گنبد آهنین
| گنبد آهنین כִּפַּת בַּרְזֶל | |
|---|---|
 پرتاب رهگیر توسط گنبد آهنین در سال ۲۰۲۱ | |
| نوع |
|
| خاستگاه |  اسرائیل |
| تاریخچه خدمت | |
| خدمت | ۲۰۱۱–اکنون |
| استفادهشده توسط |  نیروهای دفاعی اسرائیل |
| جنگها | |
| تاریخچه تولید | |
| طراح | سامانههای دفاعی پیشرفته رافائل صنایع هوافضای اسرائیل |
| تاریخ طراحی | ۲۰۰۵ |
| سازنده | سامانههای دفاعی پیشرفته رافائل صنایع هوافضای اسرائیل |
| قیمت واحد | ۵۰ میلیون دلار برای هر آتشبار[۲] ۱۰۰٬۰۰۰ تا ۱۵۰٬۰۰۰ دلار برای هر رهگیر |
| تاریخ تولید | ۲۰۱۱–اکنون |
| تعداد ساختهشده | |
| ویژگیها | |
| وزن | ۹۰ کیلوگرم (۲۰۰ پوند)[۶] |
| طول | ۳ متر (۹ فوت ۱۰ اینچ)[۶] |
| قطر | ۱۶۰ میلیمتر (۶٫۳ اینچ)[۶] |
سازوکار انفجار | فیوز مجاورتی |
| بیشینهٔ سرعت | ماخ ۲٫۲ |
سکوی پرتاب | سه یا چهار پرتابگر که هرکدام ۲۰ موشک رهگیر دارند |
گنبد آهنین (به عبری: כִּפַּת בַּרְזֶל) یک سامانهٔ دفاع هوایی کوتاهبرد متحرک است که راکتها و گلولههای توپخانه را در فاصلهٔ ۴ تا ۷۰ کیلومتر و در همه شرایط آب و هوایی هدف قرار میدهد. این سامانه از یک رادار چندمنظوره و یک یا چند پرتابگر موشک تشکیل میشود؛ هر آتشبار معمولاً شامل ۳ تا ۴ پرتابگر است و هر پرتابگر توان حمل و شلیک تا ۲۰ موشک رهگیر تامیر را دارد که قادر است محل اصابت راکت دشمن را پیشبینی کرده و به منظور صرفهجویی در هزینهٔ، راکتهایی را که محل برخورد آنها در مناطق خالی از سکنه است، نادیده بگیرد.[۷] گنبد آهنین بخشی از مجموعهای از سامانههای دفاعی اسرائیل است که ختس، فلاخن داوود و پرتو آهنین را نیز شامل میشود.[۸][۹]
ایالات متحده از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ در توسعهٔ سامانه دفاعی گنبد آهنین در مجموع ۱٫۶ میلیارد دلار کمک کرد[۱۰] و اهدای یک میلیارد دلار دیگر از سوی کنگرهٔ ایالات متحده در سال ۲۰۲۲ تصویب شد.[۱۱]
سامانه گنبد آهنین در ۲۷ مارس ۲۰۱۱ بهطور رسمی عملیاتی اعلام شد و نخستینبار در نزدیکی بئرشبع مستقر گردید. در ۷ آوریل ۲۰۱۱، این سامانه برای نخستین بار با موفقیت یک راکت شلیکشده از نوار غزه را رهگیری کرد.[۱۲] در ۱۰ مارس ۲۰۱۲، روزنامه جروزالم پست گزارش داد که این سامانه حدود ۹۰ درصد از راکتهایی را که احتمال برخورد آنها به مناطق مسکونی وجود داشت را منهدم کرده است. در اواخر سال ۲۰۱۲، اسرائیل اعلام کرد که امیدوار است برد رهگیری گنبد آهنین را از حداکثر ۷۰ کیلومتر به ۲۵۰ کیلومتر افزایش دهد و قابلیتهای آن را بهگونهای ارتقا دهد که بتواند بهطور همزمان راکتهایی را که از دو جهت مختلف شلیک میشوند، رهگیری کند.[۱۳][۱۴]
در نوامبر ۲۰۱۲، بیانیههای رسمی نشان داد که گنبد آهنین بیش از ۴۰۰ راکت را رهگیری کرده است.[۱۵][۱۶] تا اواخر اکتبر ۲۰۱۴، سامانههای گنبد آهنین بیش از ۱٬۲۰۰ راکت را رهگیری کرده بودند.[۱۷] علاوه بر استقرار زمینی، در سال ۲۰۱۷ گزارش شد که سکوهای گنبد آهنین در آینده روی ناوهای اسرائیل در دریا مستقر خواهند شد تا از سکوهای گازی ساحلی محافظت کنند.[۱۸]
دلایل و تاریخچهٔ طراحی
[ویرایش]حزبالله لبنان از دههٔ ۱۹۹۰ میلادی با پرتاب راکت به سمت خاک اسرائیل، به چالشی امنیتی برای نیروهای دفاعی اسرائیل تبدیل شد؛ لذا ایدهٔ ساخت سامانهٔ ضدموشکی کوتاهبرد مستقل اسرائیلی مطرح شد اما مقامات آمریکایی آن را شدنی نمیدانستند.[۱۹]
در سال ۲۰۰۴، ژنرال دانیل گلد به ریاست واحد تحقیق و توسعهٔ نیروهای دفاعی اسرائیل منصوب شد و احتمال ساخت این سامانه قوت گرفت.[۱۹] حزبالله لبنان در جنگ سال ۲۰۰۶ حدود ۴ هزار راکت توپخانهای را، که بیشتر آنها از انواع کوتاهبرد کاتیوشا بودند، به سوی شمال اسرائیل از جمله حیفا شلیک کرد. این حملات جان ۴۴ شهروند غیرنظامی اسرائیل را گرفت و ۲۵۰ هزار نفر را وادار به ترک خانه و کاشانهٔ خود کرد.[۲۰][۲۱]
یک سال پس از جنگ ۳۳ روزه، امیر پرتس، وزیر جنگ وقت اسرائیل اعلام کرد شرکت اسرائیلی رافائل که تولیدکنندهٔ تجهیزات نظامی است، برای مقابله با تهدیدهای آینده یک سپر دفاع موشکی جدید خواهد ساخت که جلوی حملات موشکی به خاک اسرائیل را بگیرد. تکمیل و گسترش این سپر دفاعی جدید، چند سال زمان برد و نهایتاً اوایل سال ۲۰۱۱ به خدمت گرفته شد.[۲۲]
پیش از آغاز طراحی گنبد آهنین مقامات دفاعی اسرائیل به تحقیق و آزمایش بر روی سامانههای دیگری برای مقابله با راکتهای توپخانهای و گلولههای توپخانه و خمپاره مشغول بودند. یکی از آنها پروژهٔ مشترک آمریکا و اسرائیل به نام سامانه لیزری نتیلوس بود که با اشعهٔ لیزر راکتها را در هوا منفجر میکرد. پروژهٔ ساخت این سلاح لیزری که اهداف خود را با اشعه لیزر نابود میکرد، در سال ۲۰۰۵ در حالی که ۳۰۰ میلیون دلار هزینه برداشته بود، به دلیل اندازهٔ بسیار بزرگ، هزینهٔ بالا و عملکرد ضعیف، متوقف شد. در فوریهٔ ۲۰۰۷ وزیر دفاع اسرائیل، امیر پرتس، انتخاب گنبد آهنین را بهعنوان راهحل اسرائیلی برای مقابله با تهدیدات موشکی کوتاهبرد اعلام کرد.[۲۳]
در ماه مه ۲۰۲۱ برآورد شد که گروههای شبهنظامی فلسطینی در نوار غزه از جمله حماس، زرادخانهای دارای حدود ۳۰٬۰۰۰ راکت و گلولهٔ خمپارهای در اختیار دارند که در صورت شلیک، قابلیت آن را دارند که توسط سامانه گنبد آهنین رهگیری و منهدم شوند. برد این تسلیحات راکتی بسیار متغیر است و آنها فاقد سامانههای هدایت هستند، هرچند دقت آنها در طول سالها بهبود یافته است. همچنین برآوردهایی دربارهٔ تعداد و انواع این راکتها، و نیز برد و میزان محمولهٔ انفجاری آنها وجود دارد.[۲۴]
نام گذاری
[ویرایش]سرهنگی که مدیریت پروژه را بر عهده داشت و با تیمش در اداره توسعه تسلیحات و زیرساختهای فناوری (مافات) فعالیت میکردند، نیاز به نام مناسبی برای سامانه داشتند. طبق گفتهٔ او:
