استگوسور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
استگوسوروس
محدوده زمانی: ژوراسیک پسین
اسکلت بازسازی شده استگوسور در فرانکفورت آلمان
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: سوسماریان[۱]
بالاراسته: دایناسورها
راسته: پرنده‌وَرَکیان[۲]
زیرراسته: زره‌پوشان[۳]
فروراسته: استگوسورها[۴]
تیره: استگوسوریان
سرده: استگوسور
مترادف‌ها

استگوسور (Stegosaurus) یا دایناسور سقف‌دار نوعی از دایناسورهای دسته استگوریدهای زره‌پوست است که در دورهٔ ژوراسیک پسین در غرب آمریکای شمالی کنونی زندگی می‌کردند. در سال ۲۰۰۶ یک نومنه استگوسور در کشور پرتغال کشف شد که نشان می‌داد این موجود در اروپا نیز زندگی می‌کرده است.[۵] به خاطر دم میخ‌دار و صفحه‌های موجود در پشت این حیوان، استگوسور یکی از قابل شناسایی‌ترین نوع دایناسورها همراه با تیرانوسور، تریکراتاپوس و آپاتوسور می‌باشد.نام استگوسور به معنی «مارمولک پوشیده» است. که از دو کلمه یونانی استگوس (stegos) به معنی سقف و سوروس (sauros) به معنی مارمولک بدست آمده است. تاکنون از بین ۸۰ فسیل بدست آمده حداقل سه نوع شناسایی شده‌اند.[۶]

این دایناسورها بین ۱۵۵ تا ۱۴۵ میلیون سال پیش زندگی می‌کردند. در زمانی که دنیا تحت تسلط غول‌هایی مثل سوروپود، دیپلودکس، کاماراسور و آپاتوسور بود.استگوسور یک چهارپای گیاه‌خوار بزرگ و سنگین بود. این حیوان یک حالت ویژه و نامعمولی داشت که شامل اندامهای سنگین عقبی و اندامهای کوچک جلویی، سری به طرف زمین و دمی سخت و معلق در هوا بود. آرایش صفحه‌ها پشت و میخ‌های دم به صورت گمانه زنی چیده شده است و اطمینانی از نحوه آرایش آنان نیست. میخ‌ها احتمالاً وسیله‌ای برای دفاع بودند، همانطور که صفحه‌های پشت نیز ممکن است برای یک مکانزیم تدافعی بوده و همین طور به خوبی می‌توانسته است وسیله‌ای برای کنترل گرما باشد. استگوسور با اندامی به اندازه اتوبوس، بزرگترین نوع از استگوسورها (از انواعی مثل کنتروسور یا هویانگوسور) بوده است. البته ویژگی‌های بدنی همچون دمی میخ‌دار و صفحه‌های پشت در تمام استگوروسیان‌ها مشترک بوده است.

طبقه بندی[ویرایش]

زره‌پوشان

ایمائوسور




اسکلیدوسور


زره‌پوشان
پوشیده‌خزنده‌سانان


هوایانگوسور



چونگکینگوسور



پوشیده‌خزندگان

کنتروروسور




پوشیده‌خزندگان

چندسردم



Miragaia




Stegosaurus




لوریکاتوسور





Tuojiangosaurus



Paranthodon



گیگانتسپینوسور



 

خمیده‌خزنده‌سانان





ویژگی‌ها[ویرایش]

اندازه استگوسور در مقایسه با انسان

به طور میانگین حدود ۹ متر طول و ۴ متر ارتفاع داشته‌است.استگوسور به خاطر دو ردیف صفحات پشتش و دو جفت میخ در انتهای دمش به راحتی قابل شناسایی است. اگرچه حیوانی بزرگ با قدی کوتاه نسبت به حیوانات معاصر خودش مثل سوروپودوس بود ولی پوست زرهی با وجود درنده‌های بزرگی مثل آلوسور وحشتناک و سراتوسور لازم به نظر می‌رسید.

پاهای عقبی هر کدام سه انگشت و پاهای جلویی هر کدام پنج انگشت و فقط دو انگشت درونی داشتند. هر چهاردست و پا بوسیله لایه‌های در میان انگشت‌ها پشتیبانی می‌شدند. پاهای جلویی بسیار کوچکتر از پاهای قوی و کلفت عقبی بودند. که این حالت باعث یک وضع غیرعادی در بدن این حیوان می‌شده است. دم به وضوح بالای زمین نگاه داشته می‌شده است و در همین هنگام سر استگوسور در وضعی پایین‌تر از دم قرار می‌گرفته، و احتمالاً بیشتر از یک متر از زمین فاصله نداشته است.

