهر و اول پاییز زمین در حالت اعتدال و تساوی پاییزی قرار می‌گیرد. به این معنی که در این زمان طول روز و شب برابر شده و رفته رفته هرچه به سمت زمستان پیش می‌رویم از ارتفاع خورشید در آسمان کاسته و هوا رو به سردی می‌رود..[۴]

در قدیم کشاورزان با شروع فصل سرما و پایان چرای علوفه ناچار بودند قوچ و بّز نَر و حتی گاو نر که بیشتر کاربرد پَرواری دارد را سر ببرندبرای اینکه با آغاز زمستان گیاهان و علف کافی برای خوراک نبود و اینها در فصل سرما لاغر می شدند بعلاوه جا برای نگهداری آنها در سرما و یخبندان نبود بناچار چارپایان پرواری ذبح می شدند که به این کار پرواربندی و جشن غلیه کنان می گفتند. و گوشت آن را سرخ غیمه و کاملا خشک می کردند و نمک می زدند و در کیسه گونی در محلی بلند آویزان می کردند تا در طول پاییز و زمستان از گوشت آن برای خوراک خود استفاده کنند. سایر دام ها برای زاد و ولد نگهداری میشدند و در این فصل موقع جفت گیری نیز به پایان می رسید که دام ها در اوایل بهار نوزاد خود را بدنیا می آوردند.

  • خیزید و خز آرید که هنگام خزانست
  • باد خنک از جانب خوارزم وزانست
  • آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست
  • گویی به مثل پیرهن رنگ‌رزانست.منوچهری_ دامغانی(به نقل از مجله دریای پارس 1394 )

در بعضی کشورهای جهان از جمله ژاپن اعتدال پاییزی روز تعطیل رسمی کشور است.

معنی میزان[ویرایش]

میزان

معنی میزان در فرهنگ معین:یعنی ترازو ، اندازه، مقدار، جمع موازین، هفتمین برج از برج های دوازده گانه که خورشید در حرکت ظاهری خود از ابتدای مهر ماه در آن قرار می گیرد، بنابر نوشته دکتر عجم در کتاب 5 هزار واژه معربات میزان واژه عربی نیست بلکه محرف و یا تغییر یافته میان هست . ترازو یعنی برابری تساوی به چم میانه هر چیز وسط هر چیز .

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. گاهشماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران دفتر پژوهشهای فرهنگی (۱۳۸۰)، ص ۲۹.
  2. «تقویم شمسی (بروج ۱۲ گانه)». تقویم جهانی جامع. دریافت‌شده در مرداد ۱۳۹۱. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  3. جشن میتراکانا، جشن مهرگان
  4. [parssea.org/?p=7520 ‎مجلهٔ دریای پارس: چلهٔ تموز و تیرگان]، محمد عجم
  • طولانی‌ترین روز سال را هندوها به کام خود شیرین کردند. مجله دریای پارس 1394 [http:parssea.org/?p=7520]
  • هموگان ِ پاییزی - فرهنگ ریشه شناختی اخترشناسی-اخترفیزیک - دکتر محمد حیدری ملایری
  • [hamneshinbahar.net/article.php?text_id=138 همنشین بهار: اعتدال بهاری Equinox ]
  • ویکی‌پدیای انگلیسی


میزان