فایرفاکس اواس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Firefox OS
Firefoxos-messages.jpg
پیامک‌ها در سیستم‌عامل Firefox OS
شرکت / تولیدکننده بنیاد موزیلا
زبان برنامه‌نویسی C++ (COM), JavaScript
وضعیت کاری درحال توسعه
مدل منبع کدباز
نخستین انتشار درحال توسعه
بسترهای پشتیبانی‌شده ARM
گونهٔ هسته لینوکس
میانای کاربر پیش‌فرض گرافیکی
وب‌گاه رسمی http://www.mozilla.org/firefoxos/

فایرفاکس اواس (به انگلیسی: Firefox OS) (پیش از این Boot to Gecko یا B2G) یک سیستم‌عامل کدباز است که توسط بنیاد موزیلا توسعه‌داده می‌شود و در صدد است از برنامه‌های مبتنی بر HTML5 که با استفاده از تکنولوژی‌های «وبِ آزاد» توسعه‌داده می‌شوند و نه APIهای مبتنی بر بستر محلی (local platform)، پشتیبانی کند. بطور کلی در سیستم‌عامل Firefox OS ایده این است که تمام برنامه‌هایِ در دسترسِ کاربر، که بر روی تلفن اجرا می‌شوند، یک برنامهٔ وبی (Web App) باشد که از تکنولوژی‌های پیشرفتهٔ HTML5 استفاده می‌کند و APIهای دستگاه از طریق JavaScript مستقیماً به سخت‌افزار دسترسی داشته باشند.[۱] این سیستم‌عامل در ابتدا، گوشی‌های هوشمند مبتنی بر اندروید را هدف قرار می‌دهد.

تاریخچه[ویرایش]

معرفی[ویرایش]

در سوم مرداد سال ۱۳۹۰، دکتر اندرس گَل (Dr. Andreas Gal)، مدیر تحقیقات در بنیاد موزیلا، در لیست‌پستی توسعه‌دهندگان موزیلا از یک پروژه برای «پیگیری هدفی جهت ساخت یک سیستم‌عامل کامل و مستقل برای وب آزاد» جهت «پیدا کردن خلاءهایی که باعث می‌شود توسعه‌دهندگان وب نتوانند یک برنامه، که در تمام حالات، مشابه یک برنامه محلی برای iPhone، اندروید و WP7 باشد، بسازند».[۲] در این اعلامیه جبهه‌های کاری مقابل مشخص شد: Web APIهای جدیدی که امکانات دستگاه و سیستم‌عامل، نظیر برقراری تماس و دوربین را در دسترس قراردهد، یک الگو دسترسی که بتوان این امکانات را بطور امنی در صفحات وب قرار داد، ساخت برنامه‌هایی که امکان طراحی این ویژگی‌ها را تصدیق کنند، و یک کد سطح پایین جهت بوت در یک دستگاه مبتنی بر اندروید.

پشتیبانی[ویرایش]

در کنگره جهانی موبایلِ سال ۲۰۱۲، موزیلا و Telefónica اعلام کردند که این فراهم‌کننده‌ی سیستم‌های ارتباط تلفنی تصمیم دارد این «دستگاه‌های آزاد وبِ» برپایه‌ی HTML5 و APIهای آنها را در سال ۲۰۱۲ عرضه کند.[۳] موزیلا همچنین از پشتیبانی ادوبی و کوالکام و همچنین آزمایشگاه Deutsche Telekom نیز در این پروژه خبر داده است.[۴] موزیلا یک پیش‌نمایش کوچک از این سیستم‌عامل و برنامه‌هایش که بر روی تلفن‌های Samsung Galaxy S II (که بطور کامل جایگزین سیستم‌عامل اندروید می‌شوند) اجرا می‌شدند، را نمایش داد.[۵][۶] از آنجایی که تمام واسط‌های این سیستم با HTML5 نوشته شده‌اند، یکی از کارمندان موزیلا آن را بر روی یک صفحه وب قرار داد که برخی از ویژگی‌های آن بوسیله‌ی مرورگرهای بروز قابل اجرا بود. در ۱۲ تیر ماه، موزیلا در سایت خود خبر از افزایش پشتیبانی شرکت‌های فعال در زمینه‌ی شبکه شامل Deutsche Telekom، Etisalat، Smart، Sprint، Telecom Italia، Telefónica and Telenor داده است.[۷]

عرضه[ویرایش]

موزیلا اعلام کرده است که اولین دستگاه‌های نیرو گرفته از فایرفاکس اواس اوایل سال ۲۰۱۳ توسط شرکت‌های TCL Communication Technology (آلکاتل) و ZTE در کشور برزیل ارائه خواهد شد.[۷]

تکنولوژی‌های وب آزاد[ویرایش]

کار توسعه‌ی ابتدایی، شامل لایه‌های نرم‌افزاری زیر است:

  • هسته لینوکس (با مقداری تغییر که توسط اندروید و فروشنده‌ها ایجاد شده است)[۸]
  • یک لایه‌ی انتزاعی سخت‌افزار، با نام مستعار «Gonk»
  • موتورِ مرورگرِ وبِ چند سکوییِ(multi-platform) موزیلا به نام گکو جهت رندر HTML و CSS و جاوااسکریپت
  • APIهای جاوا اسکریپتِ مبتنی بر سکو(platform-independent) جهت امکانات دستگاه (برقراری تماس، پیامک، دوربین، بلوتوث، یواس‌بی، NFC و غیره)[۹]
  • برنامه‌های سیستمی مبتنی بر سکو (قفل صفحه، شماره‌گیری و ارسال پیامک، یک نما از برنامه‌های نصب شده و غیره) نوشته شده توسط اچ‌تی‌ام‌ال۵؛ رابط کاربری این برنامه‌ها را با نام مستعار «Gaia» میشناسند.[۱۰]
  • برنامه‌های وبی HTML5 مبتنی بر سکو