اولین نامی که به ذهنم رسید «ضد قسام» بود، اما وقتی پروژه شروع به پیشرفت کرد، متوجه شدم که این نام مشکلساز است. من با همسرم نشستیم و با هم نامهای مناسبی را پیشنهاد دادیم. او نام «تامیر» (مخفف عبری טיל מיירט، Til Meyaret، به معنای «موشک رهگیر») را برای موشک پیشنهاد کرد و برای خود سامانه نام «گنبد طلایی» را در نظر گرفتیم. یکشنبهٔ همان هفته، نام «تامیر» فوراً تأیید شد، اما مشکلی در مورد «گنبد طلایی» وجود داشت—ممکن بود پرزرق و برق تلقی شود؛ بنابراین نام آن به «گنبد آهنین» تغییر یافت.[۲۵][۲۶]
مشخصات و عملکرد
[ویرایش]
سامانه پدافندی گنبد آهنین برای مقابله با راکتهای کوتاهبرد و گلولههای توپخانه و خمپاره با برد حداکثر ۷۰ کیلومتر طراحی شده است. این سامانه قادر است بهصورت شبانهروزی و تحت شرایط نامساعد جوی فعالیت کند و به چندین تهدید بهطور همزمان پاسخ دهد. همچنین این سامانه بهعنوان یکی از لایههای دفاع نهایی و کوتاهبرد هوایی اسرائیل در کنار مجموعه سامانههای پدافندی اسرائیل عمل میکند؛ بهطوریکه پس از گنبد آهنین، سامانه «فلاخن داوود» مسئول مقابله با تهدیدات موشکی میانبرد است و سامانه دفاع موشکی «پیکان» وظیفه مقابله با موشکهای بالستیک میانبرد مانند «شهاب» را بر عهده دارد. این سامانهها در کنار هم، شبکهای چندلایه برای حفاظت از آسمان اسرائیل تشکیل میدهند.[۲۷]
این سامانه از سه بخش اصلی تشکیل میشود:
- رادار ردیابی و رهگیری:
این سامانه راداری ساخت شرکت التا از شرکتهای تابع صنایع هوافضای اسرائیل است. این رادار «ئیالام-۲۰۸۴ | EL/M-2084» نام دارد و قادر است راکت را شناسایی کرده و مسیر حرکت آن را دنبال کند.
- سامانه مدیریت نبرد و کنترل سلاح:
مرکز فرمان گنبد آهنین را یک شرکت نرمافزاری اسرائیلی به نام «سامانههای امپرست» به سفارش رافائل ساخته است. این واحد بر اساس دادههایی که از رادار به آن میرسد مشخص میکند که آیا موشک در یک مرکز جمعیتی فرود خواهد آمد یا خیر. فقط در صورتی که اینچنین باشد موشکهای رهگیر به سوی هدف شلیک خواهند شد.
- واحد پرتاب موشک:
این واحد از پرتابگرهایی تشکیل میشود که موشک رهگیر تامیر را شلیک میکنند. موشک تامیر که در صنایع دفاعی رافائل ساخته میشود به حسگرهای الکترو-اپتیک مجهز است و چند باله کوچک برای افزایش مانور پذیری دارد.
مقایسه با یک آتشبار معمولی
[ویرایش]یک آتشبار معمولی پدافند هوایی معمولاً از واحد راداری، واحد کنترل موشک و چندین پرتابگر تشکیل شده است که همگی در یک محل مستقر هستند.
در مقابل، گنبد آهنین به گونهای طراحی شده است که به صورت پراکنده مستقر شود. هر پرتابگر که شامل ۲۰ موشک رهگیر است، بهطور مستقل مستقر شده و از راه دور از طریق یک اتصال بیسیم امن کنترل میشود.[۲۸] به گزارش منابع مختلف، هر آتشبار گنبد آهنین قادر است از یک منطقه شهری با مساحت تقریبی ۱۵۰ کیلومتر مربع (۵۸ مایل مربع) محافظت کند.
بودجه
[ویرایش]بودجه اولیه و توسعه سامانه گنبد آهنین توسط اسرائیل تأمین و انجام شد که این امر امکان استقرار دو سامانه گنبد آهنین را فراهم کرد. پس از آن، ایالات متحده تأمین مالی برای سامانههای بیشتر گنبد آهنین و همچنین تأمین مکرر موشکهای رهگیری را بر عهده گرفت. از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳، ایالات متحده نزدیک به ۹۰۰ میلیون دلار برای تولید این سامانه به اسرائیل کمک مالی کرده است. مجموع کمک ایالات متحده به سامانه دفاعی گنبد آهنین از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ به ۱٫۶ میلیارد دلار رسید، و در سال ۲۰۲۲ نیز کنگره ایالات متحده اهدای ۱ میلیارد دلار دیگر را برای این سامانه تأیید کرد.[۲۹][۳۰]
علاوه بر این، در بودجه سال ۲۰۱۳، مجلس نمایندگان ایالات متحده مبلغ ۶۸۰ میلیون دلار کمک را تصویب کرد و خواستار شد که در ازای این کمک، تکنولوژی گنبد آهنین در اختیار ایالات متحده قرار گیرد و در صورت نیاز، تولید مشترک آن نیز آغاز شود. این روند مشابه انتقال تکنولوژی موشکهای ضد بالستیک «ختس» و موشک سطحبههوای «فلاخن داوود» به ایالات متحده بود.[۳۱]
پروژه گنبد آهنین در طول پنج سال نخست در مجموع حدود ۵۵ میلیون دلار هزینه داشته است. مقامات اسرائیل معتقدند در مجموع ۱۳ سکوی عملیاتی از این سامانه دفاع هوایی کشور را بهطور رضایتبخشی تأمین میکنند.[۱۴]
هزینه برپا کردن هر سکوی عملیاتی گنبد آهنین، ۵۰ میلیون دلار است. ۵ سکوی عملیاتی تا سال ۲۰۱۲ مستقر شدند، مقامات اسرائیل در نظر داشتند که تا پایان سال ۲۰۱۳ هشت سکوی دیگر را نیز اضافه کنند. هزینه ساخت هر یک از موشکهای رهگیر تامیر حدوداً ۶۰ هزار دلار است.[۲۲] در حالی که هزینهٔ یک راکت قسام ۸۰۰ دلار است.[۳۲]
رئوون پداتزور تحلیلگر نظامی، خلبان سابق، و پروفسور علوم سیاسی در دانشگاه تلآویو، با مقایسهٔ هزینهٔ هر موشک رهگیر تامیر با هر موشک قسام، این سامانه را از لحاظ صرفهٔ اقتصادی مورد نقد قرار داده است و میگوید شلیک تعداد زیادی قسام میتواند از لحاظ اقتصادی اسرائیل را تهدید کند.[۳۳]مقامات رسمی در پاسخ به این انتقاد معتقدند که این سامانه جلوی حملات موشکی بالقوه کشندهای را میگیرد که میتوانند کشور را به سوی جنگی سوق دهند که هر روز آن ۳۸۰ میلیون دلار هزینه دارد.[۱۴]
تولید مشترک با ایالات متحده
[ویرایش]با افزایش قابل توجه بودجه ایالات متحده برای سامانه گنبد آهنین، درخواستهایی برای انتقال تکنولوژی و تولید مشترک این سامانه در ایالات متحده مطرح شد. در آگوست ۲۰۱۱، همکاری مشترک (JV) برای تولید یک نسخه از این سامانه اعلام شد[۳۴] که تحت عنوان سامانه «حفاظت منطقهای» شناخته میشود. مشابه همکاری مشترک ایالات متحده و اسرائیل در تولید سامانه موشکی «پیکان ۳»، با مشارکت ۴۰ تا ۵۰ درصدی بوئینگ در تولید. در کنگره ایالات متحده و رسانهها نیز حمایتهایی برای تولید مشترک گنبد آهنین وجود داشت.
