هورس

اساطیر مصر باستان
هورس
یونانی:	Ώρος
فرانسوی:	Horus
عنوان:	خدای پادشاه، آسمان و انتقام
جنسیت:	مذکر
پدر:	ازیریس
مادر:	آیزیس
همسر:	هاثور
مکان فرقه:	نخن،ادفو
ویژگی‌ها:	او معمولا به صورت انسانی با سر عقاب به تصویر کشیده می‏شود. تاجی که بر سر دارد، نشانه‏ی پادشاهی بر تمام مصر علیا و مصر سفلی است.
اساطیر مصر آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س ش ف ک گ ل م ن و ه ی

هورس یا هاروئریس (به انگلیسی : Horus) از ایزدان مصر باستان به شمار می‏رود. نام او لاتینی است که خود ماخوذ از horos یونانی و hor مصری میباشد. او «ایزد عقاب‌نما» یا خدای قوش‏سر بود که در میان یونانیان با آپولن یکی پنداشته می شد و در نگاره‌های بازمانده از مصر باستان، سر عقاب دارد. او با نام هور که در مصری تلفظ واژه‌ای دارد، به معنای آسمان در نظر مصریان باستان، عقاب‌نما می‌نمود که فراز سرشان در آسمان پرواز می‌کرد. بسیاری از آنان آسمان را هم چون عقابی ایزدی می‌پنداشتند که دو چشمش، یکی خورشید و دیگری ماه بود. پرستندگان ایزدعقاب‌نما را در نظام‌های پیش از تاریخ، «توتم» می‌دانستند و از نخستین زمان موجودی ایزدی و برجسته به شمار می‌آمد. تصویر نگارهٔ ایزد عبارت است از عقابی که بر تیرکی نشسته است.

سرگذشت هاروئریس

در متون اهرام آمده است که هاروئیس فرزند راع (خدای خورشید)، و برادر ست بشمار می آید و مبارزه ی جاودانه ی میان نور و ظلمت، با نبردهایی شکل نمادین به خود می گیرد که در آن، ست چشم هوروس را می درد، در حالی که هوروس نیز دشمن شکست ناپذیرش را اخته میکند. اکنون خواهیم دید که شورای ایزدان به سود هوروس رای زده است، چون او از پایان سلسله ی دوم شهریاران مصر هم چون ایزدی فراعنه بشمار میرفت و در اسناد بدست آمده از آنان، او را هور نوبتی (Hor Nubti) لقب داده اند، یعنی "هوروس، نابودگر است".

نقش‏های اسطوره‏شناختی

فرزند ازیریس و آیزیس

براساس اسطوره شناسی مصری هورس پسر ازیریس و آیزیس است. پس از کشته شدن ازیریس به دست برادرش ست؛ آیسیس قطعات تکه‏تکه‏ی ازیریس را به کمک تات (و در برخی روایت به کمک آنوبیس) جمع می‏کند از این طریق ازیریس را دوباره زنده می‏کند و از طریق او صاحب فرزندی به نام هورس می‏شود.

هورس

خدای انتقام

هورس پس از بزرگ شدن برای انتقام گرفتن به جنگ با ست می‏رود. به همین خاطر هورس را خدای انتقام نیز می‏‏دانند. ست به یکی از چشم‏های هورس ضربه می‏زند و آن را کور (و در برخی روایات ضعیف) می‏کند. هورس نیز ضربه‏ای به بیضه‏های ست می‏زند.(به همین دلیل ست گاهی خدای نازایی نیز شناخته می‏شود.) در نهایت وقتی که هورس ست را شکست می‏دهد و قصد کشتن او را می‏کند، آیسیس که مادر هورس و خواهر ست است، او را از کشتن ست باز می‏دارد.

هورس و فرعون

فرعون‏های مصری، خودشان را نمود خدایان بر روی زمین می‏دانستند. آنان اعتقاد داشتند در هنگام زندگی، نمود هورس بر روی زمین اند و در هنگام مرگ، نمود ازیریس در دنیای مردگان به شمار می‏روند.

پرستشگاه ها

هر جا پرستندگان عقاب می‌زیستند ، هورس نیز در آن جا پرستیده می‌شد، اما در طول زمان، در پرستش گاه‌های گوناگونی که به او اختصاص داشت، نقش و خصوصیاتش دیگرگونه بود. بنابراین در ایزدستان مصری می‌توان حدود بیست هوروس را بازیافت که در میان آنان تشخیص هوروس بزرگ یا هاروئیس اهمیت بسیار دارد. دیگر عقاب‌های مربوط به یک شخصیت خورشیدی چون هوربهدتیت، هوروس ادفو، ازهوروس، فرزند ایزیس است که در افسانهٔ ازیری شرحش آمده است و هارسی سیس (به انگلیسی: Harsiesis)، کودک انتقام گیرندهٔ پدر، نیز چنین است.

هورس به شکل عقاب به تصویر کشیده شده است.

جستارهای وابسته

• هلیوپولیتان‌ها
• اسطوره‏ی ازیریس و آیزیس
• خدایان مصر باستان
• مذهب مصر باستان
• عصر هورس

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هورس موجود است.