شبانکاره (بوشهر)

برای دیگر کاربردها، شبانکاره (ابهام‌زدایی) را ببینید.

شبانکاره
250px
کشور	ایران
استان	بوشهر
شهرستان	دشتستان
بخش	شبانکاره
نام(های) قدیمی	ده‌کهنه
سال شهرشدن	۱۳۶۹
مردم
جمعیت	۶٬۹۷۵ نفر
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۴۳ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	20
اطلاعات شهری
شهردار	آقاي مهندس ندري
پیش‌شماره تلفنی	۰۷۷۳۴۸۵
وبگاه	www.shabankareh.vcp.ir
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر شبانکاره خوش آمدید
شبانکاره روی نقشه ایران °۵۰٫۹۹۳۶شرقی °۲۹٫۴۷۲۵شمالی / ۵۰٫۹۹۳۶;۲۹٫۴۷۲۵

پرونده:25vxz3sfo0a9xpy4mrm.jpg

طبیعت شبانکاره

شَبانکاره شهری است در استان بوشهر ایران. شهر شبانکاره مرکز بخش شبانکاره در شهرستان دشتستان است.

موقعیت وجمعیت

شهر شبانکاره در فاصله ‪ ۹۵‬کیلومتری شمال شرقی بوشهر و در حوزه آبریز رود حله قرار دارد.

جُرج لوریمر در کتاب راهنمای خلیج فارس...، شبانکاره را چنین معرفی می‌کند: «شبانکاره از مغرب به رود شور محدود است که آن را از حیات داوود جدا نموده و از شمال و مشرق به کوهستان خارج از مناطق ساحلی ایران محدود می‌گردد که این کوهسار در این قسمت موسوم به «طویسه» است و از جانب رودخانه حله آن را محدود می‌کند. بنابراین طول آن از شمال باختری - جنوب خاوری نزدیک به ۲۰ میل و عرض آن ۱۲۰ میل است.»

این شهر بر اساس سرشماری رسمی سال ۱۳۸۵، تعداد ۶٬۹۷۵ نفر جمعیت داشته‌است.

پیشینه و تاریخچه

شبانکاره از قدیم ده‌کهنه نام داشته و در دوران‌های باستان آن را بخشی از ایالت اَنشان در دولت ایلام دانسته‌اند و پس از آن جزئی از منطقه پارس. بهرام‌آباد که هم اکنون محله‌ای از شهر آبپخش می‌باشد در عهد باستان تا اواخر ساسانیان شهر بزرگی بوده است که از چهاربرج کنونی تا شبانکاره(دهکهنه) امتداد داشته و شبانکاره(دهکهنه) بازمانده‌ای از بهرام‌آباد بوده که در یک جنگ ویرانگر نابود شد و بعد از مدتها باقی‌مانده‌ای از شمالیترین نقطه شهر را دهکهنه نامیدند.

حاکم شبانکاره در قدیم اسماعیل خان (درگذشتهٔ ۱۳۴۴ ق.) بود که منطقه را از سعدالملک اجاره کرده بود. اسماعیل خان آبادی سعدآباد را به افتخار سعدالملک در این منطقه بنا نمود. پس از درگذشت اسماعیل خان، فرزندانش محمدعلی خان و لطفعلی خان و پس از آن فرزندان محمد علی خان یعنی ملک منصور خان و اردشیر خان شبانکاره‌ای بر مناطق سعدآباد و شبانکاره حکومت کردند.

امکانات شهری

شهر شبانکاره از نظر جمعیت و بافت شهری روبه رشد است. این شهر از یک مصلای بزرگ نماز جمعه، مرکز فرهنگی هنری و شهرک صنعتی که رو به اتمام است برخوردار است، و دهها پروژه دیگر که شبانکاره را به شهری پیشترفته در دشتستان مبدل می‌کند.^{[نیازمند منبع]}

شبانکاره در فروردین ماه سال نود برای اولین بار در جنوب کشور مجهز به سینمای پنج بعدی شد.

صحبت‌هایی در مورد ارتقاء بخش شبانکاره به شهرستان در جریان است که موجب تنش‌هایی میان مردم شهر آب‌پخش و مردم شبانکاره شده‌است.

جاذبه‌های گردشگری و تاریخی

قلاسوز در ۶ کیلومتری خاور شبانکاره از آثار دیدنی آن است.

از مکانهای گردشگری و تفريحي شبانکاره می توان: سد زيباي شبانكاره (سد رئيس علي دلواري) - قدمگاه حضرت علي (ع) - شيخ اولياء - درختان ابوجهل - چشمه خانی - چشمه بیدو - منطقه دوگوش - آب انبار ملک منصور خان - بوستان آزادی (که در جنوب کشور کم نظیر می باشد) را نام برد.^{[نیازمند منبع]}

ضرب المثل ها و کنایه ها در گویش شبانکاره

• اِی شریک خو بی، خدا سی خوش شریک دُرُس می کِ.

Ey sharik khu bi khodaa si khosh sharik doros mike

اگر شریک خوب بود، خدا برای خودش هم شریک درست می کرد.