در بودجه دفاعی ایالات متحده برای سال ۲۰۱۳، مبلغ ۶۸۰ میلیون دلار برای سامانه گنبد آهنین تخصیص داده شد و همچنین از مدیر آژانس دفاع موشکی ایالات متحده خواسته شد که هر فرصتی برای تولید مشترک گنبد آهنین با اسرائیل را بررسی کند. این اقدام میتواند روابط دو کشور را در زمینه فناوریهای نظامی مشترک تقویت کند.[۳۵]
در جولای ۲۰۱۴، اعلام شد که شرکت ریتیون به عنوان شریک اصلی از طرف ایالات متحده در تولید قطعات موشک رهگیر تامیر گنبد آهنین انتخاب شده است. این شرکت از طریق پیمانکاران فرعی، قطعات مورد نیاز را تأمین خواهد کرد. در سپتامبر ۲۰۱۴، ریتیون قرارداد ۱۵۰ میلیون دلاری برای تولید قطعات تامیر دریافت کرد که تأسیسات در توسان و هانتسویل، آلاباما از آن بهرهمند خواهند شد.
در ژوئیه ۲۰۱۵، کارخانههای ایالت آریزونا وارد تولید انبوه شدند. در آگوست ۲۰۲۰، شرکای مشترک(JV) تصمیم به سرمایهگذاری در تأسیسات جدید در توسون گرفتند. در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۳، ایالات متحده به دلیل حملات ۷ اکتبر، برخی واحدهای گنبد آهنین را به اسرائیل قرض داد.[۳۶] دو هفته بعد، اعلام شد که شرکای JV تصمیم به سرمایهگذاری جدیدی به ارزش ۳۳ میلیون دلار در ایالت آرکانزاس گرفتهاند به منظور تولید موشک رهگیر تامیر جهت استفاده توسط سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا.[۳۷][۳۸]
توسعه و طراحی
[ویرایش]در سال ۲۰۰۵، ژنرال دانی گلد، رئیس وقت مافات (آژانس دفاع موشکی اسرائیل)، تصمیم به آغاز برنامهای برای تحقیق و توسعه سامانه گنبد آهنین گرفت. در سال ۲۰۰۷، اسرائیل با شرکت رافائل برای توسعه گنبد آهنین قرارداد منعقد کرد و شرکت «mPrest Systems» برای برنامهنویسی سامانه مدیریت نبرد سامانه انتخاب شد. این سامانه در کمتر از چهار سال از مرحله طراحی به آمادهسازی عملیاتی رسید که زمان بسیار کوتاهی برای یک سامانه تسلیحاتی بهشمار میرود.
آزمایشها
[ویرایش]- ژوئیه ۲۰۰۸: آزمایش موفقیتآمیز موشک رهگیر تامیر.
- مارس ۲۰۰۹: آزمایش موفق سامانه موشکی، بدون رهگیری موشک واقعی.
- ژوئیه ۲۰۰۹: سامانه موفق به رهگیری راکتهای شبیهسازی شده قسام و کاتیوشا شد.
- ژانویه ۲۰۱۰: گنبد آهنین موفق به رهگیری چندین موج راکتی شبیهسازی شده قسام و کاتیوشا شد.
- مارس ۲۰۱۱: گنبد آهنین بهطور رسمی عملیاتی شد.
سامانههای لیزری (Laser Systems)
[ویرایش]اگرچه گنبد آهنین در مقابله با حملات موشکی مؤثر بوده است، مقامات اسرائیلی نگرانیهایی دارند که این سامانه نتواند در برابر انبوه موشکهای موجود در دست حزبالله مقابله کند. به همین دلیل، اسرائیل به تحقیق و توسعه سلاحهای با انرژی زیاد (مانند لیزرهای قدرتمند) برای تکمیل گنبد آهنین پرداخته است.[۳۹]
در سال ۲۰۱۴، شرکت رافائل سامانه لیزری به نام پرتو آهنین را معرفی کرد که میتواند بهعنوان مکملی برای گنبد آهنین عمل کند و هماکنون عملیاتی شده است. این سامانه برای مقابله با تهدیدات مختلف از جمله راکتها و موشکها طراحی شده است. در سال ۲۰۲۲، اسرائیل اعلام کرد که قصد دارد این سامانه لیزری را در مناطقی که بیشترین تهدید را از سمت نوار غزه دارند، بهطور عملیاتی مستقر کند.[۴۰][۴۱]
نسخه دریایی (C-Dome)
[ویرایش]
در اکتبر ۲۰۱۴، شرکت رافائل نسخه دریایی گنبد آهنین به نام «سیدام | C-DOME» را معرفی کرد که برای حفاظت از کشتیهای جنگی در برابر تهدیدات مختلف مانند موشکها و راکتها طراحی شده است. این سامانه شامل یک کانیستر ۱۰ تایی از موشکهای رهگیر تامیر است و امکان دفاع ۳۶۰ درجه را برای کشتیها فراهم میکند. در سال ۲۰۱۶، این سامانه توانست بهطور موفقیتآمیز چندین موشک را رهگیری کند و در سال ۲۰۱۷ قابلیت عملیاتی اولیه را بهدستآورد.[۴۲][۴۳]
مقابله با پهپادها
[ویرایش]گنبد آهنین بهعنوان یک سامانه دفاع هوایی هزینهبر، برای مقابله با پهپادها نیز پیشنهاد شده است. هزینه هر موشک رهگیر تامیر حدود ۱۰۰٬۰۰۰ دلار است، که هنوز هم بهطور قابل توجهی ارزانتر از استفاده از موشکهای پاتریوت (۲–۳ میلیون دلار) است. در سال ۲۰۱۵، شرکت رافائل ویدیوهایی منتشر کرد که نشان میدهد گنبد آهنین قادر به رهگیری موفقیتآمیز پهپادهای کمارتفاع نیز هست.
کاربردهای دیگر
[ویرایش]در ژوئن ۲۰۱۶، گنبد آهنین آزمایشهایی را برای رهگیری بمبهای هدایتشونده و مهمات هدایتشونده هوابهزمین (مانند JDAM) با موفقیت پشت سر گذاشت که استفاده از این سامانه را در موقعیتهای مختلف نیز مؤثر میسازد.[۴۴]
استقرارها
[ویرایش]سامانه گنبد آهنین از اوایل سال ۲۰۱۱ عملیاتی شد و در ابتدا در پایگاههای نیروی هوایی اسرائیل در جنوب این کشور مستقر گردید. این سامانه برای مقابله با تهدیدات موشکی و راکتی کوتاهبرد از غزه طراحی شد و در زمان تشدید درگیریها در نوار غزه به دیگر مناطق، مانند شهر سدروت، منتقل شد.
سال ۲۰۱۱
[ویرایش]
در ۲۷ مارس ۲۰۱۱، شبکه خبری الجزیره به انگلیسی گزارش داد که سامانه گنبد آهنین برای اولین بار مستقر شده است. ژنرال بریگادور دورون گاویش، فرمانده یگان دفاع هوایی اسرائیل، اعلام کرد که این سامانه پس از گذراندن یک سری آزمایشها به مرحله ارزیابی در میدان جنگ رسیده است. این سامانه در نزدیکی شهر مستقر شد، بعد از دو حمله موشکی به این منطقه در همان ماه.
در ۷ آوریل ۲۰۱۱، پس از استقرار بهعنوان یک «آزمایش عملیاتی» در ۳ آوریل، سامانه گنبد آهنین در منطقه اشکولون برای اولین بار یک راکت گراد شلیکشده از غزه را رهگیری کرد. این اولین بار بود که یک راکت کوتاهبرد شلیکشده از غزه توسط این سامانه رهگیری میشد. به گفته گزارشها، این رهگیری از شهرهای اسرائیلی نزدیک به شمال غزه مشاهده شد. پس از آن، یک هواپیمای نیروی هوایی اسرائیل (IAF) به موفقیت تیمی را که راکت را شلیک کرده بودند، هدف قرار داد. اما در همان روز، ارتش اسرائیل تأکید کرد که سامانه گنبد آهنین که هنوز در حال ارزیابی بود، کاملاً عملیاتی نیست.
