مفصل ران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مفصل ران
Hip.jpg
Bones of the hip
لاتین coxa
فهرست گری subject #92 333
در سرعنوان‌های موضوعی پزشکی Hip
دورلندز/السویر h_12/12422739

مفصل ران یا مفصل هیپ (به انگلیسی: Hip joint) یک مفصل سینوویال از نوع گوی و کاسه‌ای [۱] است که از قرارگرفتن سر استخوان ران در داخل حفره استابولار (حفره حقه‌ای) استخوان هیپ (بی نام) ایجاد می‌گردد. این مفصل بزرگترین مفصل بدن پس از مفصل زانو است و از ویژگی‌های مهم آن، داشتن ثبات و تحرک توام است. [۲] مفصل ران در انتقال وزن بدن از کمربند لگنی به اندام‌های تحتانی نقش دارد.

ثبات مفصل ران[ویرایش]

مفصل ران در مقایسه با مفصل شانه، دارای حرکات کمتر، ولی ثبات و پایداری بیشتری است. ثبات و استحکام مفصل ران جهت تحمل وزن بدن در فعالیت‌های روزمره لازم است. با این حال، مفصل ران که همانند مفصل شانه یک مفصل سینوویال از نوع گوی و کاسه‌ای است نیز دارای سه درجه آزادی حرکتی است که به معنای داشتن حرکات در هر سه صفحه سهمی (ساژیتال)، پیشانی (فرونتال) و عرضی (ترانسورس) است.

مفصل ران از دوقسمت استابولوم (حقه) و سر استخوان ران تشکیل می‌گردد و در میان مفاصل بدن به عنوان یک مفصل پایدار محسوب می‌شود. به طورکلی، عواملی که در ایجاد ثبات و استحکام این مفصل نقش دارند شامل موارد زیر است:

  • عمیق بودن حفره استابولار (حقه‌ای)
  • وجود رباط‌های قوی در اطراف مفصل ران
  • وسعت و استحکام کپسول مفصلی
  • زوایه طبیعی گردن استخوان ران با تنه فمور که در یک فرد بزرگسال حدود 120 الی 130 درجه‌است. این زاویه [۳] که باعث مایل قرارگرفتن گردن استخوان ران می‌گردد، یک عامل مهم تطابق با جهت رو به پایین استابولم است.

حرکات مفصل ران[ویرایش]

حرکات مفصل ران در سه صفحه آناتومیکی عبارتنداز:

میزان حداکثر دامنه حرکتی طبیعی مفصل ران در جهات مختلف:

وضعیت کپسول مفصلی[ویرایش]

کپسول مفصلی در مفاصل سینوویال از دو لایه داخلی (بنام غشاء سینوویال) و خارجی (بنام کپسول لیفی) تشکیل می‌گردد.

کپسول لیفی مفصل ران، گسترده و قوی است. ضخامت و استحکام کپسول لیفی ران در جلو (قدام) بیشتر از طرف پشتی (خلفی) است. این کپسول در بالا به حاشیه حفره استابولار (حفره حقه‌ای) اتصال داشته، به طوری که در جلو، گردن استخوان ران (فمور) را احاطه می‌کند و به خط بین تروکانتری (خط اینترتروکانتریک) متصل می‌گردد. کپسول لیفی در عقب و پایین، بالاتر از ستیغ بین تروکانتری (اینترتروکانتریک) به گردن استخوان ران اتصال می‌یابد، بنابراین قسمتی از گردن ران در عقب، فاقد کپسول است.

غشاء سینوویال در سطح داخلی کپسول لیفی قرار دارد. این غشاء در مفصل ران، گردن استخوان ران را تا حدود غضروف مفصلی می‌پوشاند.

رباط‌های مفصل ران[ویرایش]

رباط‌ها عناصری هستند که باعث ارتباط دو یا چند استخوان می‌گردند و در ایجاد ثبات مفاصل نقش دارند. این عناصر همچنین باعث تقویت کپسول مفصلی می‌گردند.