اصطلاحات[ویرایش]

فایرفاکس OS دیاگرام معماری

Gaia[ویرایش]

رابط کاربری فایرفاکس اواس. هر چیزی که بعد راه‌اندازی فایرفاکس‌اواس بر روی صفحه نمایش داده می‌شود، بخشی از Gaia است. Gaia قفل صفحه، صفحه‌ی خانگی، شماره‌گیر تلفن، برنامه‌ی پیامک، برنامه‌ی دوربین،... و بسیاری برنامه‌های دیگر را اجرا می‌کند. Gaia تماماً با HTML، CSS و جاوا اسکریپت نوشته شده است. تنها واسط آن جهت ارتباط با سیستم‌عامل مربوطه‌اش از طریق APIهای وب است، که توسط گکو اجرا می‌شوند. Gaia زمانی که بر روی فایرفاکس‌اواس اجرا می‌شود به‌درستی کار می‌کند؛ هرچند، با توجه اینکه تنها از APIهای وب استاندار استفاده می‌کند، بر روی سیستم‌عامل‌ها و مرورگرهای وب دیگر نیز اجرا می‌شود (البته با عملکردی کمتر). نرم‌افزارهای ثالث نیز می‌توانند در کنار Gaia نصب شوند.

گکو[ویرایش]

«برنامه‌ی اجرایی» فایرفاکس‌اواس. در یک سطح بالا، گکو استانداردهای باز برای HTML، CSS و جاوا اسکریپت را اجرا می‌کند و کاری می‌کند تا این واسط‌ها در سیستم‌عامل‌های دیگری که گکو از آنها پشتیبانی می‌کند اجرا شوند. این‌ها بدین معنی است که گکو شامل امکانات شبکه، گرافیک، موتور چیدمان، ماشین مجازی (برای جاوا اسکریپت)، و لایه‌های سازگاری (porting layers) است.

Gonk[ویرایش]

سطح‌پایینیِ سیستم‌عاملِ فایرفاکس‌اواس. Gonk شامل هسته لینوکس و لایه‌ی انتزاعی سخت‌افزار (HAL) است. هسته و شماری از کتابخانه‌های معمول، پروژه‌های کدباز هستند: لینوکس، libusb، bluez و غیره. تعدادی از قسمت‌های HAL با پروژه‌ی اندروید مشترک هستند: جی‌پی‌اس، دوربین، در کنار برخی دیگر امکانات. می‌توان گفت Gonk یک توزیع لینوکسِ بسیار ساده است. Gonk جهت سازگاری با گکو طراحی شده است؛ یک نسخه سازگار با گکو برای Gonk ارائه شده است، دقیقاً مانند باقی نسخه‌های گکو برای سیستم‌عامل دیگر، نظیر OS X یا اندروید. از آنجایی که پروژه‌ی فایرفاکس‌اواس کنترل کامل بر روی Gonk دارد، می‌تواند دسترسی‌هایی به واسط‌های مختلف را به گکو بدهد که در سیستم‌عامل‌های دیگر اجازه‌ی آن را ندارد. برای مثال، گکو در Gonk دسترسی کامل به سیستم تماس تلفنی دارد، اما این دسترسی را در سیستم‌عامل‌های دیگر ندارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

گکو (Gecko)

منابع[ویرایش]

  1. "پروژه‌ی فایرفاکس اواس". موزیلا. 2012-03. Retrieved 2012-03-30. 
  2. Gal, Andrea (2011-07-25). "Booting to the web". mozilla.dev.platform mailing list. Retrieved 2011-11-20. 
  3. "Telefónica and Mozilla pioneer first Open Web Devices" (Press release). تلفونیکا. 2012-02-27. Retrieved 2012-03-23. 
  4. "Mozilla in Mobile – the Web is the Platform" (Press release). موزیلا. 2012-02-27. Retrieved 2012-03-23. 
  5. Ginny Maies (2012-02-28). "First Look at Mozilla’s Web Platform for Phones: 'Boot to Gecko'". PCWorld. Retrieved 2012-03-23. 
  6. Chloe Albanesius (2012-02-28). "Mozilla Tackles Walled Gardens, Demos 'Boot to Gecko' Mobile OS". پی‌سی مگزین. Retrieved 2012-03-23. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ "Mozilla Gains Global Support For a Firefox Mobile OS" (Press release). موزیلا. 2012-07-02. Retrieved 2012-07-11. 
  8. "B2G/Architecture wiki page". Mozilla wiki. موزیلا. 2012-06-05. Retrieved 2012-06-05. 
  9. Robert Nyman (2012-02-27). "Mozilla’s Boot to Gecko – The Web is the Platform". موزیلا. Retrieved 2012-03-23. 
  10. Ryan Paul (2012-02). "First Look: Mozilla’s Boot2Gecko Mobile Platform and Gaia UI". ارز تکنیکا. Retrieved 2012-03-23. 

پیوند به بیرون[ویرایش]