در ۱۲ آوریل، ارتش اسرائیل اعلام کرد که استقرار آتشبار سوم گنبد آهنین را تسریع خواهد کرد. این تصمیم به دلیل افزایش تعداد حملات موشکی-راکتی و نیاز به تقویت سامانههای دفاعی اتخاذ شد. در این زمان، مقامات ارتش اسرائیل اعلام کردند که سامانه گنبد آهنین باید در شش ماه به صورت عملیاتی در بیاید، نه ۱۸ ماهی که پیشبینی شده بود.
سال ۲۰۱۱ - پاسخ شبهنظامیان فلسطین
[ویرایش]در ۵ اوت ۲۰۱۱، ارتش اسرائیل دوباره سامانه گنبد آهنین را در نزدیکی اشکلون مستقر کرد، بعد از اینکه تعداد حملات موشکی از غزه به اسرائیل افزایش یافت. این استقرار پس از آن انجام شد که شهردار اشکلون، بنی واکنین، نامهای به نخستوزیر بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاع ایهود باراک نوشت و درخواست کرد که این سامانه دوباره در منطقه مستقر شود.
در ۱۸ اوت ۲۰۱۱، چهار راکت از غزه به سمت اشکولون شلیک شد. سامانه گنبد آهنین دو مورد از این راکتها را که تهدیدی برای مناطق مسکونی بودند، رهگیری کرد و دو راکت دیگر که به نواحی غیرمسکونی شلیک شده بودند، نادیده گرفته شدند. خوشبختانه هیچگونه تلفات یا خساراتی گزارش نشد. مسئولان دفاعی اعلام کردند که سامانه گنبد آهنین قرار است به شهر بیرشبع منتقل شود.
در ۲۰ اوت ۲۰۱۱، هنگامی که سامانه گنبد آهنین با هفت راکت که تقریباً بهطور همزمان از غزه به سمت بیرشبع شلیک شده بودند، مقابله میکرد، یکی از راکتها از دفاع سامانه عبور کرد و در یک منطقه مسکونی منفجر شد که منجر به کشته شدن یک نفر شد. ژنرال گاویش در روز بعد گفت که «ما از ابتدا گفته بودیم که این سامانه نمیتواند ۱۰۰٪ ایمن باشد» و افزود که یگانهای دفاع هوایی در حال یادگیری و بهبود عملکرد سامانه در حین استفاده از آن هستند. وی تأکید کرد: «این اولین سامانه از این نوع در جهان است و هنوز در مرحله آزمایش عملیاتی قرار دارد. با این حال، ما توانستهایم تعداد زیادی از راکتهایی که به سمت جوامع اسرائیلی شلیک شده بودند، رهگیری کنیم و جان بسیاری از غیرنظامیان را نجات دهیم.»
در ۲۱ اوت ۲۰۱۱، خبرگزاری ینت نیوز گزارش داد که موفقیت سامانه گنبد آهنین در مقابله با حملات راکتی از غزه باعث شده است که شهرداران شهرهای جنوبی اسرائیل برای دریافت این سامانه رقابت کنند. ارتش اسرائیل تأکید کرد که «هیچ سامانهای نمیتواند حفاظت ۱۰۰٪ ارائه دهد» و سامانه مستقر در اشکولون نمیتواند از شهر اشدود دفاع کند، اما این امر مانع از فشار شهرداران بر وزارت دفاع و ارتش اسرائیل برای استقرار این سامانه در مناطق خود نشد.
سال ۲۰۱۱ - تحلیلها و تصمیمات
[ویرایش]در ۲۳ اوت ۲۰۱۱، رسانه گلوبس گزارش داد که شرکت رافائل، تولیدکننده سامانههای دفاعی اسرائیل، تصمیم گرفته است که در ماههای آینده دهها میلیون شِکل در خط تولید موشکهای رهگیر تامیر سرمایهگذاری کند تا بتواند پاسخگوی نیازهای عملیاتی سامانه گنبد آهنین باشد. این تصمیم بهویژه به دلیل نیاز به تولید بیشتر موشکهای رهگیر و برنامهریزی برای ساخت دو آتشبار گنبد آهنین جدید تا پایان سال ۲۰۱۱ بود.
در ۳۱ اوت ۲۰۱۱، نیروی هوایی اسرائیل، آتشبار سوم سامانه گنبد آهنین را در نزدیکی اشدود مستقر کرد. وزیر دفاع ایهود باراک از تلاشهای سریع ارتش در استقرار سامانه قدردانی کرد.
سال ۲۰۱۲
[ویرایش]در ۸ دسامبر ۲۰۱۱، ارتش اسرائیل اعلام کرد که قرار است آتشبار چهارم سامانه گنبد آهنین در ماههای آینده مستقر شود. این آتشبار جدید قرار بود بهطور خاص در مناطق تحت تهدید بیشتر قرار گیرد.
در مارس ۲۰۱۲، پس از کشته شدن زاهر القیسی، دبیرکل کمیتههای مقاومت مردمی فلسطین، بیش از ۳۰۰ راکت از غزه به اسرائیل شلیک شد. سامانه گنبد آهنین در ۷۱ تلاش خود موفق به رهگیری ۵۶ راکت شد که به سوی مناطق مسکونی در اسرائیل شلیک شده بودند.
در ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۲، سامانه گنبد آهنین در منطقه ایلات مستقر شد تا برای آزمایش عملکرد سامانه در این منطقه از اسرائیل آمادگی ایجاد شود.
عملیاتها و توسعههای بیشتر
[ویرایش]در حین جنگ ۲۰۱۲ غزه، سامانه گنبد آهنین بیش از ۴۰۰ رهگیری موفق داشت و گزارشها حاکی از این بودند که درصد موفقیت این سامانه در این عملیات حدود ۸۵٪ بوده است.[۴۵]
در جنگ ۲۰۱۴ غزه، این سامانه بهطور گستردهای استفاده شد و توانست از ۷۳۵ راکت شلیکشده به سوی اسرائیل، ۹۰٪ را رهگیری کند. این سامانه در این عملیات یکی از مهمترین ابزارهای دفاعی اسرائیل بود.
سال ۲۰۱۴ - جنگ ۲۰۱۴ غزه و نتایج
[ویرایش]
در حین جنگ سال۲۰۱۴ که در ژوئیه ۲۰۱۴ شروع شد، سامانه گنبد آهنین در برابر راکتهایی که از غزه به سمت اسرائیل شلیک میشد، فعال بود. طی ۵۰ روز از این درگیریها، ۴٬۵۹۴ راکت و گلولهها به سمت اهداف اسرائیلی شلیک شدند و سامانه گنبد آهنین موفق شد ۷۳۵ راکت را که تهدید جدی به حساب میآمدند رهگیری کند. نرخ موفقیت این سامانه ۹۰٪ بود.[۴۶]
تنها ۷۰ راکت شلیکشده نتواستند توسط سامانه رهگیری شوند. در این عملیات یک غیرنظامی کشته و سه نفر دیگر و نه نظامی زخمی شدند، اما این افراد در مناطقی بودند که تحت پوشش گنبد آهنین نبودند. سامانه فقط ۲۵٪ از راکتها را تهدید برای مناطق مسکونی و اهداف استراتژیک محسوب کرد، چراکه راکتهای شلیکشده از غزه دقت پایین و مسیر غیرقابل پیشبینی داشتند.
شش آتشبار گنبد آهنین پیش از شروع درگیریها مستقر بودند و سه آتشبار دیگر نیز برای مقابله با تهدیدات بهطور سریعتر به خدمت گرفته شدند. این عملیات نشان داد که سامانه گنبد آهنین قادر است در برابر تهدیدات متعدد، بهویژه راکتهای غیر دقیق و کمکیفیت، بهخوبی عمل کند.
سال ۲۰۱۸ - برخورد با تهدیدات جدید
[ویرایش]در مه ۲۰۱۸، در پی حملات ایران به اسرائیل از سوریه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۲۰ راکت به سمت اسرائیل شلیک کرد. از این ۲۰ راکت، ۱۶ عدد از مرز اسرائیل عبور نکردند و چهار راکت باقیمانده توسط سامانه گنبد آهنین رهگیری شدند. هیچگونه خسارت یا تلفات جانی در پی این حملات گزارش نشد.[۴۷]
درگیریهای غزه-اسرائیل در نوامبر ۲۰۱۸ نیز شاهد استفاده از سامانه گنبد آهنین بود که در این حملات این سامانه بیش از ۱۰۰ راکت شلیکشده از غزه را رهگیری کرد.
