وانان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۲°۲۱′۰۰″ شمالی ۵۰°۳۷′۴۳″ شرقی / ۳۲.۳۵۰۰۰° شمالی ۵۰.۶۲۸۶۱° شرقی / 32.35000; 50.62861

روستای وانان
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان شهرکرد
بخش بخش لاران
دهستان لار
نام محلی وانون
نام‌های قدیمی وَنان (به معنای جایی که چشمه‌های فراوان وطبیعت چشمگیری دارد، نام یکی از پادشاهان اشکانی)
سال بنیاد ۱۱۲۰ ه. ش
مردم
جمعیت ۳٬۰۴۴ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۴۰۰ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۰
بارش سالانه 350mm
اطلاعات روستایی
پیش‌شمارهٔ تلفن ۰۳۸۳۳۴۶
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا به روستای وانان خوش آمدید

وانان، روستایی از توابع بخش لاران شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است. فاصلهٔ روستای وانان تا شهر شهرکرد مرکز استان ۲۲ کیلومتر است، این روستا در نزدیکی مرز استان اصفهان و استان چهارمحال و بختیاری واقع شده و فاصلهٔ ان تا شهر اصفهان حدود۱۰۰ کیلومتر است. زبان مردم روستا فارسی است، کلمات آن دارای آهنگ ادای خاصی است که ترکیبی از لری و لهجه شهرکردی است که ان را از گویش معیار فارسی (تهرانی) متمایز می‌سازد. لهجه وانانی با لهجه معیار فارسی تفاوت‌های آوایی و واژگانی دارد و برخی واژه‌ها و پسوندهایی دارد که تنها در این لهجه دیده می‌شود. در میان ساکنین محلی شهرکرد، لهجه مردمان بومی وانان به لهجه دهکردی بسیار شبیه است. لهجه وانانی و به طور کلی لهجه شهرکردی بسیار مشابه لهجه اصفهانی است که در مناطق جنوبی اصفهان به کار می‌رود. با توجه به شباهت‌های زیاد لهجه وانانی به زیر لهجه‌ها و لهجه‌های وابسته به لهجه اصفهانی و فاصله نزدیک وانان و به طور کلی شهرستان شهرکرد تا اصفهان برخی معتقدند که لهجه وانانی گونه‌ای از گویش رایج مردم فلات مرکزی ایران به ویژه منطقه جی قدیم است، متأسفانه این لهجه در حال حاضر در حال نابودی است. لهجه و گویش وانانی و به طور کلی شهرکردی یکی از لهجه‌ها و گویش‌های اصیل پارسی است و سرشار از واژه‌های بسیار قدمت داری است به طوری که پسوند 'اولی' (OLE) در حال حاضر فقط در لهجه شهرکردی و وانانی رایج است. در زیر مثال‌هایی از این پسوند منحصر به فرد آورده شده است.

فارسی معیار لهجه وانانی
خاک آلود خاکولی
چرک آلود چرکولی
جسم گرد و کروی گردولی
نوعی نان کاکولی
برخی لغات لهجه وانانی
لهجه وانانی فارسی معیار
دَیه خواهر
کاکا برادر
خُنُک آدم بی‌مزه
صُب صُبح
جُستن پیدا کردن
پیش کردن بستن در به حالت نیمه باز
جل بو عجله کن، سریع باش
تُرکیدن آهسته قدم زدن
ویری بلند شو
خُب خوب
الشت اگشت عوض بدل کردن
ابیده بیدک میشه که بشه
جقله پسر