دندان استگوسور

جمجمه باریک و بلند و نسبت به بدن کوچک است. سوراخی بین دماغ و چشمش وجود داشت که این سوراخ در بین تمام آرچوسوروس‌ها شامل پرندگان امروزی و کوروکودیل‌های منقرض شده مشترک است. جمجمه روبه پایین استگوسور ممکن بوده به خاطر جستجوی بهتر علف‌های تازه رشد کرده بوده است. این نظریه با وجود فقدان دندان‌های جلویی و جایگزینی آنها بوسیله پوزه شاخی و سفت قوت می‌گیرد. دندان‌های مثلثی و صاف و هموار این دایناسور نشان می‌دهد که آنها خوراکشان را آسیاب می‌کردند و در واقع می‌جویدند. شکل آرواره نشان می‌دهد که استگوسور خوراکش را هنگام جویدن در دهان نگاه می‌داشته است.

با آنکه استگوسور حیوانی بزرگ بوده اما حفره مغزی کوچکی داشته است و بزرگتر از مال یک سگ نبوده است. حفره مغزی که به خوبی حفظ شده بود به اوتین چارلز مارش اجازه داد که در سال ۱۸۸۰ (میلادی) بتواند از حفره مغزی این موجود قالبی تهیه کند که اندازه مغز را نشان داد. این قالب نشان داد که مغز این حیوان واقعاً کوچک و شاید کوچکترین مغز در میان دایناسورها بوده است. این حقیقت که یک حیوان ۴٫۵ تنی مغزی داشته که نمی‌توانسته بیشتر از ۸۰ گرم باشد، باعث این عقیده در در قدیم و در میان عامه شده بود که دایناسورها حیواناتی کم‌هوش بودند، که در حال حاضر این ادعا رد شده است.

استگوسور

اطلاعات بیشتر از استگوسور را می‌شود از بقایای حیوانت بالغ کشف شده بدست آورد. به هر حال اآخرین بقایای یک استگوسور نابالغ در سال ۱۹۹۴ (میلادی) در وایومینگ آمریکا کشف شده که ۴ متر طول و ۲ متر ارتفاع داشته و وزن تقریبی آن ۲٫۳ تن در زمان زندگی‌اش بوده است. این فسیل در موزه طبیعت دانشگاه وایومینگ نگهداری می‌شود. حتی فسیل کوچکتر نیز به طول ۲٫۱ متر و ۸۰ سانتیمتر ارتفاع کشف شده که در موزه علم و طبیعت دنور نگهداری می‌شود.

عادات[ویرایش]

رده پاهایی که از این حیوان کشف شده نشان می‌دهد که استگوسورها در گله‌هایی زندگی می‌کردند که اعضای آن در سنین مختلف بودند. یکی از این رد پاها نشان می‌دهد که چهار تا پنج بچه همراه با چند استگوسور نابالغ همراه با استگوسورهای بالغ حرکت می‌کردند.

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, «Stegosaurus,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stegosaurus&oldid=249469147 (accessed November 4, 2008).

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استگوسور موجود است.
جستجو در ویکی‌گونه اطلاعات مرتبط در ویکی‌گونه: Stegosaurus

منابع[ویرایش]

  1. Sauropsida
  2. Ornithischia
  3. Thyreophora
  4. Stegosauria
  5. Escaso F, Ortega F, Dantas P, Malafaia E, Pimentel NL, Pereda-Suberbiola X, Sanz JL, Kullberg JC, Kullberg MC, Barriga F. (2007). "New Evidence of Shared Dinosaur Across Upper Jurassic Proto-North Atlantic: Stegosaurus From Portugal." Naturwissenschaften,
  6. Turner, C.E. and Peterson, F., (1999). "Biostratigraphy of dinosaurs in the Upper Jurassic Morrison Formation of the Western Interior, U.S.A." Pp. 77–114 in Gillette, D.D. (ed.), Vertebrate Paleontology in Utah. Utah Geological Survey Miscellaneous Publication 99-1.