سال ۲۰۱۹ - فیلم معروف از رهگیری راکتها
[ویرایش]در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۹، ارتش اسرائیل ویدئویی منتشر کرد که در آن یک راکت شلیکشده از ارتش سوریه به بلندیهای جولان، توسط سامانه گنبد آهنین رهگیری میشود. این ویدئو توسط توریستهایی که از اسکیبازان در منطقه هرمون فیلمبرداری کرده بودند، ضبط شد. این حمله در واکنش به حملات هوایی اسرائیل به اهداف ارتش سوریه در دمشق انجام شد. مقامات اسرائیلی اعلام کردند که اسکیبازان به دلیل نگرانی از حملات، مجبور به ترک پیست شدند.[۴۸][۴۹]
سال ۲۰۲۱ - بحران اسرائیل-فلسطین
[ویرایش]
در درگیریهای میان اسرائیل و فلسطین در مه ۲۰۲۱، بیش از ۴٬۳۰۰ راکت از غزه به سمت اسرائیل شلیک شد. در ۲۴ ساعت اول این درگیریها، ۴۷۰ راکت شلیک شد که این میزان بسیار بالاتر از درگیریهای پیشین بود. از این راکتها، ۱۷٪ حملات طولانیبرد به تلآویو بود. بیش از ۶۸۰ راکت نیز به غزه برگشت و در همانجا فرود آمدند. سامانه گنبد آهنین موفق شد حدود ۹۰٪ از راکتهای تهدیدآمیز به مناطق مسکونی را رهگیری کند. در این عملیات همچنین سامانه گنبد آهنین یک پهپاد بمبگذاری شده را نیز رهگیری و ساقط کرد.[۵۰][۵۱]
در ۱۵ مه ۲۰۲۱، اسرائیل برج ۱۲ طبقه «الجزا» را در غزه هدف قرار داد که در آن دفاتر خبرگزاریهای بزرگی مانند آسوشیتدپرس و الجزیره قرار داشت. اسرائیل اعلام کرد که حماس در حال انجام عملیاتهای اطلاعاتی و جنگ الکترونیک در این ساختمانها بوده است، از جمله تلاش برای ایجاد سامانههایی که بتوانند عملکرد گنبد آهنین را مختل کنند.
سال ۲۰۲۴ - حملات ایران به اسرائیل
[ویرایش]در حملات ایران به اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴، سامانه گنبد آهنین فعال شد و موفق به رهگیری تعدادی از راکتهای شلیکشده از سوی ایران شد. مقامات اسرائیلی اعلام کردند که این حملات توسط سامانههای دفاعی اسرائیل به خوبی دفع شدهاند، اما همچنان تهدیدات جدیدی در حال ایجاد شدن است.
تا اکتبر ۲۰۲۴، ذخایر موشکهای ضدهوایی اسرائیل که به سامانه گنبد آهنین متصل بودند، کاهش پیدا کرده بود. به همین دلیل نیروهای آمریکایی به اسرائیل اعزام شدند تا با استفاده از سامانه موشکی تاد، دفاع هوایی اسرائیل را تقویت کنند.
سال ۲۰۲۵ - جنگ ایران و اسرائیل
[ویرایش]در ژوئن ۲۰۲۵، در جریان جنگ هوایی بین ایران و اسرائیل، بیشتر موشکهای بالستیک ایران موفق شدند از سامانههای دفاعی اسرائیل عبور کرده و به اهداف مهمی برخورد کنند. یکی از مقامات نظامی اسرائیل اعلام کرد که هیچ سامانه دفاعیای نمیتواند از ۱۰۰٪ موفقیت برخوردار باشد و بعضی از موشکهای ایرانی توانستند به اهداف برسند.[۵۲] دکتر ماریون مسمر، پژوهشگر ارشد امنیت در «چَتام هاوس»، اعلام کرد که تصور عمومی در مورد سامانه گنبد آهنین بیشتر از اثربخشی واقعی آن است، با این حال او افزود که هیچ سامانه دفاعیای نمیتواند کاملاً نفوذناپذیر باشد.[۵۳]
صادرات خارجی
[ویرایش]برخی از سامانههای گنبد آهنین به خارج از کشور صادر شدهاند. یکی از نقاط ضعف این سامانه برای بیشتر بازارهای بالقوه آن است که هر سامانه گنبد آهنین تنها قادر به پوشش مساحتی در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلومتر مربع (۳۹ تا ۵۸ مایل مربع) است؛ این میزان پوشش در کشوری کوچک مانند اسرائیل مؤثر است، اما برای کشورهای بزرگتر کارایی کمتری دارد. حتی در داخل اسرائیل نیز آتشبارها باید متناسب با سطح تهدیدات احتمالی جابهجا شوند. گزارش شده است که سنگاپور، بهعنوان یک دولت-شهر جزیرهای مستقل، سامانه گنبد آهنین را خریداری کرده و ارتش ایالات متحده نیز دو آتشبار از این سامانه را برای حفاظت از پایگاههای برونمرزی خود تهیه کرده است.[۵۴]
در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۶، یاور جمالوف، وزیر صنایع دفاعی جمهوری آذربایجان، به خبرنگاران اعلام کرد که این کشور با اسرائیل برای خرید سامانههای پدافند موشکی «گنبد آهنین» به توافق رسیده است. این توافق نخستین فروش خارجی تأییدشدهٔ این سامانه بهشمار میرود. گفته میشود خرید این سامانه از سوی آذربایجان در ارتباط با تهیهٔ موشکهای بالستیک کوتاهبُرد «اسکندر» ساخت روسیه توسط کشور همسایه، ارمنستان، صورت گرفته است.[۵۵]
در ماه مهٔ ۲۰۱۸ گزارش شد که شرکت «روماائرو» (Romaero) رومانی قراردادی را برای تولید سامانهٔ گنبد آهنین امضا کرده است.[۵۶] در سال ۲۰۲۵، شرکت رافائل بهعنوان برندهٔ مناقصهٔ برنامهٔ پدافند هوایی کوتاهبُرد و بسیار کوتاهبُرد (SHORAD/VSHORAD) رومانی اعلام شد. سامانهٔ گنبد آهنین بههمراه سامانهٔ «اسپایدر» (SPYDER) بخشی از پیشنهاد این شرکت در این مناقصه بود.[۵۷]
در ۱۶ اوت ۲۰۱۱، شرکت ریتیون اعلام کرد که با شرکت رافائل برای هدایت بازاریابی سامانهٔ گنبد آهنین در ایالات متحده همکاری میکند. مایک بوئن، معاون بخش «سامانههای امنیت پیشرفته و انرژی هدایتشده» در شرکت «ریتیون میسل سیستمز»، گفت: «گنبد آهنین مکمل سایر تسلیحات ریتیون است که قابلیت رهگیری را برای ابتکار مقابله با راکت، توپخانه و خمپاره (C-RAM) ارتش ایالات متحده در پایگاههای عملیاتی پیشرو فراهم میکنند. گنبد آهنین میتواند بهطور یکپارچه با سامانههای C-RAM ریتیون ادغام شود تا دفاع لایهای را تکمیل کند.»[۵۸]
در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۱، روزنامهٔ جروزالم پست گزارش داد که ارتش ایالات متحده علاقهمندی خود را به خرید این سامانه اعلام کرده است؛ سامانهای که قرار بود اطراف پایگاههای پیشرو در عراق و افغانستان—که احتمال هدف قرار گرفتن توسط راکتهای توپخانهای وجود داشت، مستقر شود. ارتش آمریکا پیشتر راکتهای ۱۰۷ میلیمتری را در عراق کشف کرده بود. یوسی دروکر، رئیس ادارهٔ هوا به هوای شرکت رافائل، اعلام کرد ارزش قرارداد اولیه ۱۰۰ میلیون دلار بوده، اما ممکن است طی چند سال به چند صد میلیون دلار برسد. در آوریل ۲۰۱۶، رهگیر موشک رهگیر تامیر سامانهٔ گنبد آهنین طی یک آزمایش در ایالات متحده با موفقیت یک پهپاد را سرنگون کرد؛ این نخستین آزمایش سامانه در خارج از اسرائیل بود.
