کژپشتی

برای دیگر کاربردها، انحراف (ابهام‌زدایی) را ببینید.

کژپشتی
رادیوگرافی از یک کژپشتی
آی‌سی‌دی-۱۰	M41

اندازه‌گیری زاویه کاب در کژپشتی.

اگر در یک فرد سالم ستون مهره‌ها را از روبرو یا پشت نگاه کنید به صورت یک خط راست دیده می‌شود. بیماری کَژپُشتی یا اسکولیوز (به انگلیسی: scoliosis)‏ انحراف جانبی ستون مهره‌ها (به راست یا چپ) می تواند به علت ناهنجاری مادرزادی (مثلا نوروفیبروماتوز) یا اسکولیوز اکتسابی(مثلا بیماری راشیتیسم) ایجاد شود.

اختلال در عملکرد عضلات که میوپاتی خوانده می‌شود به نوع خاصی از اسکولیوز منجر می‌شود که به آن اسکولیوز میوپاتیک می گویند.دیستروفی‌های عضلانی جزو این گروه قرار می گیرند.

ممکن است اسکولیوز به علت اختلال عملکرد عصب ایجاد شود که بنام اسکولیوز نوروپاتیک شناخته می شود.

مسئله مهمی که باید در انحراف جانبی ستون فقرات توجه داشته باشیم این است که جهت حرکت زوائد خاری (به انگلیسی: spinous processes)‏ به سمت تقعر می‌باشد درحالیکه دنده‌ها و جسم مهره‌ها برخلاف زواید خاری چرخشی به طرف تحدب دارند.این پدیده(چرخش دنده‌ها به سمت تحدب)باعث ایجاد برجستگی در سمت تحدب می گردد و اصطلاح انگلیسی آن Posterior Hump می باشد.

انواع

به هرگونه انحراف ستون فقرات کژپشتی می‌گویند که به دو صورت C Type و S Type وجود دارد. در نوع C یک قوس و در نوع S دو قوس غیرنرمال ایجاد می‌شود.میزان قوس در افراد مبتلا به این بیماری متفاوت می‌باشد که خود این مسئله نوعی از درجه بندی را ایجاد می‌کند. در کژپشتی به دلیل عدم قرینگی و غیرطبیعی بودن ستون فقرات، نیروها ی وارده به آن حتی درصورت طبیعی بودن باعث فشار به عضلات، رباطها، دیسک‌های بین مهره‌ای و مفاصل بین مهره‌ای پشتی می‌گردد و درنتیجه منجربه تشدید درد در ستون فقرات به خصوص ناحیه کمر می‌شود.

البته طبقه بندی کژپشتی به دو صورت غیرساختمانی (Mobile) و ساختمانی (Fixed) نیز ممکن است که جهت نوع درمان مهم است.در نوع غیرساختمانی که برگشت پذیر نیز خوانده می‌شود درصورت خم کردن تنه به جلو و یا دراز کشیدن اصلاح می‌شود. وضعیت‌های نادرست، کمردردها ی شدید به خصوص فتق دیسک، برخی از تومورها و اختلاف طول اندامها می‌توانند این حالت را ایجاد کنند. در نوع ساختمانی برخلاف نوع غیرساختمانی در حالت خم شدن به جلو انحراف و قوس ازبین نمی‌رود. اسکولیوز ساختمانی به دلیل نقص عضو، برخی از بیماری‌های عضلانی، بعضی از ناهنجاری‌ها ی مادرزادی، بیماری‌های عصبی (فلج مغزی, پولیومیلبت, سیرنگومیلی و...) و گهگاه به دلایل ناشناخته در کودکان، نوجوانان و جوانان به وجود می‌آید.

کژپشتی با توجه به نوع آن، میزان انحراف، سن بیمار و... نیاز به وسایل کمکی, فیزیوتراپی و یا عمل جراحی دارد.

این بیماری که بیشتر در دختران نوجوان پدید می‌آید علل مختلفی دارد که شایعترین آن کژپشتی ناشناخته می‌باشد.

درمان

درمان این بیماری به دو روش می‌باشد: درمان جراحی و درمان غیر جراحیکه درمان غیر جراحی شامل فیزیوتراپی و بریس می‌باشد.

بیمارانی که نیاز به عمل جراحی دارند شامل:

-اگر در سن رشد میزان انحراف بیشتر از 40 درجه باشد

-اگر انحراف جانبی در سنین رشدی به صورت پیشرونده ادامه یابد

-اگر بیشتر از 50 درجه پس از پایان رشد باشد

جستارهای وابسته

گوژپشتی

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کژپشتی موجود است.

• واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان وادب فارسی
• ناصری، نسرین، فیزیوتراپی در ضایعات ارتوپدیک، انتشارات صبح سعادت، چاپ اول، شابک:4-7-93408-964
• اعلمی هرندی، بهادر، اصول ارتوپدی و شکسته بندی، چاپ ششم، نشر فروغ اندیشه