رباط‌های مفصل ران عبارتنداز:

بورس‌ها[ویرایش]

بورس یک کیسه لیفی (فیبروز) حاوی مایع بوده که بین تاندون و استخوان یا پوست و استخوان و یا میان دو ماهیچه قرارمی گیرد. [۵] مهمترین نقش بورس‌ها کاهش میزان اصطکاک بین دو یا چند بافتی است که روی یکدیگر واقع می‌شوند. بنابراین، بورس‌ها در تسهیل حرکات نقش دادند.

بورس‌هایی که در اطراف مفصل ران قراردارند عبارتنداز:

  • بورس تروکانتری [۶] (بورس تروکانتریک)
  • بورس ورکی [۷] (بورس ایسکیال)
  • بورس خاصره‌ای شانه‌ای [۸] (بورس ایلیوپکتینئال)

بورس‌ها ممکن است به دلیل ضربات وارده به آنها و یا تحت فشارهای طولانی مدت (استفاده بیش از انداره) ملتهب گردند که به این حالت بورسیت گفته می‌شود. بورسیت می‌تواند یک عامل درد ناحیه درگیر باشد.

ماهیچه‌های مفصل ران[ویرایش]

ماهیچه‌هایی که روی مفصل ران اثر می‌گذارند را می‌توان به گره‌های زیر تقسیم بندی کرد:

  • گروه خم کننده (فلکسور)
  • گروه راست کننده (اکستانسور)
  • گروه دور کننده (ابداکتور)
  • گروه نزدیک کننده (اداکتور)
  • گروه به خارج چرخاننده (اکسترنال روتاتور)
  • گروه به داخل چرخاننده (اینترنال روتاتور)

ماهیجه‌های خم کننده ران[ویرایش]

ماهیچه ایلیوپسواس، خم کننده اصلی مفصل ران است.

ماهیچه‌های راست کننده ران[ویرایش]

ماهیچه سرینی بزرگ، راست کننده اصلی مفصل ران است.

ماهیچه‌های دور کننده ران[ویرایش]

دور کننده اصلی مفصل ران، ماهیچه سرینی میانی است.

ماهیچه‌های نزدیک کننده ران[ویرایش]

نزدیک کننده اصلی مفصل ران، ماهیچه اداکتور لونگوس است.

ماهیچه‌های چرخاننده خارجی مفصل ران[ویرایش]

ماهیچه‌های چرخاننده داخلی مفصل ران[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Ball & Socket
  2. اعلمی هرندی، بهادر. ص 203
  3. Neck shaft angle
  4. Ligament of head of femur
  5. هوشمند ویژه، محمد. ص 179
  6. Throchanteric bursa
  7. Ischial bursa
  8. iliopectineal bursa

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • هوشمند ویژه، محمد. فرهنگ پزشکی انگلیسی-فارسی (دوجلدی). واژه نامه مصور دورلند. جلد اول. انتشارات کلمه.
  • سرمدی، علیرضا، حاج قنبری، بهاره.بررسی و ارزیابی عملکرد عضلات.پوسچر و درد.چاپ اول.بهار 1382.انتشارات سرمدی.شابک:2-38-5707-964
  • یاسین، مرضیه. احمدی، امیر. فیزیوتراپی در ضایعات شایع عضلانی اسکلتی. جلد اول. چاپ کوثر. نشر ادیبان. بهار 88.
  • اعلمی هرندی، بهادر، اصول ارتوپدی و شکسته بندی. چاپ ششم، نشر فروغ اندیشه.
  • نوربخش، سید تقی.شایسته آذر، مسعود.ترجمه:معاینه فیزیکی ستون فقرات و اندام‌ها.چاپ اول.انتشارات جهاد دانشگاهی
  • Williams & Warwick. Gray's Anatomy. Thirty-seventh edition. Churchill Livingstone. ISBN 0-443-04177-6
  • Darlene Hertling and Randolph M.Kessler. Management of Common Musculoskeletal Disorders. Third Edition. ISBN 0-397-55150-9