در ژانویهٔ ۲۰۱۹ گزارش شد که ایالات متحده قصد دارد دو آتشبار سامانهٔ گنبد آهنین را به ارزش ۳۷۳ میلیون دلار خریداری کند. این آتشبارها برای حفاظت از نیروهای مسلح آمریکا در مناطق عملیاتی خصمانه در نظر گرفته شده بودند. این سفارش شامل دو ایستگاه فرماندهی و رادار، ۱۲ پرتابگر و ۴۸۰ موشک رهگیر بود و در اوت ۲۰۱۹ نهایی شد. شرکت رافائل در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۰ تحویل نخستین آتشبار را اعلام کرد. در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۰، سامانهٔ گنبد آهنین در پایگاه فورت بلیس فعال شد تا بررسی شود آیا میتواند به شبکهٔ پدافند هوایی و موشکی ارتش آمریکا متصل شود یا خیر؛ هدف از این اقدام، استفادهٔ موقت از سامانه برای رهگیری موشکهای کروز بود.[۵۹][۶۰]
در سال ۲۰۲۰، ارتش ایالات متحده تصمیم گرفت از خرید سامانههای بیشتر گنبد آهنین خودداری کند؛ تصمیمی که ظاهراً به مشکلات ادغام این سامانه با معماری شبکهٔ «سامانهٔ یکپارچهٔ فرماندهی نبرد» (IBCS) نسبت داده شد. وزارت دفاع اسرائیل در ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۱ تحویل آتشبار دوم را اعلام کرد.
ارتش آمریکا در اوت ۲۰۲۱ یک آزمایش شلیک واقعی انجام داد و با موفقیت هشت هدف شبیهسازیشدهٔ موشک کروز را منهدم کرد.[۶۱]
در ۸ اکتبر ۲۰۲۱، مجلهٔ وارزون گزارش داد که فرماندهی پدافند هوایی و موشکی ارتش ایالات متحده (فرماندهی ۹۴) اعلام کرده است در راستای قانون اختیارات دفاع ملی سال ۲۰۱۹—که استقرار یک سامانهٔ گنبد آهنین در یک صحنهٔ عملیاتی تا پایان سال ۲۰۲۱ را الزامی میکرد—یک سامانه بهطور موقت و آزمایشی به پایگاه هوایی اندرسن در جزیرهٔ گوام اعزام شده است. این آتشبار قرار بود توسط گردان دوم از هنگ ۴۳ توپخانهٔ پدافند هوایی اداره شود و همچنین تصریح شد که برنامهای برای انجام آزمایش شلیک واقعی در آنجا وجود ندارد. این گزارش افزود که تیپ ۳۸ توپخانهٔ پدافند هوایی ارتش آمریکا، که در آن زمان در ژاپن مستقر بود، از این استقرار پشتیبانی میکرد. در ۹ نوامبر ۲۰۲۱، روزنامهٔ والاستریت ژورنال گزارش داد که این سامانه در گوام در حال آزمایش است و گمانهزنی کرد که احتمالاً بخشی از مجموعهای برای حفاظت از منطقه در برابر حملات احتمالی چین خواهد بود. در ۱۶ مهٔ ۲۰۲۳، سپهبد دانیل کاربلر در شهادت خود در کنگرهٔ ایالات متحده اعلام کرد که آمریکا دارای دو آتشبار گنبد آهنین است؛ یکی آمادهٔ استقرار و دیگری در حال اتمام دورهٔ آموزشی است.[۶۲][۶۳]
در سال ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، خواستار اجرای طرحی شد که در ابتدا «گنبد آهنین برای آمریکا» نامیده میشد و بعدها به «گنبد طلایی» تغییر نام یافت. این سامانه قرار است با الهام از گنبد آهنین طراحی شود و با توجه به وسعت جغرافیایی ایالات متحده، اجرای عملیاتی آن ممکن است سالهای زیادی به طول انجامد.[۶۴]
اکونومیک تایمز در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ گزارش داد که مقامات دفاعی هند در حال بررسی احتمال تجهیز ارتش هند به یک نسخه بومی از این سامانه هستند. چند ماه قبل از آن نیز دانشمندان سازمان تحقیق و توسعه دفاعی این کشور پیشنهاد کرده بودند که برنامه مشترکی با شرکتهای اسرائیلی برای طراحی یک نسخه هندی از گنبد آهنین در نظر گرفته شود. به اعتقاد آنها، نیازهای دفاع موشکی کوتاهبرد اسرائیل از برخی جهات با نیازهای هندیها مشابهت دارد. یکی از تهدیداتی که هند از ناحیه پاکستان احساس میکند، استفاده از موشکهای بالستیک صحنه نبرد «نصر» برای پرتاب بمبهای اتمی است و شاید گنبد آهنین بتواند بازدارندگی مؤثری در این زمینه ایجاد کند. علاوه بر این، آسیبپذیری شهرهای هند در برابر حملات شبهنظامیان نیز یکی دیگر از انگیزههای بررسی این سامانه بوده است.[۶۵]
وی. سلوامورتی، رئیس کنترلکننده امور همکاریهای بینالمللی، دربارهٔ همکاری دو کشور توضیح داد:[۶۶]
«تیم اسرائیلی به آزمایشگاههای ما میآید و تیم ما به آزمایشگاهها و صنایع آنها میرود. در این فرایند، یادگیریای شکل میگیرد که هنگام خرید صرف تجهیزات و ادغام آنها با محصولات موجود وجود نداشت… ما مذاکراتی برای توسعه مشترک گنبد آهنین در هند آغاز کردهایم.»
با این حال، در ۸ فوریه ۲۰۱۳، مارشال نورمن آنیل کومار براون، فرمانده نیروی هوایی هند، اعلام کرد که گنبد آهنین برای این نیرو مناسب نیست. پس از آن، در اوت ۲۰۱۳، هند دوباره تلاش برای بهدست آوردن سامانه گنبد آهنین را از سر گرفت، پس از آن که اسرائیل موافقت کرد فناوری سامانه را منتقل کند تا گنبد آهنین بتواند سامانه دفاع هوایی دوربرد داخلی هند را تکمیل کند.[۶۷]
در سال ۲۰۱۷، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و نارندرا مودی، نخستوزیر هند، مجموعهای از توافقنامههای دفاعی و فناوری به ارزش حدود دو میلیارد دلار امضا کردند که شامل قراردادی برای خرید سامانه گنبد آهنین نیز بود.[۶۸]
فروشهای احتمالی
[ویرایش]
اورشلیمپست در سال ۲۰۱۰ گزارش داد که اسرائیل با برخی کشورهای اروپایی در مورد فروش این موشک برای حفاظت از پایگاههای ناتو در عراق و افغانستان وارد مذاکره شده است.[۶۹]
گفته میشود که سنگاپور دستکم یک آتشبار از سامانه گنبد آهنین را در اختیار دارد؛ با این حال، دولت این کشور تاکنون بهطور رسمی وجود آن را تأیید یا رد نکرده است. همچنین در برخی گزارشها ادعا شده است که سنگاپور تأمینکننده اصلی (هرچند بهصورت محرمانه) منابع مالی پژوهش و توسعه پروژه گنبد آهنین بوده است.[۷۰][۷۱]
دو رادار از نوع «EL/M-2084» وابسته به این سامانه در سال ۲۰۱۶ در جریان یک رزمایش نظامی سنگاپور در تایلند مورد استفاده قرار گرفت. این سامانه نخستینبار در سال ۲۰۱۸ و در نمایشگاه هوایی سنگاپور بهطور عمومی به نمایش درآمد، اما در آن نمایش تنها رادار ارائه شد و پرتابگر و واحد فرماندهی و کنترل نبرد به نمایش گذاشته نشدند.[۲۷][۷۲]
در تابستان ۲۰۱۱، کوون اوهبونگ، معاون اداره برنامهریزی تدارکات دفاعی سئول، در جریان سفر به اسرائیل علاقه کرهٔ جنوبی را به خرید سامانه گنبد آهنین برای مقابله با تهدید توپخانه، راکتها و موشکهای کرهٔ شمالی مطرح کرد.[۷۳]
با این حال، تا سال ۲۰۱۴ ارزیابیها نشان میداد که خرید این سامانه بهدلیل شمار زیاد سامانههای توپخانهای تهدیدکننده، گستره پوشش مورد نیاز پیرامون سئول و هزینه بالای موشکهای رهگیر بعید است. در نتیجه، تمرکز بر راهبرد «زنجیره کشتار» (Kill Chain) برای شناسایی و انهدام سریع واحدهای توپخانهای و موشکی قرار گرفت.
