چشم ایزدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خدا

مفاهیم عمومی
ندانم‌گرایی • بی‌خدایی • تراخداباوری • خدانامهم‌دانی • ناخداباوری
دادارباوری • یکتاپرستی • یک‌ازچندپرستی • خداناشناس‌دانی
یکتاپرستی گزینشی • دوگانه‌پرستی • سه‌گانه‌پرستی • چندخدایی
خدافراگیردانی • خداباوری • همه‌خدایی • ضدخدایی


مفاهیم اختصاصی
واجب‌الوجود • خالق • معمار • عقل فعال • شیطان
حامی و رزّاق • لرد • پدر • موناد
یگانگی • وجود برتر •
شخصی • وحدت وجود • ثنویت
سه‌گانگی (تثلیث)
در ادیان ابراهیمی
(در بهاییت، در مسیحیت، در اسلام، در یهودیت)
در یافالی • در بوداییسم • در هندوییسم
در جینیسم • در آیین سیک • در آیین زرتشتی


ویژگی‌ها
عالم مطلق • قادر مطلق
حضور در همه جا در آن واحد • خیر اعلی • بسیط
مجرد • شخص‌وار • بزرگترین موجود قابل تصور


خدا و انسان
ایمان • نماز • عقیده • وحی
عرفان • توکل • متافیزیک
تصوف • جادو • علوم خفیه


نسخهٔ مسیحی چشم ایزدی که بر روی مثلت تأکید دارد که نشانه‌ای از تثلیث است.

چشم ایزدی (به انگلیسی: Eye of Providence یا all-seeing eye of God) نمادی است متشکل از یک چشم که اغلب توسط پرتوهایی از نور احاطه می‌شود و معمولاً در یک مثلث قرار می‌گیرد. از دید گروهی نیز٬ چشم ایزدی به عنوان چشم خداوند که در حال نظاره کردن بشریت است در نظر گرفته می‌شود.[۱][۲][۳]

در دورهٔ معاصر، شاخص‌ترین و درخور توجه‌ترین تصویرسازی از چشم ایزدی، رویهٔ پشتی نشان بزرگ ایالات متحدهٔ آمریکاست که بر روی اسکناس یک دلاری آن کشور نقش بسته‌است.

استفادهٔ مذهبی از چشم[ویرایش]

ردپای تصویرسازی از چشم ایزدی را می‌توان در اسطوره‌شناسی مصری و چشم هورس یافت. همچنین در آیین بودایی که در سرتاسر کتب مقدسشان از بودا معمولاً با صفت «چشم جهان» یاد می‌شود نیز به چشم می‌خورد و نشانگر سه‌گانه‌ای به شکل مثلث است که تیراتنا یا سه گوهر نام دارد.[۴]

در پیکرنگاری قرون وسطی و رنسانس در اروپا، چشم (اغلب به همراه مثلثی که احاطه‌اش کرده‌است) نمادی آشکار از تثلیث مسیحیت بود. در تصویرنگاری‌های قرن هفدهم از چشم ایزدی، ابر و یا انوار خورشید، چشم را احاطه کرده‌اند.[۵]

ایالات متحده[ویرایش]

در ۱۷۸۲، چشم ایزدی به عنوان بخشی از نمادهای به کار رفته در پشت نشان بزرگ ایالات متحده انتخاب شد. به کار رفتن این نماد برای اولین بار توسط اولین کمیته از سه کمیته‌ای که مأمور طراحی نشان شدند پیشنهاد شد و ایدهٔ اصلی آن به پیر اوژن دوسیمیتیر نسبت داده می‌شود.[۶]

بر روی نشان، عبارات Annuit Cœptis (به معنای کنش به تأیید اوست) و Novus Ordo Seclorum (به معنای نظم نوین اعصار) چشم را احاطه کرده‌اند. چشم بر روی هرمی ناتمام قرار گرفته که از سیزده طبقه تشکیل شده که نشانگر سیزده ایالات اولیه‌ای است که سنگ‌بنای ایالات متحده را گذاردند و ناتمام ماندن هرم به توسعهٔ آتی ایالات متحده (هم‌اکنون رسیدن به پنجاه ایالت) اشاره دارد. بر روی طبقهٔ زیرین هرم عدد ۱۷۷۶ به شیوهٔ رومی نوشته شده‌است. مفهوم تلویحی آن این است که چشم (یا همان خدا) به کامیابی و موفقیت ایالات متحده کمک می‌کند.

به کار رفتن چشم ایزدی بر روی نشان ایالات متحده باعث شده این نماد در بسیاری از نشان‌های دیگر نظیر نشان کلرادو یا ... به کار رود.

فراماسونری[ویرایش]

امروزه، چشم ایزدی معمولاً با فراماسونری مرتبط می‌شود. برای اولین بار چشم ایزدی به عنوان جزئی از استانداردهای پیکرنگاری فراماسون‌ها در ۱۷۹۷ در دیده‌بانی فراماسون‌های توماس اسمیت وب به چشم خورد.[۷] در فراماسونری چشم ایزدی نشانگر چشم خداست که همواره بشریت را تحت نظر دارد و یادآور این باور است که افکار و کردار یک ماسون همواره تحت نظارت و عنایت پروردگار (در فراماسونری اغلب از خداوند با عنوان معمار کبیر جهان یاد می‌شود) است. در فراماسونری معمولاً زیر چشم، پرتوهایی به شکل نیم‌دایره دیده می‌شود که مظهر و تجلی خداوند به حساب می‌آید و گاهی اوقات چشم، درون یک مثلث قرار می‌گیرد.

میان تئوری‌پردازان توطئه ادعایی باب شده که چشم ایزدی که بالای هرم ناتمام روی نشان بزرگ ایالات متحده آمده، نشانگر نفوذ فراماسونری در بنیان‌گذاری ایالات متحده است. فیلم گنجینهٔ ملی در سال ۲۰۰۴ به این موضوع پرداخته بود. با این وجود، استفاده‌ی ماسون‌ها از چشم ایزدی به ۱۴ سال بعد از خلق نشان برمی‌گیرد. همچنین در میان اعضای کمیته‌های متعدد طراحی نشان بزرگ، تنها بنجامین فرانکلین فراماسون بود (حتی ایده‌های او برای طراحی نشان، مورد تأیید دیگران قرار نگرفت). در حقیقت بسیاری از سازمان‌های ماسونی آشکارا هر گونه ارتباط با خلق نشان بزرگ را انکار کرده‌اند.[۸][۹]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]