• اِی نمیرُم، خو نه پیرُم.

Ey nemirom kho ne pirom

اگر نمیرم، پیر نیستم.

• اِی اَو، آدم ِ چاق بـِکِ، کـُروَک، زنجیل می کوپند.

Ey ow aadame ghaagh beke korvak zanjil mikupond

اگر آب کسی را چاق می کرد، قورباغه، زنجیر پاره می کرد.

• اِی دَسِت نمی رَس ِ، پاتِ دراز کُ.

Ey daset namirase paate deraaz ko

اگر دستت نمی رسد، پایت را دراز بکن.

• اِی خِیرات کنی، شـَو ِ جمعه بسیار ِ.

Ey khyraat koni show jomeh besyaare

اگر خیرات کننده باشی، شبِ جمعه زیاد است.

• اِی بونـَت وُ ریشم ِ، ریشم ِ می تراشـُم.

Ey bunat vo risheme rishme miteraashom

اگر بهانه ات از ریشم است، آن را می تراشم.

• اِی کچل دوا داشت، سر ِ خوش ِدوامی کِ.

Ey keghal dovaa daasht sare khoshe dovaa mike

اگر کچل دوا داشت، سر خودش را دوا می کرد.

• اِی مؤمنی وُ ریش ِ، بـُزَم خدای ِ میش ِ.

Ey momeni vo rishe bozam khodaaye mishe

اگر علامت مؤمن بودن، داشتن ریش است، بز خدای میش است.

• اِی کـُمَکـُم نمی کنی، کـُمُم ِ ندِر.

Ey komakom nemikoni komeme neder

اگر به من کمک نمی کنی، لااقل شکمم را پاره نکن.

• اِی سیزنی زدی، جوالدوزی می زنِنِت.

Ey sizani zadi jovaalduzi mizenenet

اگر به کسی سوزنی بزنی، در عوض دیگران سوزن جوال دوزی به تو می زنند.

واژه نامه های محلی

گَلی: گربه

توره: روباه

گووَر: گوساله

کِمتر: کبوتر

مُشک: موش

مشک اره: موش صحرایی - موش فاضلاب

سگ تورِه: شغال

کَلبوک: مارمولک

کُدیک: سوسک

موری: مورچه

پخشه: مگس

آداب و رسوم شبانکاره

حاجیون در مناطق جنوب از جمله شبانکاره از قدیم رسم بر این است کسانی که به زیارت حرم امام رضا و عتبات یا حج روانه می شوند در بدرقه و استقبال از آنها چوُشی خوانده می شود.

چاوشی که در فارسی جنوبی چوُشی هم می گویند در اصل برای با خبر نمودن و آگاه کردن مردم است. در تمام نقاط ایران چاووشی خوانده می شود و بصورت های متفاوت اجرا می شود و آن را یکی از سنن ایران قدیم می دانند که با اسلام آوردن ایرانیان کم کم به صورت کنونی که ما می بینیم درآمده می گویند در ایران باستان در دربار شاهان کسانی بودند که عهده دار امور تشریفات بودند و در روزهای سلام اشخاص را معرفی می نمودند که به آنها چاووش خوان می گفتند. در منطقه شبانکاره چوشی خوانی بدون ساز خوانده می شود. اشخاصی که دارای صدای رسا و زیبایی می باشند با خواندن اشعاری به صورت یک یا دونفره چاووشی را شروع و با خواندن ابیاتی مانند:

بر مشام می رسد هر لحظه بوی کربلا

در دلم ترسم بماند آرزوی کربلا

تشنه آب فراتم ای اجل مهلت بده

تا بگیرم در بغل قبر شهید کربلا

چاوشی را شروع میکنند و با بیتی مانند:

که خدا فرموده بر همه آیات

به سر بریده صحرای کربلا صلوات

چاووشی تمام می شود. و پس از آن شخص دیگر یا خود چوُشی خوان دوباره شروع می کند و ممکن است چندین شعر و بیت خوانده شود و بسته به مکان و موقعیت، مدت زمان آن متفاوت است.

از ویژگی های چوشی خوانی در منطقه جنوب این است که بصورت ناگهانی شروع می شود و بدون هیچ مقدمه ای، اکثراً شعر های بسیار کوتاه را انتخاب می کنند. ولی اشعار طولانی نیز معمولاً در بین چاووش خوانان قدیم بسیار معمول بوده است. روش چوشی خواندن در شبانکاره نیز در سالهای اخیر تحت تأثیر چوُشی خوانان بوشهر قرار گرفته و چوُشی خوانان جوان اکثراً با تقلید از چوُشی خوانان بوشهری به اجرا می پردازند. در قدیم چاووش خوانان شبانکاره به صورت خاص و کمی تندتر و پر حرارت تر از سبک بوشهری چاووشی را می خواندنند.

منابع

• اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
• مختصات و ارتفاع، نام شهردار،
• خبرگزاری بوشهر نیوز
• محمد شمس