با وجود این، در اوت ۲۰۱۴ کرهٔ جنوبی اعلام کرد همچنان به خرید گنبد آهنین برای مقابله با حملات راکتی علاقهمند است. سرانجام در اکتبر ۲۰۱۷ این کشور از برنامه توسعه یک سامانه بومیِ مشابه گنبد آهنین از نوع C-RAM با رهگیرهای اصابت مستقیم (hit-to-kill) خبر داد.[۷۴] مقامات کرهٔ جنوبی اعلام کردند که گنبد آهنین اساساً برای مقابله با گلولههای خمپاره طراحی شده و در برابر راکتهای توپخانهای قدرتمندتری که سئول با آن مواجه است، کارایی مطلوبی ندارد.[۷۵]
اثربخشی
[ویرایش]
پس از استقرار سامانه در آوریل ۲۰۱۱، گنبد آهنین برای رهگیری راکتهای شلیکشده از غزه بهکار گرفته شد. در نوامبر ۲۰۱۲ و طی عملیات ستون دفاعی، مقامهای اسرائیلی میزان کارایی سامانه را بین ۷۵ تا ۹۵ درصد اعلام کردند و مدعی شدند حدود ۹۰ درصد از راکتهایی را که تهدید تشخیص داده شده بودند رهگیری کرده است. در عملیات لبه محافظ (۲۰۱۴) نیز نرخ رهگیری ۸۷ تا ۹۰ درصد اعلام شد و صدها رهگیری موفق گزارش گردید.[۷۶] مقایسه جنگ ۲۰۰۶ لبنان با درگیری ۲۰۱۴ نشان میدهد که تلفات انسانی و خسارات مالی بهطور محسوسی کاهش یافته است.
هزینه و مقایسه با راکتها
[ویرایش]هزینه هر موشک رهگیر «تامیر» بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار (برخی برآوردها تا ۱۰۰–۱۵۰ هزار دلار) برآورد شده است،[۷۷] در حالی که تولید راکتهای دستساز قسام و گراد تنها چند صد تا چند هزار دلار هزینه دارد. منتقدان معتقدند هزینههای بالا میتواند به روشهای دیگر بهرهبرداری شود، اما حامیان این سامانه میگویند صرفهجویی در تلفات انسانی و اثرات راهبردی، توجیهکننده این هزینههاست.
محدودیتها و آسیبپذیریها
[ویرایش]گنبد آهنین ممکن است در برابر حملات اشباعی گسترده یا کمبود رهگیرها ناکارآمد باشد و هزینه هر رهگیری نسبتاً بالا است. این محدودیتها باعث توسعه سامانههای مکمل، مانند پرتو آهنین، شده که شلیک آن ارزان است و مؤثر در بردکوتاه است. همچنین گنبد آهنین در برابر راکتهای کوتاهبرد پیچیدهتر با سامانههای هدایتی یا موشکهای کروز و بالستیک کارایی محدودی دارد.
نقد و تحلیل
[ویرایش]برخی پژوهشگران، مانند تئودور پستول، با استناد به ویدئوهای غیررسمی و دادههای عمومی، ادعا کردند نرخ موفقیت سامانه پایینتر از ارقام رسمی است،[۷۸] اما مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و کارشناسان دیگر این تحلیل را نادرست دانستند و بر اعتبار بالای دادههای رسمی تأکید کردند.
تحقیقات آماری ۲۰۱۸ نشان داد که گنبد آهنین در جنگ ۲۰۱۴ حدود ۵۹ تا ۷۵ درصد از راکتهای تهدیدکننده را رهگیری کرده و از خسارات و تلفات قابل توجهی جلوگیری کرده است، در حالی که در عملیات ۲۰۱۲ نرخ مؤثر کمتر بوده است. این بررسی همچنین نشان داد سامانههای هشدار و پناهگاهها نقش مهمی در کاهش تلفات غیرنظامیان داشتهاند.[۷۹]
آثار اجتماعی
[ویرایش]موفقیت گنبد آهنین علاوه بر کارکرد نظامی، نوعی اطمینان روانی برای جامعه فراهم کرده و امکان ادامه فعالیتهای روزمره را افزایش داده است؛ امری که میتواند بر محاسبات سیاسی و دیپلماتیک بلندمدت نیز تأثیرگذار باشد.[۸۰]
نگارخانه
[ویرایش]
.jpg)
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ "Iron Dome: Defense System Against Short Range Artillery Rockets" (PDF). Rafael Advanced Defense Systems. Archived from the original (PDF) on 10 July 2012. Retrieved 6 August 2009.
- ↑ Vick, Karl (19 March 2013). "The secret of the wonder weapon that Israel will show off to Obama". Time..
- ↑ Lappin, Yaakov (15 July 2014). "Tenth Iron Dome battery deployed to protect Israel from rockets". The Jerusalem Post.
- ↑ "Air Defense: U.S. Pays For More Iron Dome", Strategy page, retrieved 11 July 2014.
- ↑ Lazareva, Inna (10 July 2014). "The Iron Dome: what is it and how does it work?". The Telegraph. Retrieved 10 July 2014.
- 1 2 3 Ben-David, Alon (18 March 2008). "Iron Dome advances to meet Qassam threat". Jane's. Retrieved 18 August 2011.
- ↑ «Report: Hezbollah threats prompt Israel to add extra Iron Dome systems on warships». The Jerusalem Post | JPost.com. دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۵.
- ↑ «The Iron Dome: what is it and how does it work?». The Telegraph (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۵.
- ↑ «Israel Missile Defense Systems». www.jewishvirtuallibrary.org. دریافتشده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۵.
- ↑ "Israel-Gaza: How much money does Israel get from the US?". BBC News (به انگلیسی). 2021-05-24. Retrieved 2022-04-05.
- ↑ Magid, Jacob; staff, T. O. I.; JTA. "US House approves $1 billion for Israel's Iron Dome after months-long delay". www.timesofisrael.com. Retrieved 2022-04-05.
- ↑ "https://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/iron-dome-successfully-intercepts-gaza-rocket-for-first-time-1.354696". www.haaretz.com (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
{{cite web}}: External link in|عنوان= - ↑ Williams، Dan. «Israel's Barak seeks three more Iron Dome rocket interceptors» (به انگلیسی). U.S. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- 1 2 3 Israel's Barak seeks three more Iron Dome rocket interceptors بایگانیشده در ۱۰ مارس ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine Reuters, By Dan Williams, Nov 16, 2012
- ↑ Livnat, Yael (18 November 2012). "Tweet" (Twitter). IDF Spokesperson's Unit. Retrieved 19 April 2012.
- ↑ Livnat, Yeal (5 آوریل 2012). שנה ליירוט הראשון של כיפת ברזל: "ההצלחה – בזכות הלוחמים" [One year to first interception of Iron Dome: "The success – because of the fighters"] (به عبری). IDF Spokesperson's Unit. Archived from the original on 27 September 2013. Retrieved 19 April 2012.
- ↑ Israeli Firm Adapts Iron Dome for Intercepts at Sea – Defensenews.com, 27 October 2014
- ↑ Report: Hezbollah Threats Prompt Israel to Add Extra Iron Fone Systems on Warships Jerusalem Post, 28 March 2017
- 1 2 Levinson, Charles; Adam Entous (26 November 2012). "Israel's Iron Dome Defense Battled to Get Off the Ground". The Wall Street Journal. Retrieved 17 December 2012.
- ↑ "Israel-Hizbullah conflict: Victims of rocket attacks and IDF casualties". Israeli Ministry of Foreign Affairs. Retrieved 21 August 2009.
- ↑ Rubin, Uzi (June 2007). "The Rocket Campaign against Israel during the 2006 Lebanon War" (PDF). The Begin-Sadat Center for Strategic Studies. Archived from the original (PDF) on 2 February 2012. Retrieved 15 August 2009.
- 1 2 «سپر دفاع موشکی 'گنبد آهنین' اسرائیل». BBC فارسی. ۲۸ آبان ۱۳۹۱. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۵-۱۷.
