دستور زبان اسپرانتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

زبان اسپرانتو با هدف ایجاد یک زبان بین‌المللی تأسیس شد و دستور آن نیز طوری طراحی شده‌است که برای گویشوران همه زبانها آسان باشد.

ساختار واژگان[ویرایش]

در زبان اسپرانتو واپسین حرف هر واژه (پایانه) نشان دهنده هویت دستوری و نقش واژه در جمله است. برای نمونه حرف یا پایانه o نام‌ساز؛ حرف a صفت‌ساز و حرف e قیدساز هستند. مشتق‌سازی کلمات در زبان اسپرانتو با وندها انجام می‌شود و واژه‌ها به صورت «پیشوند + ریشه + پسوند» هستند. واژه‌های ترکیبی نیز به صورت «وابسته + هسته» ساخته می‌شود.

ساختار جمله[ویرایش]

ازآنجا که مفعول در زبان اسپرانتو پایانه n می‌گیرد و صفت در این زبان چه از لحاظ مفعول بودن و چه در تعداد (جمع و یا مفرد بودن) از موصوف پیروی می‌کند، ساختار جمله‌های اسپرانتو - برخلاف بیشتر زبان‌های اروپایی که نخست «کننده» یا فاعل، سپس فعل (کارواژه) و آنگاه دیگر بخش‌های جمله مانند مفعول چیده می‌شوند - آزاد است. به این معنی که در زبان اسپرانتو جابجایی ارکان اصلی جمله هیچ تغییری در معنا و مفهوم جمله ایجاد نمی‌کند. گوینده مجاز است باتوجه به زبان مادری خویش هرطور که راحت است ساختار جمله را تغییر دهد، مانند:

Mi amas vin Amas mi vin Vin mi amas
Mi vin amas Vin amas mi Amas vin mi
  • که همگی آنها به معنی «من تو را دوست دارم» هستند.

فعل[ویرایش]

فعل‌ها در زبان اسپرانتو دارای ۶ حالت زمانی هستند و اینها نیز دارای شاخص انتهایی خاص خوداند. مثلاً زمان حال ساده (همان‌طور که در مثال بالا ذکر شده‌است) دارای پایانهٔ ‎-as‏ است و همچنین برای ساخت مصدر از ریشه‌ها نیز در آخر آن ‎-i‏ اضافه می‌شود.

جمع اسم و حالت مفعولی[ویرایش]

شناسهٔ اسم‌های جمع ‎-oj‏ و شناسهٔ مفعولی ‎-n‏ است. در مشتق‌سازی و جمله‌نویسی اسپرانتو، تمامی این شناسه‌ها می‌توانند به صورت ترکیبی به کار روند. برای مثال «floro» (به معنی گل) اسم است و floroj جمع آن؛ و florojn نیز حالت مفعولی آن و به معنی «گل‌ها را» می‌باشد.

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای اسپرانتو