زنان این روستا با هنر فرش بافی آشنایی دیرینه دارند مردم این روستا دارای فرهنگی غنی واداب ورسوم باستانی می‌باشند: از جمله شنبه گردش (یادگاری از فرهنگ ایران باستان که مردم در اولین شنبه سال به دامان طبیعت می‌روند)، شال اندازی (در شب سال نو پسران جوان به طور مخفیانه دستمالی را در خانهٔ اقوام می‌اندازند و آنان داخل ان را پول یا هر کادوی دیگری قرار می‌دهند پسر جوان تلاش می‌کند تا ناشناس باقی بمانند) آداب خاص عروسی: هنگام ورود عروس به خانهٔ داماد، دامادبالای دیوار می‌رود وبر سر عروس گندم می‌پاشد- هنگام ورود عروس به خانه داماد اناری را پیش پای عروس به زمین می‌کوبند- عروس و داماد به نشانهٔ نیکبختی دور آتش می چر خند-عروس قبل از ورود به حجله گردو یا ظرفی چینی را زیر پا می‌شکند.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان لار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳٬۰۴۴ نفر (۶۹۳خانوار) بوده‌است. مردم روستا اکثراً مهاجرانی از استان‌های اصفهان و فارس و خوزستان هستند، مخصوصاً از شهرهای اصفهان و نجف آباد و شیراز و مسجد سلیمان، از لحاظ نژادی مردم روستا ترکیبی از لرها و فارس‌ها می‌باشند. از بزرگان وسیاستمداران بزرگ وانان سید مرتضی بختیاری وزیر سابق دادگستری، تیمور فتاحی ریس کل سابق اقتصاد و دارایی استان را می‌توان نام برد، از لحاظ فرهنگی مردم روستای وانان به خاطر تعامل بیشتر با خارج از استان دارای سطح فرهنگی بالاتری از بقیهٔ مناطق استان می‌باشند.

آب و هوا[ویرایش]

وانان دارای اقلیم مرطوب معتدل با تابستان‌های معتدل و زمستان‌های بسیار سرد است. میانگین سالانه دمای هوادر وانان ۱۰ درجه سانتی گراد می‌باشد. در طول ۳۰ سال گذشته حداقل مطلق دما و حداکثر مطلق دمای ثبت شده در ایستگاه سورشجان (منطقه لاران) به ترتیب ۳۶ درجه سانتیگراد زیر صفر و ۳۴ درجه سانتیگراد بوده‌است. سردترین و گرمترین ماه‌های وانان به ترتیب دی و مرداد می‌باشد. در پاییز و زمستان و بهار میزان بارش برف و باران بالاست اما میزان بارش در تیر و مرداد نزدیک به صفر است. بیشترین میزان بارش برف در وانان در بوران سال ۱۳۵۰ گزارش شده که بدون شک یکی از سخت‌ترین بوران‌های تاریخ ایران بوده است دوره‌ای از سرمای شدید و یخبندان گسترده که از چهاردهم بهمن سال ۱۳۵۰ آغاز شد و تا بیستم همان ماه ادامه‌یافت، باعث بارش غیر عادی برف به میزان بیش از ۶مترشد.

Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای وانانNuvola apps kweather.svg
ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
۸٫۲ ۱۲٫۶ ۱۹٫۶ ۲۷٫۲ ۲۶٫۸ ۳۵٫۶ ۳۸٫۰ ۳۶٫۰ ۳۲٫۴ ۲۶٫۸ ۲۰٫۸ ۱۹٫۰ ۳۸٫۰
میانگین گرم‌ترین‌ها
۰٫۱ ۵٫۸ ۱۳٫۶ ۲۰٫۴ ۲۳٫۴ ۳۰٫۶ ۳۴٫۱ ۳۲٫۹ ۲۹٫۷ ۲۳٫۱ ۱۴٫۴ ۱۱٫۰ ۱۹٫۹
میانگین سردترین‌ها
-۱۹٫۰ -۸٫۸ -۱٫۶ ۳٫۶ ۵٫۰ ۷٫۸ ۱۳٫۴ ۱۱٫۷ ۵٫۷ ۱٫۳ -۱٫۵ -۴٫۳ ۱٫۱
سردترین
-۳۲٫۰ -۱۹٫۲ -۸٫۶ -۳٫۶ ۰٫۲ ۳٫۶ ۸٫۴ ۷٫۰ ۰٫۲ -۵٫۲ -۷٫۴ -۱۱٫۸ -۳۲٫۰


منبع: وب‌گاه اداره هواشناسی چهار محال و بختیاری ۴ ژانویه ۲۰۱۴

مکان‌های تاریخی[ویرایش]

حمام وانان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، بخش لاران، دهستان لار، روستای وانان، تقاطع کشاورز، خیابان امام حسین وانان واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ خرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]