- ↑ http://www.bbc.co.uk/persian/world/2012/11/121118_asf_iron_dome_shield.shtml
- ↑ El-Naggar، Mona (۲۰۲۱-۰۵-۱۳). «Gaza's Rockets: A Replenished Arsenal That Vexes Israel» (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ "https://x.com/IDF/status/270170595260510208". X (formerly Twitter) (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
{{cite web}}: External link in|عنوان= - ↑ «שנה ליירוט הראשון של כיפת ברזל: "ההצלחה – בזכות הלוחמים"» (به عبری). דובר צה"ל. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- 1 2 Israel's Iron Dome gains anti-aircraft role Flight Global
- ↑ "Ballistic Missile Defense: Effectiveness of Israel's Iron Dome System (July 19, 2012)". mostlymissiledefense (به انگلیسی). 2012-07-19. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «Israel-Gaza: How much money does Israel get from the US?» (به انگلیسی). ۲۰۲۱-۰۵-۲۴. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Magid، Jacob؛ Staff، ToI؛ JTA (۲۰۲۲-۰۳-۱۰). «US House approves $1 billion for Israel's Iron Dome after months-long delay» (به انگلیسی). The Times of Israel. شاپا 0040-7909. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ «H. Rept. 112-479 - NATIONAL DEFENSE AUTHORIZATION ACT FOR FISCAL YEAR 2013». www.congress.gov. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۵-۱۷.
- ↑ "What are Qassam Rockets?". Jewish Policy Center. Archived from the original on 14 April 2009."The raw materials for one rocket can cost up to $800."
- ↑ "Iron Dome does not answer threats". The Jerusalem Post. 9 May 2010. Retrieved 26 May 2010.
- ↑ DDN (۲۰۱۱-۰۸-۱۹). «Raytheon Teams With Rafael To Market Iron Dome Weapon System In United States». Defense Daily (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Muñoz, Carlo (25 April 2012). "House lawmakers want rights to Iron Dome weapon tech". The Hill. Retrieved 25 June 2012.
- ↑ "US Gives First Iron Dome Interceptors to Israel". Bloomberg. 12 October 2023.
- ↑ «Raytheon-Rafael JV Breaks Ground for Tamir Missile Production Facility in U.S.». defensemirror.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ «Raytheon-Rafael JV Breaks Ground for Tamir Missile Production Facility in U.S.». defensemirror.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Algemeiner، The. «Boeing Israel Chief Touts Laser Weapon as Alternative to Iron Dome Anti-missile Defense System (VIDEO)». Algemeiner.com (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ «Defense Marketing Intelligence» (به انگلیسی). ۲۰۲۶-۰۲-۰۹. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Episkopos، Mark (۲۰۲۰-۰۹-۰۸). «The "Iron Beam": Israel's Anti-Missile Laser». The National Interest (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Eshel، Tamir (۲۰۱۴-۱۰-۲۶). «Rafael extends Iron Dome C-RAM to the naval domain - Defense Update:» (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Opall-Rome, Barbara (2017-11-28). "Israel declares operational capability for sea-based Iron Dome". Defense News (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Opall-Rome, Barbara (2016-06-14). "Still No Sales for Israel's Iron Dome". Defense News (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ "Israel's Iron Dome stopped 421 Hamas rockets at a cost $27 million - UPI.com". UPI (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «Iron Dome». Air & Space Forces Magazine (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ "Israel: Iran fires rockets from Syria into Golan Heights - UPI.com". UPI (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Baker، Sinéad. «Video shows Israel's Iron Dome intercept a rocket over a ski resort in the Golan Heights». Business Insider (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ «12 Iranian soldiers killed in Israeli strike on Syria, watchdog says». haaretz.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Armstrong، Michael (۲۰۲۱-۰۵-۱۸). «Gaza's rocket technology challenges Israeli defenses». Asia Times (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ "What do we know about the number of rockets fired at Israel? | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (به انگلیسی). 2021-05-17. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Shamim, Sarah. "How has Iran managed to pierce through Israel's air defence systems?". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ "How has Iran managed to breach Israel's Iron Dome air defence system?". The Independent (به انگلیسی). 2025-06-20. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «Israel's missile defences blunt Palestinian attacks from Gaza». The Economist. شاپا 0013-0613. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ "Azerbaijan: 'We have closed deal to buy Israel's Iron Dome missile system | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (به انگلیسی). 2016-12-18. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Luca، Ana Maria (۲۰۱۸-۰۵-۱۸). «Romania Buys Israel's Iron Dome Air Defence System». Balkan Insight (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ "Romania to implement Iron Dome air defense system, minister says". Romania Insider (به انگلیسی). 2025-07-10. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Communications، Raytheon Corporate. «Raytheon: Raytheon Teams with Rafael to Market Iron Dome Weapon System - Aug 16, 2011». Raytheon News Release Archive. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
- ↑ Cox, Matthew (2020-11-13). "Army Activates Two Israeli Iron Dome Missile Defense Batteries at Fort Bliss". Military.com (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Judson, Jen (2020-11-15). "Iron Dome batteries activated to fill cruise missile defense gap". Defense News (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ South, Todd (2021-08-26). "Soldiers knock down airborne threats with new missile defense system". Defense News (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ Katz, Yaakov (10 November 2011). "US may purchase Iron Dome batteries". The Jerusalem Post. Retrieved 16 November 2011.
- ↑ "Raytheon Teams with Rafael to Market Iron Dome Weapon System" (Press release). Raytheon Company. 16 August 2011. Retrieved 19 August 2011.
- ↑ Lendon, Brad (2025-02-01). "Trump wants an 'Iron Dome' over the US. But even a mini version in the Pacific is taking a while". CNN (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «India eyes Israel's Iron Dome to counter Pak, puppets». The Times of India. ۲۰۱۲-۱۱-۲۳. شاپا 0971-8257. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ «India eyes Israel's Iron Dome to counter Pak, puppets». The Times of India. ۲۰۱۲-۱۱-۲۳. شاپا 0971-8257. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ «Defense Marketing Intelligence» (به انگلیسی). ۲۰۲۶-۰۲-۱۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ Indrani Bagchi; Josy Joseph (23 November 2012). "India eyes Israel's Iron Dome to counter Pak, puppets". اکونومیک تایمز. Retrieved 10 April 2013.
- ↑ Katz, Yaakov (10 March 2010). "NATO forces interested in Iron Dome". The Jerusalem Post. Retrieved 18 August 2011.
- ↑ Melman, Yossi. "Was Iron Dome defense system actually built for Singapore?" (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-15.
- ↑ "Improved Iron Dome sharpens foreign interest" (به انگلیسی). 2022-08-08. Retrieved 2026-02-15.
- ↑ Review، Asian Military (۲۰۱۸-۰۲-۰۶). «Kicking off RSAF's Golden Jubilee Celebrations at Singapore Airshow 2018». Asian Military Review (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ Etsion, Udi (19 June 2011). "S. Korea eyes Iron Dome system". Ynetnews. Retrieved 19 August 2011.
- ↑ "South Korean version of 'Iron Dome' being developed - The Korea Times". www.koreatimes.co.kr (به انگلیسی). 2017-10-16. Retrieved 2026-02-15.
- ↑ Kim, Brian (2021-10-22). "South Korea seeks to develop missile defense against N. Korea's artillery barrage". Defense News (به انگلیسی). Retrieved 2026-02-15.
- ↑ Thompson، Mark (۲۰۱۲-۱۱-۱۹). «Iron Dome: A Missile Shield That Works» (به انگلیسی). Time. شاپا 0040-781X. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ Episkopos، Mark (۲۰۲۰-۰۹-۰۸). «The "Iron Beam": Israel's Anti-Missile Laser». The National Interest (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ «How many rockets has Iron Dome really intercepted?». haaretz.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ Armstrong، Michael J. (۲۰۱۸-۰۴-۱۵). «As missiles fly, a look at Israel's Iron Dome interceptor». The Conversation (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
- ↑ «The missiles keeping Israel safe may do more long-term harm than good» (به انگلیسی). The Washington Post. ۲۰۱۴-۰۷-۱۴. شاپا 0190-8286. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۵.
پیوند به بیرون
[ویرایش]